Θήβα real news

 Στο τέλος του μήνα, περίπου 2,2 εκατομμύρια συνταξιούχοι αναμένεται να δουν στους τραπεζικούς τους λογαριασμούς το ποσό των 400 ευρώ, στο πλαίσιο της ετήσιας οικονομικής ενίσχυσης που παρουσιάζει η κυβέρνηση ως μέρισμα ανάπτυξης και επιστροφή του πλεονάσματος στην κοινωνία.

 Πίσω, όμως, από την κυβερνητική εξαγγελία κρύβεται μια σημαντική οικονομική παράμετρος: Τα 800 εκατ. ευρώ που απαιτούνται για την καταβολή της ενίσχυσης προέρχονται από τα έσοδα της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ).

 Πρόκειται για την εισφορά που επιβαρύνει περίπου 500.000 συνταξιούχους, κυρίως με υψηλότερες συντάξεις, και η οποία εξακολουθεί να παρακρατείται, παρά το γεγονός ότι θεσπίστηκε στο πλαίσιο των μνημονιακών δημοσιονομικών παρεμβάσεων.

 Σύμφωνα με τα διαθέσιμα δημοσιονομικά στοιχεία, που είδαν το φως της δημοσιότητας, τα ετήσια έσοδα από την ΕΑΣ ανέρχονται σε περίπου 888 εκατ. ευρώ. Από αυτά, τα 800 εκατ. ευρώ προορίζονται για την καταβολή των 400 ευρώ στους 2,2 εκατομμύρια συνταξιούχους, ενώ απομένουν περίπου 88 εκατ. ευρώ.

 Η πραγματικότητα, επομένως, διαφοροποιείται από την εικόνα που επιχειρεί να προβάλει η κυβέρνηση περί επιστροφής του μερίσματος της ανάπτυξης. Στην ουσία, μια κατηγορία συνταξιούχων, εκείνη που καταβάλλει την ΕΑΣ, χρηματοδοτεί μια παροχή η οποία απευθύνεται στο σύνολο σχεδόν των συνταξιούχων.

 Με άλλα λόγια, οι 500.000 συνταξιούχοι που επιβαρύνονται με την ΕΑΣ χρηματοδοτούν την οικονομική ενίσχυση των 2,2 εκατομμυρίων συνταξιούχων. Και αυτό είναι το στοιχείο που αλλάζει ουσιαστικά την εικόνα της κυβερνητικής παροχής.

 Ένα ακόμη κρίσιμο ζήτημα αφορά τη διαχείριση των χρημάτων που συγκεντρώνονται από την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων.

 Τα έσοδα της ΕΑΣ συνδέονται με τον ΑΚΑΓΕ (Ασφαλιστικό Κεφάλαιο Αλληλεγγύης Γενεών), ο οποίος δημιουργήθηκε για την ενίσχυση της βιωσιμότητας του ασφαλιστικού συστήματος και την κάλυψη μελλοντικών συνταξιοδοτικών αναγκών.

 Σύμφωνα με τα στοιχεία που αναφέρθηκαν, τα αποθεματικά του ΑΚΑΓΕ έχουν φτάσει περίπου τα 23 δισ. ευρώ.

 Το ερώτημα που προκύπτει είναι πώς ακριβώς αξιοποιούνται τα ποσά που εισπράττονται από την ΕΑΣ και με ποιον τρόπο διασφαλίζεται ότι κατευθύνονται στον σκοπό για τον οποίο θεσπίστηκε η εισφορά.

 Διότι, εφόσον τα χρήματα αυτά προορίζονται για τη στήριξη των μελλοντικών συντάξεων, η αξιοποίησή τους για τη χρηματοδότηση μιας ετήσιας παροχής δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με τη δημοσιονομική διαχείριση και τη διαφάνεια.

 Όταν η χρηματοδότηση της παροχής στηρίζεται στα έσοδα μιας εισφοράς που επιβαρύνει μια συγκεκριμένη κατηγορία συνταξιούχων, τότε η κυβερνητική επιχειρηματολογία περί επιστροφής του μερίσματος της ανάπτυξης χρειάζεται να εξεταστεί υπό διαφορετικό πρίσμα.

 Στην πραγματικότητα, οι συνταξιούχοι που πληρώνουν την ΕΑΣ χρηματοδοτούν την ενίσχυση των 400 ευρώ που η κυβέρνηση εμφανίζει ως κοινωνική παροχή.

 https://neasintaxiouxon.gr

Την εικόνα αυτή αποτυπώνουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, τα οποία δείχνουν ότι η παρατεταμένη πίεση στην αγορά εξανεμίζει άμεσα οποιαδήποτε αύξηση στα ονομαστικά εισοδήματα:

Αύξηση διαθέσιμου εισοδήματος: Το ακαθάριστο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών ενισχύθηκε κατά 3,7%, φτάνοντας τα 165,4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2025 (από 159,4 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024).

Εκτόξευση καταναλωτικής δαπάνης: Η τελική καταναλωτική δαπάνη αυξήθηκε με πολύ ταχύτερο ρυθμό, κατά 5,2%, διαμορφούμενη στα 171,8 δισεκατομμύρια ευρώ (έναντι 163,3 δισεκατομμυρίων ευρώ το προηγούμενο έτος).

Μάλιστα, η διαφορά δημιουργεί μια καθαρή «τρύπα» 6,4 δισεκατομμυρίων ευρώ στην οικονομία των νοικοκυριών. Το αρνητικό ποσοστό αποταμίευσης (-3,9%) αποτυπώνει την πραγματικότητα όπου οι οικογένειες αναγκάζονται να καλύψουν τις τρέχουσες ανάγκες τους είτε αναλώνοντας έτοιμες αποταμιεύσεις παλαιότερων ετών είτε προσφεύγοντας σε δανεισμό και πιστωτικές διευκολύνσεις.

Βελτίωση στο εξωτερικό ισοζύγιο – Πίεση στις επενδύσεις

Ωστόσο, πέραν της αρνητικής αποταμίευσης των ιδιωτών, η έκθεση της ΕΛΣΤΑΤ καταγράφει και τις συνολικές ισορροπίες της ελληνικής οικονομίας:

Συγκράτηση εξωτερικού ελλείμματος: Το έλλειμμα στο εξωτερικό ισοζύγιο αγαθών και υπηρεσιών περιορίστηκε στα 11,6 δισεκατομμύρια ευρώ (από 13,6 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024). Οι εισαγωγές διαμορφώθηκαν στα 109,7 δισεκατομμύρια ευρώ και οι εξαγωγές υποχώρησαν στα 98,1 δισεκατομμύρια ευρώ.

Μείωση αναγκών δανεισμού: Η καθαρή λήψη δανείων της συνολικής οικονομίας από την αλλοδαπή μειώθηκε στα 8,6 δισεκατομμύρια ευρώ (έναντι 13,8 δισεκατομμυρίων ευρώ το 2024), υποδηλώνοντας συγκράτηση των εξωτερικών χρηματοδοτικών αναγκών.

Υποχώρηση επιχειρηματικών επενδύσεων: Στο μέτωπο των επιχειρήσεων, το ποσοστό επενδύσεων των μη χρηματοοικονομικών εταιρειών σημείωσε κάμψη στο 25,3% το 2025, από 26,3% το 2024.

Το δημοσιονομικό παράδοξο

Είναι φανερό ότι η εικόνα των νοικοκυριών να «μπαίνουν μέσα» κάθε μήνα έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πορεία των δημόσιων εσόδων, όπου ο ΦΠΑ και ο φόρος εισοδήματος καταγράφουν υψηλές επιδόσεις. Η κατανάλωση συντηρείται σε υψηλά επίπεδα λόγω των αυξημένων τιμών, ενισχύοντας τα κρατικά ταμεία, την ώρα που τα νοικοκυριά εξαντλούν τη μακροπρόθεσμη χρηματοοικονομική τους σταθερότητα.

Η ίδια μείωση έχει διαφορετικό βάρος για κάθε ασφαλισμένο. Τα εισοδήματα, τα χρόνια ασφάλισης και η δυνατότητα να ζήσει κανείς χωρίς εργασία καθορίζουν αν η πρόωρη συνταξιοδότηση αποτελεί πραγματική επιλογή ή όχι.

 Αξίζει να περιμένει κανείς μέχρι τα 67 για να πάρει μεγαλύτερη σύνταξη ή συμφέρει η έξοδος στα 62; Η απάντηση δεν εξαρτάται μόνο από τους αριθμούς, αλλά και από την οικονομική και κοινωνική θέση του ασφαλισμένου.

 Στο σύστημα κύριας σύνταξης του e-ΕΦΚΑ, η μείωση λόγω πρόωρης συνταξιοδότησης εφαρμόζεται στην εθνική σύνταξη και όχι στην ανταποδοτική. Με βάση το ποσό των 446,87 ευρώ που χρησιμοποιείται στα παρακάτω παραδείγματα, η μέγιστη μείωση 30% αντιστοιχεί σε 134,06 ευρώ τον μήνα. Η μείωση είναι 6% για κάθε έτος πρόωρης αποχώρησης και μέχρι τα πέντε έτη (6%Χ5=30%).

 Επομένως, η συνολική σύνταξη δεν μειώνεται υποχρεωτικά κατά 30%. Όσο μεγαλύτερη είναι η ανταποδοτική σύνταξη, τόσο μικρότερη είναι η ποσοστιαία απώλεια στο συνολικό ποσό.

 Τέσσερα παραδείγματα αποκαλύπτουν τις διαφορές

Οι υπολογισμοί είναι ενδεικτικοί με σταθερή ανταποδοτική σύνταξη στα δύο σενάρια.

 Τα παραδείγματα αναδεικνύουν μια ουσιαστική διαφορά: ενώ η ονομαστική απώλεια είναι ίδια, η ποσοστιαία επιβάρυνση είναι πολύ μεγαλύτερη για τον ασφαλισμένο με τις χαμηλότερες συντάξιμες αποδοχές.

 Ο ασφαλισμένος με συντάξιμο μισθό 2.500 ευρώ χάνει περίπου το 8,5% της πλήρους σύνταξής του. Εκείνος με 1.100 ευρώ χάνει σχεδόν το 20%. Παράλληλα, ο πρώτος μπορεί να εισπράξει περισσότερα από 86.000 ευρώ στην πενταετία, ενώ ο δεύτερος περίπου 32.400 ευρώ.

 Ο ταξικός χαρακτήρας της συνταξιοδότησης

Εδώ βρίσκεται η ουσία της σύγκρισης. Η μειωμένη σύνταξη δεν αποτελεί την ίδια επιλογή για όλους.

 Για έναν ασφαλισμένο με υψηλότερες συντάξιμες αποδοχές, η απώλεια των 134 ευρώ μπορεί να είναι διαχειρίσιμη. Το μεγαλύτερο ανταποδοτικό τμήμα περιορίζει το ποσοστό της μείωσης, ενώ το εισόδημα που καταβάλλεται από τα 62 δημιουργεί ένα σημαντικό οικονομικό προβάδισμα.

 Για έναν εργαζόμενο με χαμηλό μισθό και μικρότερη σύνταξη, η ίδια απώλεια μπορεί να σημαίνει δυσκολία στην κάλυψη βασικών αναγκών, όπως η στέγαση, η ενέργεια, τα τρόφιμα και η υγεία. Και ενώ η πρόωρη συνταξιοδότηση μπορεί να είναι εξίσου επιθυμητή, η οικονομική δυνατότητα να αξιοποιήσει κανείς τον ελεύθερο χρόνο του δεν είναι ίδια.

 Με άλλα λόγια, όσο υψηλότερη είναι η ανταποδοτική σύνταξη, τόσο μικρότερη είναι η σχετική επιβάρυνση από τη μείωση της εθνικής σύνταξης. Η δυνατότητα πρόωρης αποχώρησης με οικονομική ασφάλεια παραμένει, έτσι, άνισα κατανεμημένη.

 Πόσο αξίζουν πέντε χρόνια ελεύθερης ζωής;

Η οικονομική σύγκριση δεν εξαντλείται στο μηνιαίο ποσό. Όποιος συνταξιοδοτείται στα 62 μπορεί να κερδίσει πέντε χρόνια χωρίς επαγγελματικές υποχρεώσεις, σε μια ηλικία κατά την οποία συχνά διατηρεί ακόμη καλή υγεία και διάθεση για δραστηριότητες.

