Από την κρίση στην κοινή ευθύνη η κοινωνία μπορεί να ανακόψει τον κατήφορο

 
Η διαπίστωση ότι «ο κόσμος και ο πολιτισμός μας καταρρέουν» δεν είναι απλώς μια θεωρητική συζήτηση για μακρινές χώρες. Είναι μια πραγματικότητα που χτυπά την πόρτα της δικής μας τοπικής κοινωνίας. Όταν βλέπουμε την καθημερινότητα να υποβαθμίζεται, την αδιαφορία να κυριαρχεί και τους δημόσιους χώρους μας να απαξιώνονται, είναι φανερό ότι έχουμε πάρει έναν κατήφορο.

Για να σταματήσει όμως αυτός ο κατήφορος, πρέπει να καταλάβουμε ότι η λύση δεν θα έρθει από μακριά, αλλά από εμάς τους ίδιους. Η αλλαγή ξεκινά από τη γειτονιά μας, από τον Δήμο μας και από τη συλλογική μας δράση.

Οι πρόσφατες εικόνες με τις μαζικές μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις, τις συγκρούσεις και την ένταση στους δρόμους φέρνουν στο προσκήνιο το πιο ζωντανό, αλλά και το πιο πληγωμένο κομμάτι της κοινωνίας μας, τη νέα γενιά. Η έκρηξη των νέων δεν είναι ένα τυχαίο ξέσπασμα. Είναι η αφορμή για να κοιτάξουμε κατάματα την πραγματικότητα.

Όταν οι έφηβοι και οι φοιτητές βλέπουν το μέλλον τους να υποθηκεύεται, την παιδεία να υποβαθμίζεται και τις προοπτικές για μια αξιοπρεπή ζωή να λιγοστεύουν, η απογοήτευση μετατρέπεται γρήγορα σε οργή. Όταν νιώθουν ότι δεν εισακούγονται μέσα από τον θεσμικό διάλογο, στρέφονται στην αντίδραση.

Ωστόσο, εδώ ακριβώς βρίσκεται η λεπτή γραμμή της κοινής μας ευθύνης.

Η τυφλή βία που αδικεί τον αγώνα τους. Όταν η διαμαρτυρία ξεφεύγει και μετατρέπεται σε βανδαλισμό δημόσιων κτιρίων, σχολείων ή πλατειών, το μήνυμα των νέων χάνεται. Η καταστροφή της περιουσίας της ίδιας τους της κοινότητας δεν πλήττει το «σύστημα», αλλά τους ίδιους τους γονείς, τους γείτονες και το δικό τους μέλλον.

Δεν αρκεί να κουνάμε το δάχτυλο στους νέους για τη συμπεριφορά τους. Ως ώριμοι πολίτες, ως γονείς και ως τοπική αυτοδιοίκηση, έχουμε την υποχρέωση να αναρωτηθούμε: Τι εναλλακτικές τους δίνουμε; Πού μπορούν να διοχετεύσουν την ενέργεια, τις ανησυχίες και τα όνειρά τους;

Ως πολίτες, έχουμε μάθει ορθώς να διεκδικούμε τα δικαιώματά μας, καθαρές πόλεις, ασφαλείς δρόμους, προστασία του περιβάλλοντος και ποιοτική παιδεία. Όμως, η δημοκρατία και η κοινωνική συνοχή δεν λειτουργούν μεμονωμένα. Οι πολίτες δεν έχουν μόνο δικαιώματα, έχουν και σοβαρές υποχρεώσεις.

Η ευθύνη του δημόσιου χώρου. Ο πολιτισμός μιας κοινωνίας φαίνεται από το πώς συμπεριφέρεται στο κοινό της σπίτι. Όταν καταστρέφουμε ή ρυπαίνουμε τις πλατείες, τα πάρκα και τα σχολικά κτίρια της περιοχής μας, καταστρέφουμε την ίδια μας την περιουσία.

Υποχρέωση του πολίτη δεν είναι μόνο να ψηφίζει κάθε λίγα χρόνια, αλλά να συμμετέχει ενεργά στις αποφάσεις της γειτονιάς του, να προτείνει λύσεις και να ελέγχει τη διοίκηση, αντί να ιδιωτεύει και να αδιαφορεί.

