ΘΗΒΑ REAL NEWS

 Οι αρχαίοι Αιγύπτιοι θεωρείται ότι χρησιμοποιούν το μορίνγκα για να αποστειρώνουν το νερό. Μια τεχνική καθαρισμού νερού ηλικίας χιλιετιών θα μπορούσε να αποτελέσει τη λύση για το πόσιμο νερό της Ευρώπης που είναι γεμάτο μικροπλαστικά.

 Σε μια πρόσφατη μελέτη (πηγή στα Αγγλικά), διαπιστώθηκε ότι οι σπόροι από το «θαυματουργό» δέντρο μορίγκα είναι εξίσου αποτελεσματικοί ή και καλύτεροι από το χημικό τους αντίστοιχο στο φιλτράρισμα παλαιωμένων μικροπλαστικών PVC – ενός από τα πιο επιβλαβή είδη πλαστικού για την ανθρώπινη υγεία. Τα ευρήματα θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για μια πιο πράσινη εναλλακτική λύση για τις εγκαταστάσεις επεξεργασίας νερού. Μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια που απελευθερώνονται από ελαστικά αυτοκινήτων, μπογιές, υφάσματα και αποικοδομημένες πλαστικές συσκευασίες συσσωρεύονται στα υδάτινα συστήματα του πλανήτη εδώ και δεκαετίες, δημιουργώντας έναν σιωπηλό αλλά αυξανόμενο κίνδυνο για την υγεία. Το 2024, η ΕΕ ενίσχυσε τα πρωτόκολλα παρακολούθησης για τα μικροπλαστικά στο πόσιμο νερό. Όμως πέρυσι, ερευνητές προειδοποίησαν ότι τα πολύ μικρά σωματίδια, τα οποία είναι πιο πιθανό να περάσουν από το έντερο στο αίμα και στα όργανα, μπορεί να διαφεύγουν από τα δίχτυα των ελέγχων.

 Η χρήση της μορίγκα για καθαρισμό είναι τόσο παλιά όσο και καινοτόμος: θεωρείται ότι χρησιμοποιούνταν ήδη από τους αρχαίους Αιγυπτίους για την απομάκρυνση βακτηρίων και τη μείωση της θολερότητας του νερού.

 Χάρη στη γρήγορη ανάπτυξή της, την ανθεκτικότητα στην ξηρασία και τις χαμηλές απαιτήσεις σε νερό, η πολυετής αυτή καλλιέργεια δεν χρειάζεται μόνο ελάχιστες εισροές – λειτουργεί ως δεξαμενή άνθρακα, ευδοκιμεί σε ξηρά, υποβαθμισμένα εδάφη και ενισχύει τη βιοποικιλότητα.

 Το ευρύ φάσμα χρήσεων της μορίγκα, από την αντιμετώπιση του υποσιτισμού και ασθενειών μέχρι τον καθαρισμό νερού και τα προϊόντα αντιγήρανσης, της έχει χαρίσει το παρατσούκλι «δέντρο-θαύμα».

 Γιατί τα μικροπλαστικά και οι μέθοδοι φιλτραρίσματός τους είναι επικίνδυνα;

 Πέρα από τις άμεσες επιπτώσεις των μικροπλαστικών στην υγεία, που ενδέχεται να συνδέονται με καρκίνο, εμφράγματα και αναπαραγωγικά προβλήματα, αυτά τα μικροσκοπικά πλαστικά σωματίδια – με μήκος μικρότερο από πέντε χιλιοστά – μπορούν να απορροφούν και να μεταφέρουν άλλους επικίνδυνους ρύπους σε ολόκληρα τα οικοσυστήματα και στην τροφική αλυσίδα. Προς το παρόν, οι ευρωπαϊκές χώρες χρησιμοποιούν τόσο φυσικές όσο και χημικές μεθόδους για να απομακρύνουν τα μικροπλαστικά από τα αστικά λύματα.

 Το θειικό αλουμίνιο, γνωστό και ως alum, είναι ένα ανόργανο άλας που χρησιμοποιείται ευρέως ως κροκιδωτικό στην επεξεργασία νερού, διαχωρίζοντας τα μικροπλαστικά και άλλους ρυπαντές ώστε να μπορούν να αφαιρεθούν.