 Τα χρόνια αυτά μπορούν να αξιοποιηθούν για την οικογένεια, τα ταξίδια, τα προσωπικά ενδιαφέροντα και την ξεκούραση. Η αποχώρηση μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία για όσους εργάζονται σε χειρωνακτικές, απαιτητικές ή ψυχοφθόρες εργασίες.

 Παράλληλα, η συνταξιοδότηση μπορεί να περιορίσει τα έξοδα μετακίνησης και άλλες δαπάνες που συνδέονται με την εργασία. Ωστόσο, το γεγονός ότι πολλοί συνταξιούχοι αναγκάζονται να συνεχίζουν να εργάζονται για να συμπληρώνουν το εισόδημά τους δεν είναι τυχαίο. Είναι αποτέλεσμα των χαμηλών συντάξεων, της ακρίβειας που εξανεμίζει την αγοραστική τους δύναμη και μιας πολιτικής που μεταφέρει το βάρος της αξιοπρεπούς διαβίωσης στις πλάτες των ίδιων των συνταξιούχων.

 Διαφωνούμε με τη λογική ότι η εργασία μετά τη συνταξιοδότηση αποτελεί λύση. Δεν γίνεται άνθρωποι που έχουν δουλέψει επί δεκαετίες και έχουν καταβάλει εισφορές να είναι υποχρεωμένοι να συνεχίζουν να πουλούν τον χρόνο και τις δυνάμεις τους για να καλύπτουν βασικές ανάγκες. Η σύνταξη δεν είναι φιλοδώρημα ούτε συμπληρωματικό επίδομα είναι δικαίωμα και οφείλει να εξασφαλίζει αξιοπρεπή διαβίωση.

 Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να αναζητούν οι συνταξιούχοι δεύτερη δουλειά για να επιβιώσουν, αλλά να υπάρχουν συντάξεις που να τους επιτρέπουν να ζουν με αξιοπρέπεια, χωρίς οικονομική ανασφάλεια και χωρίς να εξαρτώνται από την ανάγκη για πρόσθετο μεροκάματο. Πέρα από το ότι ανοίγουν το δρόμο να εργαστούν οι νέοι και να περιοριστεί η ανεργία.

 Πότε συμφέρει η μειωμένη σύνταξη;

Η πρόωρη συνταξιοδότηση μπορεί να είναι ελκυστική όταν η ποσοστιαία απώλεια είναι σχετικά μικρή, υπάρχουν άλλοι οικονομικοί πόροι ή η συνέχιση της εργασίας επιβαρύνει σημαντικά την υγεία και την ποιότητα ζωής.

 Αντίθετα, η αναμονή μπορεί να είναι προτιμότερη για όσους χρειάζονται υψηλότερο σταθερό εισόδημα και μπορούν να αυξήσουν την ανταποδοτική τους σύνταξη συνεχίζοντας να εργάζονται.

 Χρειάζεται, όμως, να συνυπολογίσουμε δύο ακόμη παράγοντες: Αν κάποιος φύγει στα 62 αντί στα 67, κερδίζει πέντε χρόνια σύνταξης, αλλά για το ίδιο διάστημα αφήνει τον μισθό που θα έπαιρνε αν συνέχιζε να εργάζεται και λαμβάνει συνήθως χαμηλότερο εισόδημα από τη σύνταξη. Αντίθετα, παραμένοντας στην εργασία μπορεί να αυξήσει τη μελλοντική σύνταξή του χάρη στα επιπλέον χρόνια ασφάλισης. Επομένως, η σύγκριση δεν αφορά μόνο τη μειωμένη και την πλήρη σύνταξη, αλλά και τη διαφορά ανάμεσα στον μισθό και στη σύνταξη κατά την πενταετία, καθώς και το όφελος από την προσαύξηση της τελικής σύνταξης.

 Συμπέρασμα

Η μειωμένη σύνταξη δεν συμφέρει όλους με τον ίδιο τρόπο. Τα παραδείγματα δείχνουν ότι η ίδια ονομαστική μείωση επιβαρύνει περισσότερο όσους έχουν χαμηλότερες συντάξιμες αποδοχές, ενώ όσοι λαμβάνουν υψηλότερη ανταποδοτική σύνταξη μπορούν να αποχωρήσουν νωρίτερα με μικρότερη ποσοστιαία απώλεια.

 Το δίλημμα, επομένως, δεν είναι μόνο οικονομικό, αλλά και κοινωνικό: ποιος έχει την οικονομική δυνατότητα να επιλέξει πότε θα σταματήσει να εργάζεται και ποιος αναγκάζεται να παραμείνει στην εργασία ή να περιμένει επειδή δεν μπορεί να αντέξει τη μείωση.

 Πριν από κάθε απόφαση χρειάζεται έλεγχος των προϋποθέσεων συνταξιοδότησης, σύγκριση των πραγματικών ποσών και υπολογισμός του συνολικού διαθέσιμου εισοδήματος, γιατί η καλύτερη επιλογή δεν κρίνεται μόνο από το ύψος της σύνταξης, αλλά και από την οικονομική ασφάλεια και την ποιότητα ζωής που αυτή εξασφαλίζει.

 https://neasintaxiouxon.gr

 Σύμφωνα με τα νέα περιφερειακά στοιχεία της Eurostat, το ποσοστό έφτασε στο 27,4% το 2025, από 25,7% το 2024, καταγράφοντας αύξηση 1,7 ποσοστιαίων μονάδων.

 Η επιδείνωση είναι σχεδόν τριπλάσια από αυτή που καταγράφηκε στο σύνολο της χώρας, όπου το αντίστοιχο ποσοστό αυξήθηκε κατά 0,6 μονάδες, από 26,9% σε 27,5%.

Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της Eurostat, περισσότεροι από ένας στους τέσσερις κατοίκους στη Στερεά Ελλάδα (27,4%) βρίσκονται αντιμέτωποι με τον κίνδυνο της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού. Η επιδείνωση των κοινωνικών και οικονομικών δεικτών στη συγκεκριμένη περιφέρεια προκαλεί έντονη ανησυχία, καθώς ο ρυθμός αύξησης του προβλήματος στη Στερεά Ελλάδα είναι σχεδόν τριπλάσιος από τον πανελλαδικό μέσο όρο.

Η αρνητική αυτή τροχιά εντάσσεται σε ένα γενικότερο πλαίσιο επιδείνωσης για τη χώρα. Στο σύνολο της Ελλάδας, ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αυξήθηκε στο 27,5%, τοποθετώντας τη χώρα στη δεύτερη χειρότερη θέση εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πίσω μόνο από τη Βουλγαρία.

 Η εικόνα ανά Περιφέρεια στην Ελλάδα

 Ενώ η Στερεά Ελλάδα βρίσκεται στο 27,4%, η κατάσταση σε άλλες ελληνικές περιφέρειες διαμορφώνεται ως εξής:

• Πελοπόννησος: 38,1% (το υψηλότερο ποσοστό στη χώρα)

• Ιόνια Νησιά: 35,7%

• Κεντρική Μακεδονία: 33,0%

• Ανατολική Μακεδονία και Θράκη: 31,6%

• Θεσσαλία: 30,5%

• Ήπειρος: 25,3%

• Αττική: 23,6%

• Κρήτη: 18,2% (η μόνη ελληνική περιφέρεια κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο του 20,9%)

Τα στοιχεία αυτά βασίζονται στον σύνθετο δείκτη της Eurostat, ο οποίος συνυπολογίζει το χαμηλό διαθέσιμο εισόδημα (κάτω από το 60% του εθνικού διαμέσου εισοδήματος), την υλική και κοινωνική στέρηση βασικών αγαθών, καθώς και τη διαβίωση σε νοικοκυριά με εξαιρετικά χαμηλή ένταση εργασίας.

Μετά από την Πανελλαδική συγκέντρωση στη ΔΕΘ, οι συνταξιούχοι δίνουν συνέχεια στις αγωνιστικές τους κινητοποιήσεις διεκδικώντας αξιοπρεπείς συνθήκες διαβίωσης.

Τονίζουν ότι “δεν ανεχόμαστε την κοροϊδία της κυβέρνησης ότι πρέπει να είμαστε ευχαριστημένοι με τα ψίχουλα, επικαλούμενη τα δήθεν δημοσιονομικά προβλήματα. Χρήματα όμως υπάρχουν για τους αιματηρούς πολέμους και την πολεμική οικονομία. Απαιτούμε τώρα πραγματικές λύσεις.”

Διεκδικούν:

– Αυξήσεις σε όλες τις συντάξεις, που να καλύπτουν τον πληθωρισμό.

– Κατάργηση του ΦΠΑ και του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης για τα είδη πρώτης ανάγκης και τα καύσιμα.

– Κατάργηση της παρακράτησης για την υγεία του 6%.

– Άμεση καταβολή των πληρωμένων δώρων μας, 13 η και 14 η σύνταξη.

– Καταβολή των αναδρομικών σε όλους τους συνταξιούχους.

– Καταβολή των 400 ευρώ του Νοέμβρη σε κάθε συνταξιούχο ανεξαρτήτως ηλικίας.

– Κατάργηση κάθε πλειστηριασμού εργατικής λαϊκής κατοικίας.

– Να καταργηθεί η εισφορά αλληλεγγύης του ν.3865/10 υπέρ ΑΚΑΓΕ.

– Άμεση πρόσληψη προσωπικού στην υγεία.

– Δωρεάν υγεία και ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Δημόσιο σύστημα Κοινωνικής Ασφάλισης.

– Κοινωνικό τουρισμό για όλους.

Εισηγητής : Αντώνης Νασόπουλος (MSc)(Οικονομολόγος – Φοροτεχνικός Συντονιστής- Εισηγητής ΜεταπτυχιακώνΠρογραμμάτων Σπουδών «Master» στο ΕΚΠΑ και Ι.Ε.Σ.Ο.Ε.Λ. με Κατεύθυνση στην«Εφαρμοσμένη Λογιστική και Ελεγκτική»).

Θεματολογία:- Γενικά για Φορολογικό Έλεγχο – Πλαίσιο, Διαδικασία και Πρακτική (Είδη Ελέγχου, Στάδια τουΕλέγχου, Έκδοση Εντολής Ελέγχου, Διενέργεια Επιτόπιου Φορολογικού Ελέγχου, Διάρκεια Ελέγχου,Πρόσβαση στα Λογιστικά Αρχεία,- Βιβλία και Στοιχεία, Διαδικασία προσδιορισμού φόρου μετά τοπέρας του φορολογικού ελέγχου, Δικαιώματα και Υποχρεώσεις Φορολογούμενων και Ελεγκτών)- Ενδικοφανής Προσφυγή(Πεδίο εφαρμογής, Εξαιρέσεις, Προθεσμία για την άσκηση της προσφυγής, Διαδικασία ενώπιον τηςΔιεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών, Απόφαση επί της ενδικοφανούς προσφυγής)- Διοικητική Αναστολή Πληρωμής(Προϋ ποθέσεις για τη χορήγηση της αναστολής, Κατάθεση αίτησης αναστολής και δικαιολογητικών εγγράφων, Απόφαση επί της αίτησης αναστολής)- Αξιοπιστία Λογιστικού Συστήματος- Προσαύξηση περιουσίας και Δικαιολόγηση αυτής- Προσδιορισμός Εισοδήματος με Έμμεσες Μεθόδους Ελέγχου(Πρακτική ανάλυση και ερμηνεία μέσα από πρακτικά παραδείγματα)- Γενικός Κανόνας Απαγόρευσης Καταχρήσεων- Το ζήτημα των Αντικαταχρηστικών Κανόνων στην Φορολογία Εισοδήματος1.Γενικός Αντικαταχρηστικός Κανόνας (G.A.A.R.)2.Ειδικοί Αντικαταχρηστικοί Κανόνες (S.A.A.R.)- Πρακτικά παραδείγματα.