Η καθημερινή συνύπαρξη. Ο σεβασμός στον συνάνθρωπο, στον Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, στη διατήρηση της καθαριότητας και στην τήρηση των κανόνων της κοινότητας είναι η βάση για να μην ζούμε σε μια ζούγκλα τυφλής οργής.

Κανένα σύστημα παρακμής δεν ανατρέπεται με την γκρίνια του καναπέ ή με την τυφλή βία που ισοπεδώνει τα πάντα. Η αγανάκτηση που νιώθουμε όλοι μας για την κατάσταση της χώρας και του κόσμου γίνεται γόνιμη μόνο όταν μετατρέπεται σε συνειδητή, οργανωμένη και υπεύθυνη διεκδίκηση.

Πριν και πάνω από όλα, αυτό που προσδοκούμε και έχουμε ανάγκη είναι μια κοινωνία συμμετοχής και όχι απραξίας. Μια κοινωνία όπου οι άνθρωποι δεν θα ιδιωτεύουν κλεισμένοι στους τέσσερις τοίχους, περιμένοντας παθητικά τις εξελίξεις ή καταναλώνοντας οργή πίσω από μια οθόνη. Η απραξία είναι αυτή που τρέφει τον κατήφορο. Η πραγματική δημοκρατία απαιτεί ζωντανούς πολίτες που βγαίνουν μπροστά, συζητούν, συνδιαμορφώνουν την καθημερινότητά τους και αρνούνται να γίνουν απλοί παρατηρητές της ίδιας τους της ζωής.

Ο κατήφορος σταματά τη στιγμή που αυτή η προσδοκία γίνεται πράξη, όταν ο Δήμος και οι πολίτες αποφασίζουν να δράσουν συλλογικά. Όταν ο καθένας μας αναλάβει το μερίδιο της ευθύνης που του αναλογεί, αποδεικνύοντας ότι το «εμείς» είναι πιο ισχυρό από το «εγώ». Μόνο έτσι, μέσα από την τοπική αναγέννηση, μπορούμε να ξαναχτίσουμε τον πολιτισμό και τις αξίες που νιώθουμε ότι χάνονται.

Σε αυτή την προσπάθεια, ο Δήμος δεν είναι απλώς ένας διαχειριστής της καθημερινότητας, αλλά ο συνδετικός κρίκος της κοινωνίας.

Γέφυρα διαλόγου και διαφάνειας. Ο Δήμος οφείλει να δίνει το παράδειγμα, να ακούει τους δημότες, να λειτουργεί με απόλυτη διαφάνεια και να δημιουργεί χώρους και ευκαιρίες όπου οι πολίτες μπορούν να συζητήσουν δημιουργικά, μακριά από την πόλωση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης.

Βήμα λόγου στις αποφάσεις των νέων. Καθιέρωση τοπικών συμβουλίων νεολαίας και δημιουργία υποδομών για τον αθλητισμό, τις τέχνες και την τεχνολογία. Εκεί οι νέοι θα έχουν πραγματική φωνή για το τι χρειάζεται η πόλη τους, μαθαίνοντας στην πράξη ότι η αλλαγή έρχεται μέσα από την πρόταση και τη σύνθεση.

Κοινωνική Αλληλεγγύη στην πράξη. Μέσα από τις τοπικές δομές (κοινωνικά παντοπωλεία, φροντιστήρια, πολιτιστικούς συλλόγους), ο Δήμος και οι πολίτες μαζί μπορούν να στήσουν ένα δίχτυ προστασίας για όσους πλήττονται από την ακρίβεια και τις ανισότητες. Όταν η απληστία των λίγων απειλεί την κοινωνία, η απάντηση είναι η αλληλεγγύη των πολλών.

Το στοίχημα για την τοπική μας κοινωνία είναι να μην αφήσουμε το πάθος και τις ανησυχίες μας να γίνουν στάχτη και καταστροφή, αλλά να τα μετατρέψουμε σε θεμέλιο για μια πιο δίκαιη, συμμετοχική και ανθρώπινη καθημερινότητα.

«Η απάντηση στον κατήφορο δεν είναι η απραξία, αλλά η συμμετοχή. Όταν οι πολίτες παίρνουν την ευθύνη του τόπου τους στα χέρια τους, ο πολιτισμός δεν γίνεται στάχτη, αλλά ριζώνει ξανά.»

Γεώργιος Κούλας

Μέλος

Της νέας Παράταξης Δημότες εν δράσει