 Παρότι είναι αποτελεσματικό στον καθαρισμό, η λανθασμένη χρήση του μπορεί να οδηγήσει σε αυξημένα επίπεδα αλουμινίου στο νερό, τα οποία έχουν συνδεθεί με πιθανές νευρολογικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της νόσου Αλτσχάιμερ.

 Το alum παράγει επίσης μεγάλους όγκους ιλύος κατά τη διαδικασία κροκίδωσης, η οποία είναι δύσκολο να διαχειριστεί και να απορριφθεί – συνήθως καταλήγει σε χώρους υγειονομικής ταφής, όπου μπορεί να εκλύει τοξικές ουσίες στο έδαφος και τα ύδατα.

 Η παραγωγή του alum είναι επίσης επιβαρυντική, καθώς απαιτεί επιφανειακή εξόρυξη βωξίτη σε τροπικές περιοχές όπως η Αυστραλία, η Βραζιλία, η Γουινέα, η Γουιάνα και η Τζαμάικα, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε αποψίλωση δασών και απώλεια ενδιαιτημάτων. Η διύλιση και η επεξεργασία των πρώτων υλών στο τελικό προϊόν χρειάζονται σημαντική θερμική ενέργεια, με αποτέλεσμα την έκλυση εκπομπών που θερμαίνουν τον πλανήτη. Ο σπόρος του «δέντρου-θαύμα» μπορεί να απομακρύνει το 98% των μικροπλαστικών από το νερό

 Η πρόσφατη μελέτη, με επικεφαλής τη Γκαμπριέλε Μπατίστα από το Κρατικό Πανεπιστήμιο του Σάο Πάολο (UNESP) στη Βραζιλία και δημοσιευμένη στην επιστημονική επιθεώρηση ACS Omega, αναδεικνύει τις δυνατότητες της μορίγκα, του λεγόμενου «δέντρου-θαύμα», ως φυτικής, μη τοξικής εναλλακτικής λύσης.

 Στη μελέτη συγκρίνονται το alum και ένα εκχύλισμα με βάση άλατα που προέρχεται από τη μορίγκα. Και τα δύο κροκιδωτικά λειτουργούν εξουδετερώνοντας το αρνητικό ηλεκτρικό φορτίο που κάνει τα σωματίδια μικροπλαστικού να απωθούν το ένα το άλλο και να διαφεύγουν από τα φίλτρα. Μόλις εξουδετερωθεί το φορτίο, τα σωματίδια συσσωματώνονται σε μεγαλύτερα σύμπλοκα – τα λεγόμενα «flocs» – που μπορούν να παγιδευτούν σε φίλτρο άμμου.

Τόσο το alum όσο και το αντίστοιχο σκεύασμα από μορίγκα κατάφεραν να απομακρύνουν με επιτυχία πάνω από το 98% των σωματιδίων PVC από το νερό, με τη μορίγκα να αποδεικνύεται πιο σταθερά αξιόπιστη σε ευρύτερο εύρος τιμών pH.

Τα σωματίδια είχαν μέγεθος γύρω στα 15 μικρόμετρα – αρκετά μικρό ώστε να περνούν μέσα από τα τυπικά φίλτρα.

 Μια νέα επιθεώρηση σχεδόν 700 μελετών για φορητούς air cleaners διαπίστωσε ότι πάνω από το 90% δοκιμάστηκαν σε άδειους χώρους, και όχι σε ανθρώπους, αφήνοντας σημαντικά κενά σε στοιχεία σχετικά με το εάν αυτές οι συσκευές αποτρέπουν πραγματικά τις μολύνσεις ή εάν μπορούν να προκαλέσουν ακόμα και βλάβη απελευθερώνοντας χημικές ουσίες όπως το όζον ή την φορμαλδεΰδη.

Το The Conversation αναφέρει:

 “Πολλοί ιοί του αναπνευστικού, όπως ο COVID-19 και η γρίπη, μπορούν να εξαπλωθούν μέσω του αέρα. Τεχνολογίες όπως τα φίλτρα HEPA, το υπεριώδες φως και τα ειδικά σχέδια εξαερισμού – συλλογικά γνωστά ως μηχανικοί έλεγχοι μολύνσεων – προορίζονται για τον καθαρισμό του εσωτερικού αέρα και την πρόληψη της εξάπλωσης ιών και άλλων παθογόνων που προκαλούν ασθένειες.