Πληροφορίες Συμμετοχής : ΔΩΡΕΑΝ ΕΙΣΟΔΟΣ

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον μεγάλης αβεβαιότητας, κατατέθηκε πριν λίγες ημέρες το προσχέδιο του προϋπολογισμού για το 2027.

Σε τέτοιες περιόδους, η πρόκληση για την επίτευξη των στόχων με αξιοπιστία και συνέπεια αποκτά ξεχωριστή σημασία. Ο προϋπολογισμός είναι το βασικό εργαλείο άσκησης οικονομικής πολιτικής. Και ο προβληματισμός για τις αποκλίσεις από τους στόχους είναι επιβεβλημένος και χρήσιμος, ώστε να διορθώνονται οι αδυναμίες. Αναγκαία, όμως, είναι και μια στοιχειώδης αυτοκριτική.

Η απόκλιση προς το χειρότερο του πληθωρισμού, είναι μια τέτοια περίπτωση. Πέρυσι τέτοιο καιρό, η πρόβλεψη για το 2026 ήταν στο 2,2%.

Ο δείκτης τιμών κινείται όμως πάνω από το 5% όπως δείχνουν τα τελευταία στοιχεία, πάντα στις κορυφαίες θέσεις της Ευρώπης, ενώ και ο κινητός μέσος όρος κατά τους τελευταίους 12 μήνες ξεπερνά το 3,5%.

Το οικονομικό επιτελείο αποδίδει κατά κανόνα τον υψηλό πληθωρισμό στις επιπτώσεις από τις διεθνείς γεωπολιτικές εξελίξεις. Κάποιοι άλλοι φταίνε πάντα δηλαδή.

Υπάρχουν όμως και οι εσωτερικές αδυναμίες που αποκτούν μόνιμα χαρακτηριστικά χωρίς σημάδια βελτίωσης όλα τα τελευταία χρόνια, όπως η απουσία συνθηκών υγιούς ανταγωνισμού και αντανακλαστικών αντιμετώπισης της ακρίβειας. Αποτέλεσμα είναι λίγοι ευνοημένοι από τη μία και η όλο και πιο δυσμενής θέση των πιο αδύναμων από την άλλη, με τον σωρευτικό πληθωρισμό να ξεπερνά το 25% από την αρχή της θητείας της κυβέρνησης.

Η ακρίβεια σε συνδυασμό με το επίπεδο των ατομικών εισοδημάτων και της παραγωγικότητας της εργασίας κάνει την κατάσταση ακόμα πιο δύσκολη.

Σύμφωνα με το προσχέδιο του προϋπολογισμού, οι συνολικές αμοιβές εξαρτημένης εργασίας θα αυξηθούν κατά 4,6% το 2027 (μετά το 4,4% του 2026). Μεταβολή, που μπορεί να αποδοθεί κατά μεγάλο μέρος σε αύξηση της απασχόλησης, με εργασίες κυρίως χαμηλής εξειδίκευσης και απολαβών, αντί για την ουσιαστική βελτίωση των εισοδημάτων.

Με την παραγωγικότητα της εργασίας να προβλέπεται να αυξηθεί μόλις κατά 2% το 2027 (από 1,5% το 2026) και τον ρυθμό αύξησης του κόστους εργασίας ανά μονάδα προϊόντος στο 1,9%, είναι σαφές ότι τα μεγέθη αυτά αδυνατούν να καλύψουν τις πραγματικές βιοποριστικές ανάγκες των νοικοκυριών.

Το τίμημα της ακρίβειας και της μείωσης της αγοραστικής δύναμης, το πληρώνουν οι πολίτες, όπως οι μισθωτοί και συνταξιούχοι, με τη μείωση της αγοραστικής αξίας των εισοδημάτων τους, εξαιτίας της πληθωριστικής κρίσης.

Και την ίδια στιγμή, λείπουν τα «αντανακλαστικά» για μέτρα όπως η τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας ώστε οι ονομαστικές αυξήσεις να μην εξανεμίζονται από τον φόρο και η μείωση των φορολογικών συντελεστών.

Αποτελούν αναγκαίες παρεμβάσεις που θα έπρεπε να έχουν ήδη γίνει για να ελαφρύνουν τις επιπτώσεις, να βοηθήσουν την καθημερινότητα των νοικοκυριών, να απαλύνουν τη σκληρή πραγματικότητα που βιώνει η κοινωνία.

Οικονομολόγος, πρώην δημοτικός σύμβουλος δήμου Θήβας

Αυτό που μέχρι πρότινος παρουσιαζόταν ως σενάριο επιστημονικής φαντασίας ή υπερβολή, παίρνει πλέον επίσημη μορφή μέσα από τις διατάξεις του νέου νομοσχεδίου του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Με τα άρθρα 299 και 300, η κυβέρνηση καταργεί πλήρως τα μετρητά κατά την παράδοση δεμάτων μέσω courier, καθιστώντας υποχρεωτική την πληρωμή αποκλειστικά με κάρτα ή ψηφιακά μέσα «ανεξαρτήτως ποσού».

Ακόμη κι αν παραγγείλεις ένα αντικείμενο αξίας 3 ή 5 ευρώ, ο διανομέας απαγορεύεται διά νόμου να δεχτεί χαρτονόμισμα ή κέρματα.

Σε αντίθετη περίπτωση, η εταιρεία ταχυμεταφοράς απειλείται φυσικά με τι άλλο μα με πρόστιμο ίσο με το διπλάσιο της αξίας της συναλλαγής.

Η τακτική του «βήμα-βήμα»: Πώς νομιμοποιείται η απαγόρευση.

Το μοτίβο είναι πλέον γνώριμο. Η σταδιακή περιθωριοποίηση των μετρητών δεν επιβάλλεται με ένα σαρωτικό προεδρικό διάταγμα από τη μια μέρα στην άλλη κάτι τέτοιο θα προκαλούσε άμεσες κοινωνικές αντιδράσεις.

Αντίθετα, εφαρμόζεται με τη μέθοδο της σταδιακής αποδόμησης και όσο το δυνατόν αθόρυβα στην αρχή.

Πρώτα μπήκε το όριο των 500 ευρώ στις λιανικές συναλλαγές, στο όνομα της καταπολέμησης του «μαύρου χρήματος».

Στη συνέχεια, ήρθε η εξοικείωση: Καθιερώθηκαν τα POS παντού, το IRIS, και η διασύνδεση των ταμειακών μηχανών.

Στην αντικαταβολή το όριο δεν μειώνεται απλώς — καταργείται εντελώς.

Τα μετρητά τίθενται εκτός νόμου για οποιοδήποτε ποσό! Μιλάμε για επίσημα χαρτονομίσματα, απόλυτα έγκυρα και νόμιμα από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, των οποίων η χρήση  στην πράξη ποινικοποιείται! 

Κι όμως, το θράσος φτάνει ως εκεί: να καθιστούν παράνομο το ίδιο το φυσικό χρήμα.

Παράλογο; Προφανώς. Αλλά κανείς δεν μοιάζει να ασχολείται.

Το πρόσχημα παραμένει πάντοτε ευγενές και τεχνοκρατικό: «φορολογική συμμόρφωση» και «χτύπημα της παραοικονομίας στο ηλεκτρονικό εμπόριο». Ωστόσο, η ουσία του μέτρου ξεπερνά κατά πολύ τη φορολογική πολιτική.

Ο πολίτης όμηρος του τραπεζικού δικτύου.

Η κατάργηση της δυνατότητας πληρωμής με φυσικό χρήμα αφαιρεί από τον πολίτη το θεμελιώδες δικαίωμα της επιλογής. Τα μετρητά αποτελούν το μοναδικό νόμιμο μέσο πληρωμής που δεν εξαρτάται από:

Τραπεζικές προμήθειες και χρεώσεις συντήρησης.

Τεχνικές βλάβες δικτύων ή διακοπές ρεύματος.

Την προηγούμενη έγκριση ενός τρίτου ιδιωτικού χρηματοπιστωτικού ιδρύματος.

Τι συμβαίνει με τους ηλικιωμένους, τους ψηφιακά αναλφάβητους ή τους ανθρώπους στην περιφέρεια που δεν διαθέτουν κάρτες ή e-banking;

Πολύ απλά, εξοστρακίζονται από την αγορά των ταχυμεταφορών και μελλοντικά (γιατί απλά ειναι θέμα χρόνου) από οποιαδήποτε αγορά.

Ταυτόχρονα, κάθε πολίτης μετατρέπεται σε πλήρως ιχνηλατήσιμο οικονομικό υποκείμενο, του οποίου η κάθε αγορά, όσο ασήμαντη κι αν είναι, καταγράφεται και φακελώνεται σε ψηφιακές βάσεις δεδομένων.

Το επόμενο βήμα: Χωρίς καν δικαιολογία.

Η διάταξη για τα courier αποτελεί τον «δούρειο ίππο». Αν η κοινωνία αποδεχθεί (και θα το αποδεχθεί αυτό είναι βέβαια) ότι για μια παράδοση στο σπίτι είναι παράνομο να πληρώσεις με μετρητά «ανεξαρτήτως ποσού», το επόμενο βήμα είναι προφανές: η επέκταση του μέτρου στα φυσικά καταστήματα, στα σούπερ μάρκετ, στην εστίαση.

Το διακύβευμα της απόλυτης εξουσίας: Ο έλεγχος του δικτύου είναι ο έλεγχος των πάντων

Στον πυρήνα της, η σταδιακή εξάλειψη του φυσικού χρήματος δεν είναι ζήτημα φορολογικής τεχνικής, αλλά αναδιανομής ισχύος.

Τα μετρητά αποτελούν το τελευταίο προπύργιο πραγματικής αυτονομίας και ιδιωτικότητας του πολίτη απέναντι στην κεντρική εξουσία: δεν χρειάζονται ρεύμα, δεν απαιτούν άδεια από τρίτους και δεν αφήνουν ψηφιακό αποτύπωμα.

Αντίθετα, σε ένα αμιγώς ψηφιοποιημένο οικονομικό περιβάλλον, όποιος ελέγχει το δίκτυο των πληρωμών, ελέγχει αυτόματα και τις ζωές των ανθρώπων.

Όταν η πρόσβαση στο φαγητό, στη στέγη και στην επιβίωση εξαρτάται αποκλειστικά από την άδεια ενός server και ενός τραπεζικού συστήματος, η έννοια της ατομικής ελευθερίας μετατρέπεται σε συνδρομητική υπηρεσία που μπορεί ανά πάσα στιγμή να απενεργοποιηθεί με το πάτημα ενός κουμπιού.

Όταν η υποδομή ολοκληρωθεί και η συνήθεια εμπεδωθεί, η πλήρης απαγόρευση του φυσικού χρήματος δεν θα χρειάζεται καν δικαιολογίες περί φοροδιαφυγής. Θα παρουσιαστεί απλώς ως μια «τυπική αναβάθμιση» μιας ήδη ελεγχόμενης, απόλυτα ψηφιοποιημένης κοινωνίας.

 Πρόκειται για αυξήσεις – ψίχουλα, που απέχουν από τις πραγματικές ανάγκες των συνταξιούχων και δεν αντιμετωπίζουν τις μεγάλες απώλειες εισοδήματος των τελευταίων ετών. Το συνδικαλιστικό κίνημα των συνταξιούχων διεκδικεί ουσιαστικές αυξήσεις, αποκατάσταση των απωλειών, ενίσχυση του εισοδήματος και αξιοπρεπείς συντάξεις, με βάση τις πραγματικές ανάγκες και όχι τις κυβερνητικές λογιστικές «βελτιώσεις».

 Σύμφωνα με τον κυβερνητικό σχεδιασμό, από την 1η Ιανουαρίου 2027 οι κύριες συντάξεις αναμένεται να αυξηθούν κατά 2,8%, ποσοστό που θα οριστικοποιηθεί με τον Κρατικό Προϋπολογισμό. Η αύξηση θα αφορά και περίπου 670.000 συνταξιούχους με προσωπική διαφορά. Από το 2027 η αύξηση δεν θα συμψηφίζεται πλέον με την προσωπική διαφορά, αλλά θα καταβάλλεται ολόκληρη. Η προσωπική διαφορά, ωστόσο, δεν καταργείται, εξακολουθεί να καταβάλλεται και απλώς παύει να λειτουργεί ως «κόφτης» των νέων αυξήσεων.