 Μαζί με τους συναδέλφους μας σε τρία ακαδημαϊκά ιδρύματα και δύο κυβερνητικές επιστημονικές υπηρεσίες, εντοπίσαμε και αναλύσαμε κάθε ερευνητική μελέτη που αξιολογεί την αποτελεσματικότητα αυτών των τεχνολογιών που δημοσιεύτηκε από τη δεκαετία του 1920 έως το 2023 – συνολικά 672 έρευνες.

 Αυτές οι έρευνες αξιολογούσαν την απόδοση με τρεις βασικούς τρόπους:

 Ορισμένες μετρούσαν εάν οι παρεμβάσεις μείωσαν τις μολύνσεις στους ανθρώπους, άλλες χρησιμοποιούσαν ζώα όπως ινδικά χοιρίδια ή ποντίκια και οι υπόλοιπες εξέταζαν δείγματα αέρα για να προσδιορίσουν εάν οι συσκευές μείωσαν τον αριθμό των μικρών σωματιδίων ή των μικροβίων στον αέρα.

 Μόνο περίπου το 8% των μελετών εξέταζε την αποτελεσματικότητα σε ανθρώπους, ενώ πάνω από το 90% δοκίμαζε τις συσκευές σε άδειους χώρους.

 Διαπιστώσαμε σημαντικές διαφορές μεταξύ των διαφόρων τεχνολογιών.

 Για παράδειγμα, 44 μελέτες εξέταζαν μια διαδικασία καθαρισμού του αέρα που ονομάζεται φωτοκαταλυτική οξείδωση, η οποία παράγει χημικές ουσίες που σκοτώνουν μικρόβια, αλλά μόνο μία από αυτές εξέταζε εάν η τεχνολογία εμπόδιζε τις μολύνσεις στους ανθρώπους.

 Άλλες 35 μελέτες αξιολογούσαν τεχνολογίες που βασίζονται στο πλάσμα για την εξόντωση μικροβίων και καμία από αυτές δεν εξέταζε ανθρώπους. Βρήκαμε επίσης 43 μελέτες για φίλτρα που χρησιμοποιούν (νανοϋλικά σχεδιασμένα τόσο για τη σύλληψη όσο και για τη θανάτωση μικροβίων) αλλά και πάλι, καμία από αυτές δεν περιελάμβανε δοκιμές σε ανθρώπους.”

 https://iguru.gr/air-cleaners-90-den-echoun-dokimastei-anthropous/

 Πελασγοί:

Το κοινό όνομα όλων τών προϊστορικών καί προκατακλυσμιαίων Ελληνικών φύλων. Σύγχρονοι ιστορικοί, αρχαιολόγοι και γλωσσολόγοι έχουν προσπαθήσει να συνδέσουν τους «Πελασγούς», έναν όρο με μάλλον ασαφές περιεχόμενο, με διάφορους υλικούς πολιτισμούς, γλωσσολογικές ομάδες κ.λ.π. αλλά πρόκειται περί άλυτου «προβλήματος». Οι συνεχείς επεξεργασίες των Ελληνικών παραδόσεων και μύθων καθιστούν δύσκολο το διαχωρισμό σαφών «αναμνήσεων ιστορικών γεγονότων» και μυθοπλασίας όσον αφορά τις πληροφορίες που δίνουν οι αρχαίοι συγγραφείς για τους Πελασγούς. Περιοχές όπως η Θεσσαλία και η Αττική θεωρούνταν παραδοσιακά ως περιοχές στις οποίες κατοικούσαν Πελασγοί. Γενάρχης των Πελασγών αναφέρεται ο Πελασγός. Με τ’ όνομά του συνδέθηκαν πολυάριθμοι θρύλοι και παραδόσεις.

 Αχαιοί:

Ελληνικό φύλο πού ήλθε από την Ήπειρο. Το όνομα προέρχεται απ’ τον Αχαιό γιό τού Ξούθου, εγγονό τού Έλληνα και δισέγγονο του Δευκαλίωνος. Στην εκστρατεία κατά της Τροίας περί το 1200 π.Χ κατά την συμβατική ιστορία έλαβαν μέρος 44 ηγεμόνες, από την Ήπειρο και Θεσσαλία μέχρι την Κρήτη, αυτόνομοι μεν αλλά στα μάτια των ξένων φάνταζαν ως έν έθνος, όπως άλλωστε ήταν αφού ίσχυε το όμαιμον, το ομόγλωσσον το ομόθρησκον καί κυρίως η κοινή συνείδησις. Τούς απέδιδαν δε διάφορα ονόματα, όπως Αργείοι, Δαναοί, Αχαιοί με κυρίαρχο το Αχαιοί.

 Ίωνες:

Ελληνικό φύλο πού ήλθε κι αυτό από την Ήπειρο και τα παράκτια νησιά τού Ιονίου. Το όνομα έλκει την καταγωγή του από τον Ίωνα, αδελφό τού Αχαιού, γιό τού Ξούθου, εγγονό τού Έλληνα και δισέγγονο τού Δευκαλίωνος. Εγκαταστάθηκαν περί το 1900 π.Χ. κατά την συμβατική πάντα ιστορία στην Αττική. Ήλθαν σε επαφή με τούς ανατολικούς λαούς και γι αυτό τον λόγο οι τελευταίοι αποκαλούσαν όλους τούς Έλληνες Ίωνες (Γιουνάν ), πράγμα πού εξακολουθεί να ισχύει και σήμερα και μάλιστα και η ίδια η Ελλάδα αποκαλείται Γιουνανιστάν. Οι Ίωνες κατά την εποχή του Χαλκού ήταν εξαπλωμένοι μεταξύ της Εύβοιας, της Αττικής και της βορειοανατολικής Πελοποννήσου.

 Το 1100 π.Χ. περίπου κατά την αρχή της γεωμετρικής περιόδου, που σηματοδοτήθηκε από την κάθοδο των Δωριέων, οι ανακατατάξεις στο εσωτερικό της Ελληνικής χερσονήσου τους ανάγκασαν να εγκαταλείψουν μεγάλο μέρος της περιοχής στην οποία ζούσαν. Οι μετακινήσεις αυτές των αρχαίων ελληνικών φύλων ονομάζονται Α’ Ελληνικός αποικισμός.

 Οι Ίωνες λοιπόν μετακινήθηκαν προς τα ανατολικά δημιουργώντας αποικίες στα νησιά του Αιγαίου (Χίος, Σάμος κ.α.) καθώς και στην κεντρική Μικρά Ασία, στην περιοχή γνωστή ως Ιωνία. Το μεγαλύτερο μέρος των νησιών του Αιγαίου, με εξαίρεση τη Λέσβο, την Τένεδο και τη Ρόδο αποικήθηκε από τους Ίωνες, ενώ οι σημαντικότερες αποικίες στην Ιωνία ήταν η Μίλητος και η Έφεσος.

 Η δημιουργία αποικιών στη Μικρά Ασία ήταν μια προοπτική που χρόνια απασχολούσε τα αρχαία ελληνικά φύλα και κυρίως τους Αχαιούς, δεδομένου ότι ήταν πολύ πιο εύπορα από την ορεινή και σχετικά άγονη ελληνική χερσόνησο. Οι Ίωνες μιλούσαν την ιωνική διάλεκτο. Η διάλεκτος αυτή αποτελεί τη γλώσσα της επικής ποίησης, καθώς το ομηρικό ιδίωμα έχει ως βάση του την ιωνική εμπλουτισμένη με στοιχεία από την αιολική και την αρκαδοκυπριακή. Οι λυρικοί ποιητές όπως ο Τυρταίος, ο Αρχίλοχος και άλλοι, χρησιμοποιούσαν την ιωνική διάλεκτο για τις ελεγείες τους.

 Επίσης ιστορικοί όπως ο Ηρόδοτος έγραφαν στην ιωνική. Χαρακτηριστικά τα α και ε μακρά γράφονται η και η εξάλειψη του συμφώνου F (δίγαμμα). Επίσης ο σχηματισμός των απαρεμφάτων σε -ναι είναι ιωνικό στοιχείο.Κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. η Μίλητος και η Έφεσος έγιναν κέντρα όσον αφορά τη σκέψη πάνω στο φυσικό κόσμο.

 Με βάση αυτή τη σκέψη δημιουργούνταν υποθέσεις που εξηγούσαν τα φυσικά φαινόμενα χωρίς να αποδίδεται το αίτιό τους στο θείο, όπως γινόταν μέχρι τότε. Οι υποθέσεις αυτές διαχέονταν από την έρευνα και από προσωπικές εμπειρίες. Οι εκπρόσωποι αυτού του κινήματος λέγονταν «Φυσικοί» ή «Φυσιολόγοι». Κύριος εκπρόσωπος ήταν ο Θαλής ο Μιλήσιος, ο οποίος ήταν κι ένας από τους επτά σοφούς της αρχαίας Ελλάδας. Και ο λεγόμενος «σκοτεινός» φιλόσοφος Ηράκλειτος από την Έφεσο.