 Για παράδειγμα, συνταξιούχος με σύνταξη 1.000 ευρώ και προσωπική διαφορά 30 ευρώ θα λάβει αύξηση 28 ευρώ τον μήνα, ενώ η προσωπική διαφορά θα συνεχίσει να καταβάλλεται. Στα 1.500 ευρώ η αύξηση θα είναι 42 ευρώ.

 Τι σημαίνουν στην πράξη οι αυξήσεις

Με βάση τους ενδεικτικούς υπολογισμούς:

 στα 500 ευρώ: αύξηση 14 ευρώ τον μήνα, δηλαδή περίπου 0,46 ευρώ την ημέρα,

 στα 600 ευρώ: 16,80 ευρώ ή 0,56 ευρώ την ημέρα,

 στα 800 ευρώ: 22,40 ευρώ ή 0,74 ευρώ την ημέρα,

 στα 1.000 ευρώ: 28 ευρώ ή 0,93 ευρώ την ημέρα,

 στα 1.200 ευρώ: 33,60 ευρώ ή 1,12 ευρώ την ημέρα,

 στα 1.500 ευρώ: 42 ευρώ ή περίπου 1,40 ευρώ την ημέρα.

 Όλα τα ποσά είναι μικτά, πριν από κρατήσεις για υγειονομική περίθαλψη, ΕΑΣ και φόρο.

 Η αύξηση συμπαρασύρει επίσης την Εθνική Σύνταξη, την κατώτατη σύνταξη λόγω θανάτου, το ανώτατο πλαφόν κύριας σύνταξης και την παροχή των ανασφάλιστων υπερηλίκων. Η Εθνική Σύνταξη, από 446,87 ευρώ το 2026, διαμορφώνεται στα 459,38 ευρώ το 2027. Αντίστοιχα, η κατώτατη σύνταξη λόγω θανάτου διαμορφώνεται στα 459,38 ευρώ, το ανώτατο πλαφόν κύριας σύνταξης στα 5.512,56 ευρώ και η παροχή των ανασφάλιστων υπερηλίκων στα 430,67 ευρώ.

 ΕΑΣ: Δεν αρκεί η αλλαγή των ορίων – διεκδικούμε την κατάργησή της

Τα όρια των κλιμακίων της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ) προβλέπεται να αυξηθούν κατά 2,8%, ώστε η ονομαστική αύξηση της σύνταξης να μην οδηγεί από μόνη της σε μεγαλύτερη κράτηση.

 Για παράδειγμα, συνταξιούχος με σύνταξη 1.780 ευρώ, που σήμερα βρίσκεται στην κλίμακα ΕΑΣ 3% και έχει κράτηση 53,40 ευρώ, με την αύξηση 2,8% θα φτάσει τα 1.829,84 ευρώ. Χωρίς την αύξηση των ορίων θα περνούσε στην κλίμακα του 6%, με κράτηση 109,79 ευρώ. Με τα νέα όρια παραμένει στην κλίμακα του 3%, με κράτηση 54,90 ευρώ.

 Η τιμαριθμοποίηση των ορίων μπορεί να αποτρέπει μια πρόσθετη απώλεια από την αύξηση, δεν αποτελεί όμως λύση. Το συνταξιουχικό κίνημα διεκδικεί την κατάργηση της ΕΑΣ, μιας εισφοράς που επιβαρύνει τις συντάξεις και μειώνει ακόμη περισσότερο το πραγματικό εισόδημα των συνταξιούχων.

 Οι συνταξιούχοι δεν διεκδικούν αυξήσεις στα χαρτιά και επικοινωνιακές εξαγγελίες. Διεκδικούν ουσιαστικές αυξήσεις στις συντάξεις, επαναφορά της 13ης και 14ης σύνταξης, αποκατάσταση των απωλειών, κατάργηση της ΕΑΣ, ενσωμάτωση και οριστική αποκατάσταση της προσωπικής διαφοράς και μέτρα προστασίας από την ακρίβεια, ώστε οι συντάξεις να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες της ζωής.

Το «ρεκόρ» των εργαζόμενων συνταξιούχων αποκαλύπτει μια σκληρή πραγματικότητα: χιλιάδες άνθρωποι συνεχίζουν να εργάζονται όχι επειδή το επιλέγουν, αλλά επειδή δεν μπορούν να ζήσουν μόνο από τη σύνταξή τους – Την ίδια ώρα, οι νέοι αναζητούν εναγωνίως μια θέση εργασίας.

 Πάνω από 300.000 συνταξιούχοι εμφανίζονται σήμερα να εργάζονται, σύμφωνα με τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ για τον Σεπτέμβριο του 2026. Πρόκειται για μια θεαματική αύξηση σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, η οποία δεν μπορεί να ερμηνευθεί μόνο ως αποτέλεσμα της επιθυμίας των συνταξιούχων να παραμείνουν ενεργοί επαγγελματικά.

 Πίσω από τους αριθμούς βρίσκεται και μια διαφορετική, πιο δύσκολη πραγματικότητα: για ένα μεγάλο μέρος των συνταξιούχων, η εργασία δεν αποτελεί επιλογή αλλά οικονομική ανάγκη.

 Η ακρίβεια, το αυξημένο κόστος στέγασης και ενέργειας, οι καθημερινές δαπάνες, αλλά και η ανάγκη οικονομικής στήριξης παιδιών και εγγονιών, έχουν δημιουργήσει συνθήκες στις οποίες η σύνταξη συχνά δεν επαρκεί για μια αξιοπρεπή διαβίωση. Έτσι, η επιστροφή στην εργασία ή η συνέχιση της επαγγελματικής δραστηριότητας μετά τη συνταξιοδότηση γίνεται για πολλούς μονόδρομος.

 Από τις 36.000, δηλωμένοι εργαζόμενοι – συνταξιούχοι το 2023 στις περισσότερες από 300.000 σήμερα

 Καθοριστικό ρόλο στην εκρηκτική αύξηση έχει διαδραματίσει και η αλλαγή του θεσμικού πλαισίου. Με το άρθρο 114 του ν. 5078/2023, από την 1η Ιανουαρίου 2024 καταργήθηκε η προηγούμενη περικοπή κατά 30% της σύνταξης για όσους συνταξιούχους εργάζονται και θεσπίστηκε πόρος υπέρ του e-ΕΦΚΑ, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις. Μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2023, όταν ίσχυε η περικοπή της σύνταξης για τους εργαζόμενους συνταξιούχους, περίπου 36.000 συνταξιούχοι είχαν δηλώσει την απασχόλησή τους. Με την εφαρμογή του νέου καθεστώτος, ο αριθμός αυτός αυξήθηκε κατακόρυφα.

 Παράλληλα, όλο και περισσότεροι εργαζόμενοι —και κυρίως ελεύθεροι επαγγελματίες— επιλέγουν να συνταξιοδοτούνται νωρίτερα, αξιοποιώντας τη δυνατότητα εξαγοράς πλασματικών ετών, και συνεχίζουν να εργάζονται μετά τη συνταξιοδότησή τους.

 Ωστόσο, η κατάργηση της περικοπής δεν σημαίνει ότι όλοι όσοι εργάζονται μετά τη συνταξιοδότηση το κάνουν επειδή απλώς «θέλουν να δουλεύουν». Για πολλούς, η δυνατότητα να διατηρήσουν ολόκληρη τη σύνταξή τους και να προσθέσουν σε αυτήν ένα ακόμη εισόδημα είναι ακριβώς αυτό που τους επιτρέπει να αντιμετωπίσουν τις οικονομικές τους υποχρεώσεις.

 Τι δείχνουν τα στοιχεία του e-ΕΦΚΑ

 Με βάση τα στοιχεία για τον Σεπτέμβριο του 2026, έχουν υποβληθεί συνολικά 354.131 δηλώσεις απασχόλησης συνταξιούχων. Ο αριθμός των δηλώσεων δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκη με τον αριθμό των προσώπων, καθώς ένας συνταξιούχος μπορεί να έχει περισσότερες από μία δηλώσεις απασχόλησης.

 Αναλυτικά:

 139.321 είναι αγρότες.

99.179 είναι μισθωτοί.

76.130 είναι ελεύθεροι επαγγελματίες και αυτοαπασχολούμενοι.

1.745 αμείβονται με Παραστατικά Παρεχόμενων Υπηρεσιών.

1.184 αμείβονται με εργόσημο του πρώην ΙΚΑ-ΕΤΑΜ.

1.146 είναι μισθωτοί μηχανικοί και έμμισθοι δικηγόροι.

721 απασχολούνται σε φορείς της Γενικής Κυβέρνησης και είναι κάτω των 62 ετών.

247 αμείβονται με εργόσημο του πρώην ΟΓΑ.

Ως προς το φύλο, οι άνδρες ανέρχονται σε 191.919 και οι γυναίκες σε 120.800.

 Σε ό,τι αφορά την κατηγορία σύνταξης, 287.360 είναι συνταξιούχοι γήρατος, ενώ 23.687 λαμβάνουν σύνταξη αναπηρίας από κοινή νόσο, εργατικό ατύχημα, ατύχημα εκτός εργασίας ή επαγγελματική νόσο. Επιπλέον, 1.194 είναι συνταξιούχοι γήρατος λόγω αναπηρίας του ν. 612/1977 και των νόμων που παραπέμπουν σε αυτόν.

 Όταν η σύνταξη δεν φτάνει

 Η εικόνα των εργαζόμενων συνταξιούχων πρέπει να εξεταστεί και υπό το πρίσμα της επάρκειας των συντάξεων. Ένας άνθρωπος που έχει συμπληρώσει τον εργασιακό του βίο και έχει συνταξιοδοτηθεί θα μπορούσε εύλογα να θεωρεί ότι η σύνταξη αποτελεί το εισόδημα που θα του επιτρέψει να αποχωρήσει από την αγορά εργασίας. Όταν όμως το διαθέσιμο εισόδημα δεν επαρκεί για την κάλυψη των βασικών αναγκών, η συνταξιοδότηση δεν σημαίνει κατ’ ανάγκη και πραγματική έξοδο από την εργασία.

 Έτσι δημιουργείται μια παράδοξη κατάσταση: άνθρωποι που έχουν ήδη συμπληρώσει τα απαιτούμενα χρόνια για συνταξιοδότηση αναγκάζονται να συνεχίσουν να εργάζονται, επειδή το εισόδημά τους δεν επαρκεί για να ζήσουν όπως θα ήθελαν.

 Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των αυτοαπασχολούμενων και των αγροτών, για τους οποίους η επαγγελματική δραστηριότητα μπορεί να συνεχίζεται για πολλά χρόνια μετά τη συνταξιοδότηση, είτε επειδή το εισόδημα είναι απαραίτητο είτε επειδή η αποχώρηση από την επαγγελματική δραστηριότητα είναι πρακτικά δύσκολη.

 Το άλλο πρόσωπο του φαινομένου: οι νέοι στην αγορά εργασίας. Η μαζική παρουσία συνταξιούχων στην αγορά εργασίας δημιουργεί, παράλληλα, ένα εύλογο ερώτημα: τι σημαίνει αυτή η εξέλιξη για τις ευκαιρίες απασχόλησης των νεότερων ανθρώπων;

 Δεν μπορεί να υποστηριχθεί ότι κάθε θέση εργασίας που καταλαμβάνει ένας συνταξιούχος θα καταλαμβανόταν αυτομάτως από έναν νέο. Υπάρχουν διαφορετικές ειδικότητες, διαφορετικές απαιτήσεις, ελλείψεις προσωπικού σε συγκεκριμένους κλάδους και θέσεις που ένας εργοδότης ενδέχεται να μην καλύψει καθόλου εάν δεν βρει το κατάλληλο προσωπικό.

 Ωστόσο, σε ορισμένους κλάδους και ιδιαίτερα σε θέσεις χαμηλότερης ή μεσαίας εξειδίκευσης, η παραμονή ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας στην εργασία μπορεί να περιορίζει την ανανέωση του ανθρώπινου δυναμικού και να μειώνει τις διαθέσιμες ευκαιρίες εισόδου για τους νεότερους.

 Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία σε μια χώρα που αντιμετωπίζει δημογραφική συρρίκνωση και ταυτόχρονα προσπαθεί να κρατήσει τους νέους στην Ελλάδα. Όταν ένας 65χρονος ή 70χρονος συνεχίζει να εργάζεται επειδή δεν μπορεί να ζήσει μόνο από τη σύνταξή του, ενώ ένας νέος δυσκολεύεται να βρει την πρώτη του σταθερή δουλειά, δημιουργείται ένα κοινωνικό και οικονομικό παράδοξο.

 Η λύση, βέβαια, δεν είναι να στερηθεί ο συνταξιούχος το δικαίωμα στην εργασία. Το πραγματικό πρόβλημα βρίσκεται στο γεγονός ότι η οικονομική ανάγκη οδηγεί ανθρώπους να εργάζονται σε ηλικίες στις οποίες θα έπρεπε να μπορούν να επιλέξουν ελεύθερα αν θέλουν να συνεχίσουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα.

 Η εμπειρία των μεγαλύτερων δεν πρέπει να μετατρέπεται σε υποχρέωση. Υπάρχει αναμφίβολα και η άλλη πλευρά. Πολλοί συνταξιούχοι επιθυμούν να παραμείνουν επαγγελματικά ενεργοί, να αξιοποιήσουν την εμπειρία και την τεχνογνωσία τους ή απλώς να διατηρήσουν έναν ενεργό κοινωνικό ρόλο. Η εργασία σε μεγαλύτερη ηλικία μπορεί να αποτελεί συνειδητή και απολύτως θεμιτή επιλογή.

 Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι να απομακρυνθούν οι συνταξιούχοι από την αγορά εργασίας. Είναι να μην εξαναγκάζονται να παραμένουν σε αυτήν επειδή η σύνταξή τους δεν επαρκεί.

 Ταυτόχρονα, χρειάζεται να δημιουργηθούν περισσότερες και καλύτερες ευκαιρίες για τους νέους, ώστε η παρουσία των μεγαλύτερων σε ηλικία εργαζομένων να μην λειτουργεί ως εμπόδιο στην είσοδο της νέας γενιάς στην αγορά εργασίας.

 Ένα ρεκόρ που χρειάζεται διαφορετική ανάγνωση. Οι περισσότεροι από 300.000 εργαζόμενοι συνταξιούχοι αποτελούν αναμφίβολα ένα νέο δεδομένο για την ελληνική αγορά εργασίας. Η θεαματική αύξηση μετά το 2024 συνδέεται με το νέο θεσμικό πλαίσιο, αλλά πίσω από τους αριθμούς υπάρχουν διαφορετικές πραγματικότητες.

 Για κάποιους πρόκειται για επιλογή. Για πολλούς άλλους, όμως, πρόκειται για ανάγκη. Και αυτή ίσως είναι η πιο σημαντική διάσταση του φαινομένου. Μια κοινωνία δεν μπορεί να θεωρεί επιτυχία το γεγονός ότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι που έχουν φτάσει σε ηλικία συνταξιοδότησης χρειάζεται να συνεχίσουν να εργάζονται για να τα βγάλουν πέρα.

 Την ίδια στιγμή, η παρουσία τους στην αγορά εργασίας πρέπει να εξετάζεται σε συνδυασμό με την ανάγκη των νέων να βρουν δουλειά, να αποκτήσουν επαγγελματική εμπειρία και να δημιουργήσουν τη δική τους οικονομική και οικογενειακή ζωή.

 Το ζητούμενο δεν είναι ένας ανταγωνισμός ανάμεσα στους νέους και τους συνταξιούχους. Είναι μια αγορά εργασίας στην οποία ο μεγαλύτερος σε ηλικία εργαζόμενος θα εργάζεται επειδή το επιθυμεί και ο νέος θα μπορεί να βρει δουλειά επειδή υπάρχουν πραγματικές ευκαιρίες.

 Μέχρι τότε, το ρεκόρ των εργαζόμενων συνταξιούχων δεν αποτελεί μόνο ένδειξη μεγαλύτερης συμμετοχής στην αγορά εργασίας. Αποτελεί και ένα ισχυρό μήνυμα για το πόσο δύσκολα τα βγάζουν πέρα πολλά νοικοκυριά ακόμη και μετά τη συνταξιοδότηση.

https://neasintaxiouxon.gr/

 58% «μόλις τα βγάζει πέρα»

Το 58% των καταναλωτών δήλωσε τον Σεπτέμβριο ότι «μόλις τα βγάζει πέρα», ποσοστό που παραμένει στα ίδια επίπεδα με τον προηγούμενο μήνα.

 Παράλληλα, το 12% των νοικοκυριών ανέφερε ότι καλύπτει τις ανάγκες του αντλώντας από τις αποταμιεύσεις του, έναντι 13% προηγουμένως. Μόλις το 22% δήλωσε ότι καταφέρνει να αποταμιεύει λίγο ή πολύ, ενώ το 7% ανέφερε ότι έχει χρεωθεί.

Ακόμη πιο χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι το 60% των νοικοκυριών εκτίμησε πως η οικονομική του κατάσταση επιδεινώθηκε ελαφρά ή αισθητά κατά τους τελευταίους 12 μήνες.

Μόλις το 3% είδε βελτίωση

Η εικόνα για τη βελτίωση των οικονομικών είναι ιδιαίτερα περιορισμένη, καθώςμόλις το 3% των νοικοκυριών δήλωσε ότι κατά το προηγούμενο δωδεκάμηνο σημειώθηκε μικρή βελτίωση της οικονομικής του κατάστασης.

 Και οι προσδοκίες για το επόμενο διάστημα παραμένουν αρνητικές. Το 55% των νοικοκυριών αναμένει νέα ελαφρά ή αισθητή επιδείνωση της οικονομικής του κατάστασης μέσα στους επόμενους 12 μήνες, ενώ μόλις το 5% προβλέπει μικρή βελτίωση.

 Ο σχετικός δείκτης διαμορφώθηκε στις -41 μονάδες, από -44,4 μονάδες προηγουμένως, παραμένοντας ωστόσο σε ιδιαίτερα χαμηλό επίπεδο σε σύγκριση με την ΕΕ και την Ευρωζώνη.

 Περιορίζουν τις δαπάνες – 8 στους 10 δεν βλέπουν αποταμίευση

Η απαισιοδοξία αποτυπώνεται και στην καταναλωτική συμπεριφορά. Το 46% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι θα πραγματοποιήσει λιγότερες ή πολύ λιγότερες δαπάνες το επόμενο διάστημα, ενώ μόλις το 5% αναμένει ότι θα αυξήσει τις δαπάνες του.

 Παράλληλα, το 82% των νοικοκυριών θεωρεί απίθανη την αποταμίευση μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Μόλις το 16% θεωρεί πιθανό ή πολύ πιθανό να καταφέρει να βάλει χρήματα στην άκρη.

 Ανησυχία για ανεργία και νέες αυξήσεις τιμών

Οι προβλέψεις των νοικοκυριών παραμένουν αρνητικές και για την πορεία της ανεργίας. Το 38% αναμένει μικρή ή αισθητή άνοδο της ανεργίας μέσα στους επόμενους 12 μήνες, ενώ μόλις το 12% προβλέπει μείωσή της.

 Παράλληλα, το 62% των νοικοκυριών εκτιμά ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται με τον ίδιο ή ακόμη ταχύτερο ρυθμό. Μόλις το 17% αναμένει σταθερότητα στις τιμές.

 Μικρότερη αβεβαιότητα, αλλά το πρόβλημα παραμένει

Στο μεταξύ, μειώθηκε ελαφρά το ποσοστό των νοικοκυριών που δυσκολεύονται να προβλέψουν τις οικονομικές εξελίξεις. Τον Σεπτέμβριο το 52,4% δήλωσε ότι η οικονομική του κατάσταση μπορεί να προβλεφθεί δύσκολα ή σχετικά δύσκολα, έναντι 59,3% τον προηγούμενο μήνα.

 Παρά τη βελτίωση αυτή, τα στοιχεία του ΙΟΒΕ αποτυπώνουν μια οικονομική πραγματικότητα στην οποία η πλειονότητα των νοικοκυριών εξακολουθεί να κινείται οριακά, περιορίζει τις δαπάνες της και δεν βλέπει εύκολα περιθώριο για αποταμίευση.

 «Το ενεργειακό είναι αμελητέο»

«Οι ανατιμήσεις έχουν γίνει και θα γίνουν και άλλες», υπογράμμισε, προσθέτοντας πως «το ενεργειακό είναι αμελητέο μπροστά στην αύξηση της πρώτης ύλης».

 Σύμφωνα με τον ίδιο, η πίεση που δέχονται οι τυροκομικές μονάδες είναι πρωτοφανής, με τα αποθέματα των γαλακτοβιομηχανιών να καταγράφονται σε ιδιαίτερα χαμηλά επίπεδα. Παράλληλα, οι διεθνείς πωλήσεις φέτας καταγράφουν άνοδο 7% φέτος, με τον κ. Σαράντη να επισημαίνει, χαρακτηριστικά, ότι «οι πελάτες του εξωτερικού ζητούν τυρί χωρίς να ρωτούν την τιμή».

 Η δραματική συρρίκνωση του ζωικού κεφαλαίου, απόρροια των ζωονόσων, όπως η ευλογιά, αλλά και χρόνιων παθογενειών, έχει προκαλέσει σημαντικό έλλειμμα στην παραγωγή πρόβειου γάλακτος.

Την ίδια στιγμή, η ζήτηση από τις αγορές του εξωτερικού «καλπάζει», πιέζοντας οριακά τα ήδη μειωμένα αποθέματα. Το εκρηκτικό αυτό κοκτέιλ οδηγεί σε νέες αυξήσεις στα ράφια των σούπερ μάρκετ, επηρεάζοντας άμεσα τους Έλληνες καταναλωτές, αλλά και τη συνολική εικόνα των ελληνικών αγροτικών εξαγωγών.

 Πλασματικές οι καταγραφές στο ζωικό κεφάλαιο

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της ΕΔΟΦ, η ρίζα της σημερινής κρίσης εντοπίζεται σε ένα πρόβλημα που συσσωρεύεται εδώ και τουλάχιστον μία 15ετία. Οι παλαιότερες καταγραφές που εμφάνιζαν το ζωικό κεφάλαιο έως και στα 17 εκατομμύρια αιγοπρόβατα ήταν πλασματικές. Σήμερα, ο αριθμός των προβάτων υπολογίζεται σε λιγότερα από 8 εκατομμύρια, εξαιτίας και των εκτεταμένων θανατώσεων που προκάλεσε η ευλογιά.

 Υπολογίζεται ότι έχουν χαθεί περίπου 600.000 ζώα, η αναπλήρωση των οποίων κρίνεται αναγκαία για την επαναφορά της παραγωγικής βάσης. Ωστόσο, η πλήρης αποκατάσταση δεν θα είναι άμεση. «Θα χρειαστούν περίπου δύο χρόνια για να επιστρέψει η παραγωγή στα επίπεδα πριν από την ευλογιά», εκτίμησε ο κ. Σαράντης.

 Για την ανανέωση των κοπαδιών οι κτηνοτρόφοι συγκρατούν ήδη μεγαλύτερο αριθμό αρνιών, ενώ εξετάζεται και η εισαγωγή ζώων από το εξωτερικό. Στην τελευταία περίπτωση απαιτείται μεγάλη προσοχή, καθώς η παραγωγή φέτας ΠΟΠ διέπεται από αυστηρούς κανόνες σχετικά με την προέλευση του γάλακτος και τις επιτρεπόμενες φυλές.

 https://www.olympia.gr

Σύμφωνα με την έκθεση «Key figures on European living conditions 2026», το 27,5% του πληθυσμού βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού – το δεύτερο υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ μετά τη Βουλγαρία. Το ποσοστό αυτό αυξήθηκε σε σχέση με το 2022 (26,3%). Ακόμη χειρότερη είναι η εικόνα για τα παιδιά έως 17 ετών, όπου ο δείκτης ανέρχεται στο 29,6%.