 Δωριείς:

Οι Δωριείς ήταν ελληνικό φύλο, ένα από τα τέσσερα της αρχαιότητας, το οποίο καταγόταν σύμφωνα με τις γραπτές παραδόσεις από την οροσειρά της Πίνδου. Κατά την παλαιά παραδοσιακή θεωρία και κάτω από αδιευκρίνιστες συνθήκες, οι Δωριείς κατέβηκαν στη νότια Ελλάδα περίπου τον 12ο π.Χ. αιώνα και κατέλυσαν τον Μυκηναϊκό πολιτισμό, καθώς διέθεταν όπλα από σίδηρο, που ήταν ανώτερα από τα χάλκινα των Μυκηναίων. Νεώτερες όμως μελέτες συνδυάζουν την έλλειψη αρχαιολογικών ευρημάτων που να συνηγορούν σε μια τέτοια βίαιη εισβολή και γλωσσολογικών στοιχείων από την αποκρυπτογράφηση της Γραμμικής Β, και αμφισβητούν έντονα την εκδοχή αυτή.

 Η μετακίνησή τους αυτή, που είναι γνωστή ως «Κάθοδος των Δωριέων», παραμένει μέχρι σήμερα ένα από τα σκοτεινότερα σημεία της ελληνικής ιστορίας. Σύμφωνα με τον Ηρόδοτο, όταν βασίλευε ο Δευκαλίων, οι Δωριείς κατοικούσαν στην Φθιώτιδα. Από εκεί, ενώ βασιλιάς τους ήταν ο Δώρος, από τον οποίο πήραν και το όνομά τους, πήγαν στις πλαγιές της Όσσας και του Ολύμπου, στην περιοχή που ονομαζόταν Ιστιαιώτις. Οι Κάδμειοι τους ανάγκασαν να εγκαταλείψουν την περιοχή αυτή και να εγκατασταθούν στην Πίνδο, σε μια περιοχή που εκτείνεται από την περιφέρεια Καστοριάς, Γρεβενών έως και την επαρχία Μετσόβου, όπου ονομάστηκαν Μακεδνοί.

 Από εκεί ξεκίνησε η λεγόμενη «Κάθοδος των Δωριέων» στα τέλη του 12ου αιώνα π.Χ., μέσω του περάσματος της Δεσκάτης, που αποτέλεσε ιστορικό γεγονός μεγάλης σπουδαιότητας, και είχε το χαρακτήρα εγκατάστασης ενός λαού σε πιο εύφορα και προσοδοφόρα εδάφη. Αυτή η εσωτερική μετανάστευση των Δωριέων αποτέλεσε τμήμα της γενικότερης προσπάθειας των δυτικών φυλετικών ομάδων να κατακτήσουν νέες περιοχές. Οι ακριβείς συνθήκες της μετακίνησής τους προς νότον παραμένουν άγνωστες. Οι Δωριείς αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τους τόπους εγκατάστασής τους, καθώς είτε δέχτηκαν την πίεση άλλων φυλετικών ομάδων, είτε οι διαθέσιμοι φυσικοί πόροι δεν επαρκούσαν.

 Ενώ παλαιότερα εικάζοταν ότι η εξάπλωση των Δωριέων ήταν το κυριότερο αίτιο κατάρρευσης του μυκηναϊκού κόσμου, οι ιστορικοί σήμερα τείνουν στην αντίθετη εκδοχή, ότι η κατάρρευση του μυκηναϊκού κόσμου των Αχαιών αποτέλεσε το κυριότερο αίτιο της γρήγορης εξάπλωσης του δωρικού στοιχείου. Συγκεκριμένα, υποστηρίζεται η άποψη ότι ότι οι Δωριείς ήταν ένα ελληνικό ποιμενικό και πρωτόγονο σχετικά φύλο που κατοικούσε στις ορεινές περιοχές της Ελλάδας, και το οποίο μετά τη διάλυση του μυκηναϊκού κόσμου κατέλαβε πεδινές περιοχές.