Σχεδόν εννέα στους δέκα Έλληνες (87,1%) δηλώνουν ότι αντιμετωπίζουν δυσκολίες να τα βγάλουν πέρα οικονομικά – το υψηλότερο ποσοστό στην ΕΕ. Ο κίνδυνος φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις αυξήθηκε από 17,9% το 2019 στο 19,6%, ενώ η παιδική φτώχεια από 21,1% στο 22,8%.

Το διάμεσο διαθέσιμο εισόδημα σε μονάδες αγοραστικής δύναμης παραμένει από τα χαμηλότερα στην Ευρώπη (13.612 PPS), χαμηλότερο ακόμη και από τη Βουλγαρία. Σε πραγματικούς όρους, το εισόδημα των Ελλήνων το 2025 είναι κατά 22,3% χαμηλότερο από το 2010, ενώ στην ΕΕ συνολικά αυξήθηκε κατά 25,4%.

Τα δεδομένα σκιαγραφούν μια εικόνα ανάπτυξης χωρίς ευημερία για τους πολλούς, με την Ελλάδα να αποκλίνει αντί να συγκλίνει με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Η Ελλάδα ασφαλώς δεν καθορίζει τη διεθνή τιμή του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Δεν μπορεί να αποτρέψει τον πόλεμο στην Μέση Ανατολή, τις επιθέσεις και καταστροφές σε αγωγούς και διυλιστήρια, να ανοίξει τα στενά του Ορμούζ. Δεν μπορεί να μην λειτουργεί σε συνεννόηση και συνεργασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Οι πολίτες στην Ελλάδα όμως αν και διαθέτουν χαμηλότερο επίπεδο εισοδημάτων και αγοραστικής δύναμης, σε σύγκριση με τους πολίτες άλλων ευρωπαϊκών χωρών, καλούνται να πληρώνουν τις ίδιες ή και ακριβότερες τιμές στα καύσιμα.

Έχουμε την πέμπτη ακριβότερη βενζίνη στην ευρωζώνη πίσω από πιο ισχυρές οικονομικά χώρες με πολύ υψηλότερο κατά κεφαλήν εισόδημα.

Οι τελευταίες κυβερνητικές ανακοινώσεις, στηρίζονται και αυτήν τη φορά σε επιδοματικού χαρακτήρα μέτρα.

Σε αυτές τις έκτακτες συνθήκες όμως, η πλευρά των φόρων στα καύσιμα που αγγίζει ή και ξεπερνά το 50% της τελικής τιμής στην αντλία, δεν μπορεί να μείνει ανέγγιχτη.

Κάθε λίτρο επιβαρύνεται με τον ειδικό φόρο κατανάλωσης και στη συνέχεια, επί του συνολικού αυτού ποσού, υπολογίζεται και προστίθεται ο ΦΠΑ. Επιβάλλεται δηλαδή φόρος (ΦΠΑ) πάνω και σε έναν άλλο φόρο (ΕΦΚ)

και το κράτος εισπράττει και τους δύο για κάθε λίτρο.

Έτσι, όσο ανεβαίνει η αρχική τιμή του καυσίμου, τόσο αυξάνουν τα έσοδα του κράτους από τον ΦΠΑ που πληρώνει ο καταναλωτής, εφόσον η κατανάλωση διατηρείται σταθερή.

Όλο αυτό, εξηγεί σε μεγάλο βαθμό και την πορεία των δημοσίων εσόδων: Η ακρίβεια με τις υψηλότερες γενικά τιμές και  η αύξηση της φορολογητέας ύλης, οδήγησε τα φορολογικά έσοδα στο οκτάμηνο στα 49,5 δισ. ευρώ (με υπέρβαση 1,4 δισ. ευρώ έναντι του στόχου) και το πρωτογενές πλεόνασμα στα 6,5 δισ. ευρώ.

Είναι όμως σημαντικό οι πολίτες να γνωρίζουν τη διάρθρωση αυτών των εσόδων, πώς προήλθε δηλαδή το αποτέλεσμα από κάθε πηγή εσόδων.

Στα καύσιμα, τα επιπλέον έσοδα από τον ΦΠΑ λόγω της ακρίβειας, θα έπρεπε να επιστρέφονται στους πολίτες με τρόπο αυτόματο, δίκαιο και διαφανή.

Η κυβέρνηση εμφανίζεται όμως διστακτική στη μείωση των φόρων, επικαλούμενη το δημοσιονομικό κενό, την αντίδραση των αγορών και κυρίως των ομολόγων και τις δεσμεύσεις στην Ε.Ε.

Ωστόσο, άλλες ευρωπαϊκές χώρες, δείχνουν έναν διαφορετικό δρόμο. Η Γερμανία με τις τελευταίες ανακοινώσεις, αποφάσισε τη μείωση κατά 17 λεπτά στην αντλία για τη βενζίνη και το πετρέλαιο κίνησης με μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και του ΦΠΑ. Επίσης:

- Επιβολή ανώτατης τιμής (πλαφόν) στις αντλίες συνδεδεμένης με τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου,

- Αυστηρότερο πλαίσιο ελέγχου της αγοράς για την αποτροπή αισχροκέρδειας και επιβολής έκτακτης φορολόγησης στα υπερκέρδη των εταιριών ενέργειας.

Κάτι σαν τη συζήτηση που αποφεύγουμε στην Ελλάδα.

Στην πράξη, μιλώντας για τη χώρα μας υπάρχει και η πολιτική διάσταση. Τα Fuel Pass και λοιπά προσωρινά επιδόματα, προσφέρουν μια επικοινωνιακή δυνατότητα «γενναιοδωρίας», σε τακτά μάλιστα χρονικά διαστήματα, καλλιεργώντας την εικόνα μιας κυβέρνησης που επαγρυπνεί και δίνει «μάχες». Οι φόροι όμως δεν μειώνονται και παραμένουν στα ύψη.

Αντίθετα, μια θεσμική μείωση του φόρου στα καύσιμα θα γίνει μία φορά, θα αφομοιωθεί γρήγορα και μετά θα «ξεχαστεί» από την κοινή γνώμη θεωρούμενη ως δεδομένη.

Η διαχείρισή της γίνεται ακόμα δυσκολότερη αν —πλησιάζοντας προς τις εκλογές— γίνει για ένα διάστημα και οι φόροι επανέλθουν μετά από κάποιους μήνες στα προηγούμενα επίπεδα.

Οι φορολογούμενοι πολίτες όμως που είναι αυτοί που πληρώνουν, χρειάζονται λιγότερη «γενναιοδωρία» χρηματοδοτούμενη από τα δικά τους χρήματα.

Χρειάζονται δίκαιη ανακούφιση με την όποια δυνατή ελάφρυνση να περάσει σε όλους μέσα από ένα μείγμα μέτρων στο οποίο θα συμπεριλαμβάνεται και η μείωση των φόρων στα καύσιμα.

 Κυρία Κεραμέως, οι «λιγότερες από 42 ημέρες» ακούγονται καλά. Όμως οι συνταξιούχοι δεν ζουν με στατιστικούς μέσους όρους. Ζουν με την πραγματική σύνταξη που μπαίνει – ή δεν μπαίνει – στον λογαριασμό τους.

 Κανείς δεν αμφισβητεί ότι η μείωση του χρόνου απονομής είναι θετική. Όμως η κυβέρνηση δεν μπορεί να παρουσιάζει την ταχύτητα ως απόλυτη επιτυχία, όταν στις πιο σύνθετες περιπτώσεις, ιδιαίτερα στη διαδοχική ασφάλιση, την οποία έχουν οι περισσότεροι εργαζόμενοι, εξακολουθούν να υπάρχουν σοβαρά λάθη στους υπολογισμούς και στις αποφάσεις.

 Η ψηφιοποίηση και οι αυτοματοποιημένες διαδικασίες είναι χρήσιμα εργαλεία. Όταν όμως ο άνθρωπος αντικαθίσταται πλήρως από τον υπολογιστή, όταν οι ελλείψεις σε ανθρώπινο δυναμικό στον ΕΦΚΑ έχουν χτυπήσει κόκκινο, ποιος ελέγχει αν ο υπολογιστής έκανε λάθος;

 Και το πιο οξύμωρο: ο ασφαλισμένος μπορεί πλέον να πάρει γρήγορα μια… λάθος σύνταξη, αλλά όταν υποβάλει ένσταση για να διορθωθεί το λάθος του e-ΕΦΚΑ, τότε η ταχύτητα εξαφανίζεται. Περιμένει μήνες για την εξέταση της ένστασης και τη διόρθωση μιας απόφασης που δεν έπρεπε εξαρχής να είναι λανθασμένη.

 Αυτό είναι το μεγάλο κενό πίσω από τους πανηγυρικούς αριθμούς.

 Η κυβέρνηση οφείλει να μετρά όχι μόνο πόσο γρήγορα εκδίδεται μια σύνταξη, αλλά και πόσες συντάξεις εκδίδονται σωστά από την πρώτη φορά, και κυρίως πόσο χρόνο χρειάζεται το κράτος για να διορθώσει τα δικά του λάθη.

 Γιατί πολιτική επιτυχία δεν είναι να βγάζεις γρήγορα μια απόφαση για να βελτιώσεις τα στατιστικά. Επιτυχία είναι ο συνταξιούχος να παίρνει γρήγορα τη σωστή σύνταξη που δικαιούται, αλλά και σύνταξη που ικανοποιεί τις ανάγκες του.

 Οι αριθμοί μπορεί να είναι καλοί για τις ανακοινώσεις στη ΔΕΘ. Για τον συνταξιούχο, όμως, μετράει και ο χρόνος έκδοσης και το ποσό που θα πάρει. Και εκεί, δυστυχώς, υπάρχει ακόμη πολύς δρόμος.

 Δυστυχώς, στις δηλώσεις και στις ανακοινώσεις της κυβέρνησης, για ακόμη μία φορά, δεν υπήρξε ουσιαστική και στοχευμένη αναφορά σε μέτρα για το στεγασμένο, νόμιμο εμπόριο. Έναν κλάδο που αποτελεί βασικό πυλώνα της ελληνικής οικονομίας και της κοινωνικής συνοχής, καθώς αριθμεί περίπου 250.000 επιχειρήσεις και απασχολεί περίπου 1 εκατομμύριο εργαζομένους.

 Έναν κλάδο που, από την πρώτη στιγμή, έχει συμμορφωθεί πλήρως με όλους τους φορολογικούς και ελεγκτικούς μηχανισμούς που έχει επιβάλει η ελληνική κυβέρνηση και ο οποίος είναι άμεσα ελεγχόμενος, καθώς διαθέτει και τηρεί φυσική έδρα.

 Δυστυχώς, οι εμπορικές επιχειρήσεις στις γειτονιές, καθώς και στις τοπικές και περιφερειακές αγορές, συνεχίζουν να λειτουργούν υπό ιδιαίτερα δύσκολες συνθήκες, αντιμετωπίζοντας υψηλό λειτουργικό κόστος, μειωμένη καταναλωτική δαπάνη και συνεχώς αυξανόμενες υποχρεώσεις.

 Εάν δεν υπάρξουν πολιτικές στοχευμένες στη στήριξη και την επιβίωση των μικρών και μικρομεσαίων επιχειρήσεων, δυστυχώς ο κίνδυνος να οδηγηθούμε σε περαιτέρω κλείσιμο καταστημάτων είναι ορατός, με σοβαρές συνέπειες για την οικονομία, την απασχόληση, την τοπική κοινωνία και τη ζωντάνια της πόλης.

 Το εμπόριο δεν ζητά ειδική μεταχείριση. Δεν ζητά τη χρηματοδότησή του ούτε την ανακεφαλαιοποίησή του, όπως έγινε στο παρελθόν για τις τράπεζες. Ζητά, όμως, και απαιτεί μέτρα που θα μας επιτρέψουν να συνεχίσουμε να δραστηριοποιούμαστε στις επιχειρήσεις στις οποίες επιλέξαμε να επενδύσουμε, μέσα σε ένα σταθερό και προβλέψιμο περιβάλλον, με δίκαιους όρους ανταγωνισμού.