 Πέρα από τις μαρτυρίες των ιστορικών, υπάρχει και το αντίστοιχο μυθολογικό πλαίσιο. Οι Δωριείς κατάγονταν από τον Δώρο, γιο του Έλληνα, ο οποίος είχε υπό την εξουσία του την ηπειρωτική Ελλάδα. Σε αυτούς κατέφυγαν οι απόγονοι του Ηρακλή, μετά το θάνατο του Ύλλου και τον διωγμό τους από την Πελοπόννησο. Ακόμη, αναφέρεται ότι, όταν οι Ηρακλείδες έφθασαν στον Αιγιμιό, βασιλιά των Δωριέων, ο Ύλλος ζούσε.

 Ο Αιγιμιός υιοθέτησε τον Ύλλο και μαζί με τους δυο γιους του, Πάμφυλο και Δυμάνα, τον έκανε συγκληρονόμο στο ένα τρίτο του βασιλείου του. Διωγμένοι από τα γειτονικά φύλα οι Δωριείς κατέφυγαν, μετά από πολλές μετακινήσεις, στη Δωρίδα και από εκεί στην Πελοπόννησο. Τη χώρα τη μοίρασαν οι δισέγγονοι του Ύλλου, Τήμενος, Κρεσφόντης και Αριστόδημος, μαζί με τους Πάμφυλο και Δυμάνα. Την κατάκτηση της Πελοποννήσου και την κυριαρχία τους στους αχαϊκούς πληθυσμούς, οι Δωριείς την ερμήνευσαν με το μύθο της «επανόδου των Ηρακλειδών», δηλαδή την επιστροφή των απογόνων του Ηρακλή στην αρχαία τους κοιτίδα.

 Αιολείς:

Ήλθαν από τήν Θεσσαλία περί τό 1900 π.Χ. εγκαταστάθηκαν στήν Πελοπόννησο καί συγχωνεύτηκαν μέ τούς Αχαιούς. Τό όνομα ανατρέχει φυσικά στόν Αίολο τόν γιό τού Έλληνα καί εγγονό τού Δευκαλίωνος. Γιός τού Αιόλου ήταν ο Αθάμας, ο οποίος μέ τήν Νεφέλη έκανε τόν Φρίξο καί τήν Έλλη, εξ ής καί ο Ελλήσποντος καλείται.

 Γραικοί:

Από τόν Γραικό πού όπως καί ο Έλλην γενεαλογείται απ’ τόν Δευκαλίωνα ή κατ’ άλλους θεωρείται αδελφός τού Λατίνου. Τό όνομα ετυμολογείται από τό γηραιός καί γραία κι αυτό από τήν Γαία καί επομένως αντιλαμβάνεται κανείς τό παμπάλαιον αφ’ ενός τού ονόματος αφ’ ετέρου δέ τό γηγενές αυτού. Επεκράτησε κατά τούς μέσους χρόνους (ανασυρθέν φυσικά από τό βαθύτατο παρελθόν) ως εθνική ονομασία τών Ελλήνων ιδίως στήν ύπαιθρο, διότι τό Έλληνες σήμαινε πλέον ειδωλολάτρες. Διά τών Λατίνων πού τό παρέλαβαν από τήν γειτονική Ήπειρο διαδόθηκε στήν Δύση (παρεφθάρη φυσικά όπως άλλωστε καί η Ελληνική γλωσσα πού κατακρεουργημένη κατέληξε στίς διαφόρους διαλέκτους), καί έχουμε τό γνωστό Graeci καί τά σημερινά ακατανόητα Greece, Grece, καί τά λοιπά παρόμοια.

 Μετά μάλιστα τήν δημιουργία νέας αυτοκρατορίας απ’ τούς Δυτικούς μέ φορέα τού αξιώματος τόν Κάρολο τό 800 μ.Χ., πού ήταν τό αποκορύφωμα τής διάστασης μεταξύ τής παπικής εξουσίας καί τής πολιτικής εξουσίας τής Κωνσταντινουπόλεως, έγινε κατασυκοφάντησις τών Ελλήνων, ώστε τό όνομα Γραικός νά σημαίνει αίρεση καί κατά τούς χρόνους τής Φραγκοκρατίας μάλλιστα ενισχύθηκε εντονότατα ο μισελληνισμός. Γνωστή είναι η φράση τού » πρωθυπουργού» τού Κ. Παλαιολόγου Λουκά Νοταρά » κρειττότερον ιδείν εν μέσει Πόλει φακιόλιον Τούρκου ή ρωμαϊκήν καλύπτραν». Νά σημειώσουμε μέ τήν ευκαιρία ότι ο Κάρολος ζήτησε σέ γάμο τήν 1η γυναίκα αυτοκράτειρα τήν Ειρήνη τήν Αθηναία.