 Ένα περιβάλλον στο οποίο οι πολιτικές επιλογές θα επιτρέπουν στις μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις να παραμείνουν βιώσιμες και να συνεχίσουν να προσφέρουν εργασία, εισόδημα και ανάπτυξη στη χώρα μας.

 Ως εκπρόσωποι του εμπορικού κόσμου της περιοχής, αναγνωρίζουμε τις όποιες θετικές κινήσεις υπάρχουν από την πλευρά της κυβέρνησης. Ταυτόχρονα, όμως, θα πρέπει να γίνουν άμεσα εκείνες οι παρεμβάσεις που θα στηρίξουν έμπρακτα το νόμιμο, στεγασμένο λιανεμπόριο και τη μικρή και μικρομεσαία επιχείρηση, πριν να είναι πολύ αργά.

 Η φιλοσοφία του «πακέτου» εστιάζει στην ελάφρυνση της μεσαίας τάξης, των ελεύθερων επαγγελματιών και των οικογενειών με παιδιά, με παράλληλη διατήρηση της δημοσιονομικής πειθαρχίας. Αν και στην περίμετρο των παρεμβάσεων βρίσκεται το σύνολο σχεδόν των κοινωνικών ομάδων, η… ζυγαριά φαίνεται να γέρνει περισσότερο προς τους ελεύθερους επαγγελματίες, τους πολύτεκνους, τους αγρότες, τους εργαζόμενους στον ιδιωτικό τομέα και τους δημοσίους υπαλλήλους, οι οποίοι βρέθηκαν στους λιγότερο ευνοημένους την περασμένη διετία.

 Για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες, για παράδειγμα, καταργούνται οι προσαυξήσεις στα τεκμήρια, με απαλλαγή από προσαυξήσεις βάσει κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού για τη φετινή χρήση που θα δηλωθεί το 2027.

 Επίσης, για τους επαγγελματίες που δραστηριοποιούνται σε οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων (2.200 στη Δυτική Μακεδονία), προβλέπεται και μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος κατά 50%. Το οικονομικό όφελος για αυτούς φθάνει έως και 2.534 ευρώ για μια επιχείρηση εστίασης 15 ετών με 5 εργαζόμενους και 105.000 μισθοδοσία.

 Η προκαταβολή φόρου μειώνεται στο 50%, από 55% σήμερα, για το φορολογικό έτος 2027.

 Οι δημόσιοι υπάλληλοι είναι οι μεγάλοι κερδισμένοι του πακέτου, καθώς συγκεντρώνουν τρία διαφορετικά οφέλη. Από τον Δεκέμβριο του 2027 προβλέπεται η χορήγηση επιδόματος Χριστουγέννων ύψους 500 ευρώ μικτά. Παράλληλα, έως τον Ιανουάριο του 2028 προβλέπονται νέες αυξήσεις αποδοχών ύψους 80 ευρώ μικτά τον μήνα, λόγω της αύξησης του κατώτατου μισθού.

 Επιπλέον, από τον Απρίλιο του 2027 οι ασφαλιστικές εισφορές των εργαζομένων μειώνονται κατά ακόμη 0,5 ποσοστιαίες μονάδες.

 Σύμφωνα με τα παραδείγματα του κυβερνητικού σχεδιασμού, υπάλληλος 40 ετών, με δύο παιδιά και καθαρό μισθό 1.447 ευρώ, θα έχει καθαρό όφελος 562 ευρώ το 2027 και επιπλέον 402 ευρώ το 2028, δηλαδή συνολικά 964 ευρώ.

 Σημαντικά είναι τα οφέλη και για τους επαγγελματίες αγρότες. Από το φορολογικό έτος 2026 προβλέπεται μηδενισμός του συντελεστή φόρου εισοδήματος για εισοδήματα έως 20.000 ευρώ. Το ελάχιστο αφορολόγητο αυξάνεται κατά 13.571 ευρώ, φτάνοντας στα 22.204 ευρώ. Έτσι, αγρότης με εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος σήμερα καταβάλλει φόρο 1.183 ευρώ, δεν θα πληρώνει φόρο. Για εισόδημα 30.000 ευρώ, ο φόρος μειώνεται από 5.083 ευρώ σε 2.183 ευρώ.

 Οι εργαζόμενοι στον ιδιωτικό τομέα θα ωφεληθούν κυρίως από την αύξηση του κατώτατου μισθού. Ο κυβερνητικός στόχος είναι ο κατώτατος μισθός να φτάσει στα 1.000 ευρώ έως τον Ιανουάριο του 2028, ενώ με τις τριετίες οι αποδοχές μπορούν να φτάσουν τα 1.300 ευρώ.

 Παράλληλα, από τον Απρίλιο του 2027 προβλέπεται νέα μείωση των ασφαλιστικών εισφορών των εργαζομένων κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες.

 Στα τέλη Νοεμβρίου 2026 όλοι οι συνταξιούχοι άνω των 65 ετών θα λάβουν τη μόνιμη ετήσια οικονομική ενίσχυση η οποία αυξάνεται κατά 100 ευρώ και διαμορφώνεται στα 400 ευρώ καθαρά. Από το φορολογικό έτος 2027 μηδενίζεται ο φόρος εισοδήματος για τους τρίτεκνους με εισοδήματα έως τις 20.000 ευρώ, με το αφορολόγητο να αυξάνεται κατά 11.000 ευρώ, στα 25.364 ευρώ. Ετσι, τρίτεκνος με εισόδημα 20.000 ευρώ, ο οποίος πλήρωνε φόρο 620 ευρώ, θα έχει πλέον μηδενική επιβάρυνση.

 Λιγότερα για τις επιχειρήσεις

Οι επιχειρήσεις είναι η κατηγορία που φαίνεται να μένει πιο πίσω σε σχέση με τις προσδοκίες που είχαν καλλιεργηθεί πριν από τη ΔΕΘ.

 Η προκαταβολή φόρου μειώνεται κατά 5% ετησίως, από το φορολογικό έτος 2028, με στόχο να φτάσει σταδιακά στο 50%, από 80% σήμερα. Παράλληλα, το τέλος επιτηδεύματος μπορεί να καταργείται στην Περιφέρεια από το φορολογικό έτος 2026, όμως για τις επιχειρήσεις της Αττικής, που αποτελεί την καρδιά της επιχειρηματικής δραστηριότητας της χώρας, η επιβάρυνση θα παραμείνει.

 Προβλέπεται μείωση κατά 50% το 2028 και πλήρης κατάργηση το 2029, γεγονός που σημαίνει ότι οι επιχειρήσεις της Αττικής θα συνεχίσουν να καταβάλλουν τέλος επιτηδεύματος για ακόμη δύο χρόνια.

 Την ίδια στιγμή, εκτός πακέτου έμεινε η μείωση του εταιρικού φορολογικού συντελεστή από το 22% στο 20%, που αποτελούσε ένα από τα βασικά αιτήματα των παραγωγικών φορέων.

 Επιπλέον, η αύξηση του κατώτατου μισθού στα 1.000 ευρώ έως το 2028 αναμένεται να ανεβάσει περαιτέρω το μισθολογικό κόστος των επιχειρήσεων.

 Στον αντίποδα ωστόσο, διευκολύνεται η χρηματοδότηση, με την μεταφορά 1,5 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης στην Ελληνική Αναπτυξιακή Τράπεζα, με στόχο την ενίσχυση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων. Από το συνολικό ποσό, 1,1 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε δανειοδοτικά εργαλεία και 400 εκατ. ευρώ σε εγγυοδοτικά προγράμματα.

 Υπάρχουν, πάντως, και δύο ακόμη παρεμβάσεις με διαφορετικό πρόσημο για τις επιχειρήσεις. Οι διανομές κερδών προς μέλη διοικητικών συμβουλίων, όταν υπερβαίνουν τις 60.000 ευρώ, θα φορολογούνται με συντελεστή 15%, από 5% σήμερα, αυξάνοντας σημαντικά τη φορολογική επιβάρυνση για τις υψηλότερες αμοιβές και διανομές. Στον αντίποδα, επιταχύνονται οι αποσβέσεις για τον εξοπλισμό των επιχειρήσεων, από τα 10 στα 6 χρόνια, δίνοντας ταχύτερα φορολογικά οφέλη σε όσες προχωρούν σε ανανέωση του παραγωγικού τους εξοπλισμού και νέες επενδύσεις.

 Το χρονοδιάγραμμα (περιλαμβάνει σημερινά και προηγούμενα μέτρα)

25 Σεπτεμβρίου 2026: Καταβολή διπλού ενοικίου σε ιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς για το φορολογικό έτος 2024 αναδρομικά

 1η Νοεμβρίου 2026: Έναρξη επιστροφής ΕΦΚ αγροτών στην αντλία με νέο σύστημα

 30 Νοεμβρίου 2026: Καταβολή επιστροφής ενοικίου (και διπλού ενοικίου για ιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς) για το φορολογικό έτος 2025

 30 Νοεμβρίου 2026: Καταβολή επιδόματος (400 ευρώ) σε όλους τους συνταξιούχους άνω των 65, ΑΜΕΑ και ανασφάλιστους υπερήλικες

 Τέλη Δεκεμβρίου 2026: Καταβολή αυξημένων συντάξεων Ιανουαρίου βάση πληθωρισμού και ΑΕΠ χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς

 1η Ιανουαρίου 2027: Μηδενισμός συντελεστή φορολόγησης τριτέκνων έως τα 20.000

 1η Ιανουαρίου 2027: Τιμαριθμοποίηση αναπηρικών επιδομάτων

 1η Ιανουαρίου 2027: Μείωση χρεώσεων ΥΚΩ στα τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος για όλες τις οικιακές παροχές από 6,9 €/Mwh σε 3,45 €/Mwh

 Ιανουάριος 2027: Έναρξη του «Κουμπαρά για τη Νέα Γενιά» (του ειδικού επενδυτικού λογαριασμού για βρέφη έως 2 ετών)

 Ιανουάριος 2027: Έναρξη προγράμματος «ΣΠΙΤΙ ΜΟΥ ΙΙΙ»

 Μέσα Μαρτίου-βεβαίωση ΕΝΦΙΑ: Κατάργηση από το 2027 του ΕΝΦΙΑ σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους (2.200 κατοίκους σε Δυτική Μακεδονία)

 1η Απριλίου 2027: Αύξηση κατώτατου μισθού και αντίστοιχη οριζόντια αύξηση στους δημοσίους υπαλλήλους, συμπαρασύρονται τριετίες και επιδόματα

 1η Απριλίου 2027: Μείωση 0,5 μονάδες των ασφαλιστικών εισφορών για εργαζόμενους του ιδιωτικού τομέα

 Μέσα Μαρτίου – Μέσα Ιουλίου 2027, περίοδος φορολογικών δηλώσεων, μειώσεις φόρων ύψους 884 εκατ. ευρώ:

 Μείωση φόρου εισοδήματος σε ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες (βάσει της μείωσης που έγινε το φορολογικό έτος 2026) ύψους 402 εκατ. ευρώ.

Μείωση Τεκμηρίων Ελευθέρων Επαγγελματιών: Απαλλαγή από τις προσαυξήσεις βάσει κύκλου εργασιών και μισθοδοσίας προσωπικού, κατά τον υπολογισμό ελάχιστου ποσού καθαρού εισοδήματος, για συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες. Επιπλέον επέκταση μείωσης 50% σε οικισμούς έως 2.000 κατοίκους και ειδικές πρόνοιες για ταξί ανάλογα με το ποσοστό συνιδιοκτησίας με κόστος 170 εκατ. ευρώ.

Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος στην Ελληνική Περιφέρεια και τη Θεσσαλονίκη με κόστος 82 εκατ. ευρώ.

Μείωση του φόρου εισοδήματος ακινήτων με εισαγωγή ενδιάμεσου συντελεστή 25% (βάσει της μείωσης που έγινε το φορολογικό έτος 2026) με κόστος 90 εκατ. ευρώ.