 Μετά τήν πτώση τής Πόλης, εκτός από τό ρεύμα λογίων πού συνέρευσε στην Δύση και προκάλεσε την αναγέννηση, υπήρξαν και πολλοί δυστυχείς πρόσφυγες, πολλοί από τούς οποίους παρανομούσαν για να καταφέρουν να επιβιώσουν και αυτό συνέτεινε ώστε το «Γραικός» να σημαίνει και «απατεών».

 Δαναοί:

Ελληνικό φύλο, πού προερχόμενο από τήν Ήπειρο, εγκαταστάθηκε κυρίως στην Πελοπόννησο περί το 2000 π.Χ. Timeo Danaos et dona ferentes (= φοβούμαι τούς Δαναούς καί δώρα φέροντας). Η φράση αυτή ανήκει στον γαλάτη Βιργίλιο και ασφαλώς εκφράζει τόν φθόνο κατά τών Ελλήνων αλλά καί τήν προσπάθεια υποτίμησης τού Ελληνικού Πνεύματος πού ήταν κυρίαρχο ακόμα καί κατά τήν Ρωμαϊκή στρατιωτική κυριαρχία. Άλλωστε κατά τόν Οράτιο «η Ελλάς ηττηθείσα τόν τραχύν νικητήν ενίκησε καί τάς τέχνας εισήγαγε εις τό αγροίκον Λάτιον».

 Σελλοί:

Κατά τόν Αριστοτέλη πανάρχαιοι κάτοικοι τής κεντρικής Ηπείρου πού καλούνταν τότε μέν Γραικοί, τώρα δέ Έλληνες. Απ’ τό όνομα αυτό κατά μία εκδοχή καί τό Έλληνες.

 Έλληνες:

Το ελληνικό φύλο τού Αχιλλέα πού κατοικούσε τήν Φθία. Εκαλούντο καί Μυρμιδόνες. Ήλθε από τήν Ήπειρο καί επεκτάθηκε σέ ευρύτερη περιοχή. Τό όνομα προέρχεται από τον Έλληνα, γιό τού Δευκαλίωνος πού γεννήθηκε μέ «σπέρμα Διός». Τόν 8ο π.Χ. αιώνα όλα τά Ελληνικά φύλα πήραν αυτό τό όνομα. Στά πρώτα χρόνια τής επικράτησης τού Χριστιαννισμού τό όνομα Έλλην κατέληξε νά σημαίνει ειδωλολάτρης. Απ’ τόν 9ο αιώνα όμως μέ τόν Φώτιο καθηγητή καί μετέπειτα πατριάρχη, πού τό σπίτι του είχε μετατραπεί σέ κέντρο φιλολογικών συναναστροφών, πού επανιδρύθηκε τό Πανεπιστήμιο Κωνσταντινουπόλεως καί συνεστήθη πλήθος άλλων ιδιωτικών ανωτάτων σχολών έχουμε επανεμφάνιση τού ονόματος «Έλλην».

 Τόν 11ο αιώνα έχομε νέα ενίσχυση τού ονόματος με τον Μιχαήλ Ψελλό καί τήν Άννα Κομνηνή. Ο Θεόδωρος Β’ Λάσκαρις αυτοκράτωρ Νίκαιας έλεγε: » Πάσαν τοίνυν φιλοσοφίαν καί γνώσις Ελλήνων εύρεμα…Σύ δέ ώ Ιταλέ τίνος ένεκεν εγκαυχά;»Ο Γεώργιος Γεμιστός τόνιζε στον Μανουήλ Παλαιολόγο, ότι οι άνθρωποι, τών οποίων ηγείται είναι «Έλληνες» τό γένος ως ή τε φωνή και η πάτριος παιδεία μαρτυρεί.

 [Πηγή ellinikoarxeio.com]

 

 -Θωμάς Κιούσης-

 Το ερώτημα για τα πρόστιμα στις τράπεζες είναι γιατί άργησαν τόσο πολύ οι αρχές, γεγονός που επέτρεψε να ενταθούν και παγιωθούν πολιτικές αυθαιρεσίας με την τιμολογιακή τους πολιτική.