Απαλλαγή φόρου εισοδήματος από ιδρύματα και κληροδοτήματα (από τη μεταρρύθμιση που έγινε από το φορολογικό έτος 2026) με κόστος 43 εκατ. ευρώ.

Μείωση συντελεστή φορολόγησης κατά κύριο επάγγελμα αγροτών στο 0% έως τα 20.000 με κόστος 87 εκατ. ευρώ.

Για τον καθορισμό εξαρτώμενου τέκνου στη φορολογία εισοδήματος, δεν θα συνυπολογίζονται στα 3.000 ευρώ, εισοδήματα από συντάξεις θανάτου που λαμβάνει το τέκνο με κόστος 10 εκατ. ευρώ.

30 Νοεμβρίου 2027: Εκ νέου καταβολή επιστροφής ενοικίου (και διπλού ενοικίου για ιατρούς, νοσηλευτές και εκπαιδευτικούς) για το φορολογικό έτος 2026

 30 Νοεμβρίου 2027: Καταβολή επιδόματος (400 ευρώ) σε συνταξιούχους, ΑΜΕΑ και ανασφάλιστες υπερήλικες

 Τέλη Δεκεμβρίου 2027: Καταβολή αυξημένων συντάξεων Ιανουαρίου βάση πληθωρισμού και ΑΕΠ χωρίς συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς

 Δεκέμβριος 2027: Πρώτη καταβολή μόνιμου επιδόματος Χριστουγέννων 500 ευρώ (μικτά) στους δημοσίους υπαλλήλους από τον Δεκέμβριο του 2027 (που θα υπολογίζεται στη σύνταξή τους).

https://www.euro2

Στην Ελλάδα, το συνταξιοδοτικό σύστημα είναι κυρίως διανεμητικό, όπως και στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, με μόλις τρεις εξαιρέσεις που εφαρμόζουν κεφαλαιοποιητικά συστήματα. Από το 2022 λειτουργεί υποχρεωτικά κεφαλαιοποιητική επικουρική σύνταξη (ΤΕΚΑ) παράλληλα με την εθελοντική επαγγελματική και ιδιωτική ασφάλιση, χωρίς να καταργείται το διανεμητικό σύστημα. Η μετάβαση σε πλήρως κεφαλαιοποιητικό σύστημα θα επιβάρυνε σημαντικά τον Κρατικό Προϋπολογισμό, οδηγώντας σε αυξημένο δημόσιο χρέος και οικονομική αστάθεια έως το 2070. Για το λόγο αυτό, οι ευρωπαϊκές χώρες προτιμούν παραμετρικές παρεμβάσεις, ενώ οι εκτιμήσεις περί μηδενισμού του αφανέος χρέους το 2045 μέσω κεφαλαιοποίησης θεωρούνται αβάσιμες.

 Στον δημόσιο διάλογο που διεξάγεται στην χώρας μας για την προοπτική και τον χαρακτήρα (διανεμητικό, κεφαλαιοποιητικό) του συνταξιοδοτικού συστήματος, διατυπώνεται λανθασμένα η άποψη, όπως προκύπτει από την πραγματικότητα, ότι είναι από τα ελάχιστα συστήματα συντάξεων στην Ευρώπη που βασίζει την λειτουργία του μόνο στο διανεμητικό σύστημα.

 Αντίθετα, σύμφωνα με Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Ageing Report,2024, σελ. 151), στην οποία παρατίθενται τα συνταξιοδοτικά συστήματα όλων των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, παρατηρείται ότι ο χαρακτήρας των συνταξιοδοτικών συστημάτων όλων των χωρών είναι το διανεμητικό σύστημα εκτός από την Ιρλανδία, την Ολλανδία και την Κύπρο στις οποίες χορηγείται μια βασική σύνταξη η οποία χρηματοδοτείται από την φορολογία, όπως η Εθνική Σύνταξη στην Ελλάδα, και παράλληλα η ανταποδοτική σύνταξη χορηγείται υποχρεωτικά από κεφαλαιοποιητικά συνταξιοδοτικά συστήματα.

 Δηλαδή σε μόλις τρεις από τις 28 χώρες το συνταξιοδοτικό σύστημα δεν λειτουργεί με βάση το διανεμητικό σύστημα.

 Όμως εκτός από το συνταξιοδοτικό διανεμητικό σύστημα που λειτουργεί στην Ελλάδα, όπως και στις άλλες 25 άλλες χώρες της Ευρώπης, με τον κεφαλαιοποιητικό χαρακτήρα από την 1/1/2022 και μετά λειτουργεί στην χώρα μας υποχρεωτική (με κριτήριο την εγγύηση από το κράτος) κεφαλαιοποιητική επικουρική σύνταξη (ΤΕΚΑ), παράλληλα με την εθελοντική επαγγελματική ασφάλιση και την ιδιωτική ασφάλιση. Κατά συνέπεια αποδεικνύεται ότι η άποψη της «μονοκαλλιέργειας» του συνταξιοδοτικού αναδιανεμητικού συστήματος δεν επαληθεύεται.

 Επίσης σήμερα η μέση σύνταξη, σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος ΗΛΙΟΣ, είναι 1.100 ευρώ (μεικτά) όπου τα 900 ευρώ αντιπροσωπεύουν την κύρια σύνταξη και τα 200 ευρώ αντιπροσωπεύουν την επικουρική σύνταξη. Ο Κρατικός Προϋπολογισμός τα τελευταία 10 έτη κατέβαλε κατά μέσο όρο 15 δις ευρώ ετησίως (μόλις 6% του ΑΕΠ) από τα οποία τα 13 δις ευρώ χρηματοδότησαν την Εθνική Σύνταξη δια μέσου της φορολογίας και έτσι στην ουσία η κρατική επιχορήγηση των συντάξεων, κατά την συγκεκριμένη δεκαετία, ήταν 2 δις ευρώ ετησίως.

 Όμως εάν το 2018 είχε εφαρμοστεί κεφαλαιοποιητικό σύστημα γι΄αυτούς που είναι ασφαλισμένοι από το 1993 και μετά (νέοι ασφαλισμένοι) τότε ο Κρατικός Προϋπολογισμός θα κατέβαλε 25 δις ετησίως δεδομένου ότι οι εισφορές αυτών των ασφαλισμένων θα καταβάλλονταν σε κεφαλαιοποιητικό σύστημα ατομικών λογαριασμών.

 Σε μια τέτοια περίπτωση όλα αυτά έτη από το 2018 μέχρι το 2025 όχι μόνο δεν θα επιτάχυνε τα πλεονάσματα ο Κρατικός Προϋπολογισμός αλλά αντιθέτως θα παρουσίαζε κάθε χρόνο έλλειμμα και το χρέος θα ήταν στο 190% του ΑΕΠ και όχι στο 145% του ΑΕΠ που είναι σήμερα.

 Επιπλέον, την δεκαετία 2030-2040 όπου θα συνταξιοδοτηθούν όλοι οι λεγόμενοι παλαιοί ασφαλισμένοι (ασφαλισμένοι πριν το 1993) και οι οποίοι, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, θα είναι περίπου 2,650 εκατ. συνταξιούχοι ο Κρατικός Προύπολογισμός θα χρηματοδοτήσει εξ’ ολοκλήρου το σύνολο της συνταξιοδοτικής δαπάνης η οποία πάλι σύμφωνα με την Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Ageing Report 2024) θα είναι 35 δις ευρώ.

 Με άλλα λόγια κατά την δεκαετία (2030-2040) αυτή ΄που θα λήξει η περίοδος χάριτος των όρων αποπληρωμής του χρέους και η ελληνική οικονομία θα καταβάλει τοκοχρεωλύσια της τάξης των 11 δις ευρώ ετησίως να καταβάλλει επιπλέον 35 δις ευρώ για συντάξεις αντί 16 δις ευρώ. Ακριβώς, για τον λόγο αυτό καμία ανεπτυγμένη χώρα της Ευρώπης δεν έχει καταργήσει το διανεμητικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης προκειμένου να μεταβεί σ΄ ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα.

 Κι΄ αυτό επειδή το κόστος μετάβασης είναι σημαντικό για τους Κρατικούς Προϋπολογισμούς. Έτσι επιλέγουν μόνο παραμετρικές παρεμβάσεις, όπως την σύνδεση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης με το προσδόκιμο ζωής, την σύνδεση του ύψους της παροχής με το προσδόκιμο ζωής (διανεμητικό σύστημα νοητών ατομικών λογαριασμών) (Ageing Report, 2024, σελ.153).

 Επίσης, οι μελέτες οι οποίες δείχνουν ότι με την κεφαλαιοποίηση του συνταξιοδοτικού συστήματος, για όσους είναι ασφαλισμένοι από την 1/1/1993 και μετά, θα μηδενίζονταν το 2045 το αφανές χρέος είναι αβάσιμες και χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής από τους δημόσιους φορείς πολιτικής.

 Κι΄ αυτό επειδή το αφανές χρέος δεν μηδενίζεται με το έτος στο οποίο θα έχουν σχεδόν αποβιώσει όλοι οι παλαιοί ασφαλισμένοι (ασφαλισμένοι πριν την 1/1/1993) αλλά όταν θα άρχιζαν να συνταξιοδοτούνται οι πρώτοι νέοι ασφαλισμένοι που θα ήταν στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα και οι οποίοι δεν θα είχαν δεδουλευμένα δικαιώματα την στιγμή που έγινε η μετάβαση από το διανεμητικό στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα.

 Κι΄ αυτό επειδή το έτος (2018) που θα γίνονταν η μετάβαση (κεφαλαιοποίηση) οι νέοι ασφαλισμένοι οι οποίοι θα είχαν ασφαλιστεί το 1998 θα είχαν ήδη δεδουλευμένα δικαιώματα 20 ετών.

 Έτσι όταν θα συνταξιοδοτούνταν το 2038, ποιος θα χρηματοδοτούσε τα δεδουλευμένα δικαιώματα για την προϋπηρεσία των 20 ετών που είχαν μέχρι το 2018; Το ίδιο και για κάποιον που θα είχε ασφαλιστεί το 2005 και θα είχε 13 έτη προϋπηρεσίας το 2018 που θα γίνονταν η υποτιθέμενη κεφαλαιοποίηση, σύμφωνα με σχετική πρόταση, και θα συνταξιοδοτούνταν το 2045. Η απάντηση είναι ο Κρατικός Προϋπολογισμός.

 Επιπλέον εάν ληφθεί υπόψη ότι αυτοί οι ασφαλισμένοι θα συνταξιοδοτηθούν κατά μέσο όρο για 20 έτη (προσδόκιμο ζωής) τότε αναδεικνύεται ότι η εκτίμηση ότι το αφανές χρέος θα μηδενίζονταν το 2045 είναι λανθασμένη. Η ορθή εκτίμηση που προκύπτει από την σχετική έρευνα είναι ότι το αφανές χρέος θα μηδενίζονταν μετά το 2070.

 Και μέχρι τότε η ελληνική οικονομία θα συναντούσε συνθήκες χρεοκοπίας για μία άλλη φορά προκειμένου να κεφαλαιοποιήσει την κοινωνική ασφάλιση. Αυτό στα οικονομικά της κοινωνικής ασφάλισης αποτελεί το κόστος μετάβασης, το οποίο, σύμφωνα με σχετική εργασία μας, θα κληθεί να χρηματοδοτήσει (78 δις ευρώ) η ελληνική οικονομία λόγω της κεφαλαιοποίησης της επικουρικής ασφάλισης (ΤΕΚΑ από 1/1/2022), ενώ το αντίστοιχο κόστος μετάβασης για την κεφαλαιοποίηση της κύριας σύνταξης υπολογίζεται σε 550 δις ευρώ.

 Ακριβώς γι΄ αυτόν τον λόγο, σύμφωνα με την σχετική βιβλιογραφία, καμία αναπτυγμένη χώρα της Ευρώπης δεν έχει κεφαλαιοποιήσει τη διανεμητική κοινωνική ασφάλιση, επιλέγοντας μόνο την δημιουργία συμπληρωματικών κεφαλαιοποιητικών πυλώνων.

 *Ομότ. Καθηγητή Παντείου Πανεπιστημίου, Δρ. Παντείου Πανεπιστήμιο