Όλα ξεκίνησαν όταν άρχισαν οι απανωτές εξαγορές και συγχωνεύσεις μέσα στην κρίση με αποτέλεσμα να μείνουν 4 (συν μία) τράπεζες, φυσικά "για το καλό μας", όπως πολυδιαφημιζόταν τότε. Και τι δεν είχαμε ακούσει: Για ισχυρό τραπεζικό σύστημα (που κρατήθηκε όρθιο στις πλάτες των φορολογουμένων, χωρίς καμία φυσικά αναγνώριση στη συνέχεια, αλλά και με "ιδιαίτερη" μεταχείριση όπως η αναβαλλόμενη φορολογία), για χρηματοδοτήσεις που θα βοηθήσουν την οικονομία κλπ.

Το αποτέλεσμα πέρα από τα μεγάλα λόγια ήταν αναμενόμενο. Ο ανταγωνισμός που υπήρχε μεταξύ των τραπεζών για νέους πελάτες και μερίδια αγοράς εκμηδενίστηκε, ξεκίνησαν χρεώσεις και προμήθειες που δεν υπήρχαν, μαζικές απολύσεις υπαλλήλων, κλείσιμο καταστημάτων παραμερίζοντας τις ανάγκες και την εξυπηρέτηση των πολιτών.

Ο covid έδωσε την αφορμή να ενταθούν πολιτικές αυθαιρεσίας που εξακολουθούν και παραμένουν, όπως τα όρια για καταθέσεις και αναλήψεις στα ταμεία, συναντήσεις κατόπιν ραντεβού. Κάποτε παρακάλαγαν να μπει πελάτης στο κατάστημα γιατί ήταν μια ευκαιρία για ενίσχυση συνεργασίας, διατήρηση (loyalty), σταυροειδεις πωλήσεις (cross selling). Τώρα ταλαιπωρία και "παγωμένη" αντιμετώπιση.

Εντύπωση προκαλεί ότι η Επιτροπή Ανταγωνισμού από τις 50 περίπου χρεώσεις που εξέτασε, κατέληξε σε πρόβλημα ύψους και εναρμονισμένων πρακτικών, μόνο στην ανάληψη μετρητών από ATM άλλης τράπεζας.

Δηλαδή όλα τα υπόλοιπα όπως τα εμβάσματα, οι εκδόσεις καρτών, αλλά και η διαφορά επιτοκίων καταθέσεων και χορηγήσεων, είναι εντάξει;

Επίσης εντύπωση προκαλεί η γρήγορη και εύκολη αποδοχή του προστίμου των 41,7 εκατ. ευρώ από τις τράπεζες για να μην τραβήξουν σε χρόνο τα δικαστήρια. Κάτι σαν τη λογική "να κάτσεις να μαλώσεις τώρα;". Σαν ιδιώτης όμως αν κάνεις το λάθος και χρωστάς λίγα ευρώ, αρχίζουν τηλεφωνήματα και επιστολές υπενθύμισης, μπαίνεις και παραμένεις στα μαύρα κατάστιχα.

Αν σκεφτεί κανείς ότι το σωρευτικό πρόστιμο δεν ξεπερνά το 2,5% των συνολικών εσόδων τους από προμήθειες,  ότι τους πρώτους 7 μήνες του 2023, τα έσοδα των τραπεζών από προμήθειες ανήλθαν σε 1,4 δις, είναι κατανοητό ότι το πρόστιμο των 41,7 εκατ. ευρώ είναι απολύτως... διαχειρίσιμο.

Είναι φανερό ότι οι τράπεζες έχουν κόψει δεσμούς με την κοινωνία και λειτουργούν με γνώμονα το όφελος των μετόχων και των υψηλόβαθμων στελεχών τους.

Το πρόστιμο είναι μια καλή αρχή. Δεν αρκούν όμως μόνον τα ΑΤΜ.

Χρειάζεται διερεύνηση για το σύνολο της τιμολογιακής πολιτικής. Χρειάζεται επίσης, ενίσχυση του ανταγωνισμού με είσοδο και άλλων ιδρυμάτων πάντα με ισχυρούς κανόνες για την ασφάλεια των πελατών τους και θεσμική παρουσία του ελεγκτικού μηχανισμού σε όλο το φάσμα των δραστηριοτήτων και των χρεώσεων, για να αλλάξει η εικόνα προς όφελος της οικονομίας και για τα ευρύτερα κοινωνικά στρώματα.

 Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Λεβαδείας, η Διεύθυνση Δευτεροβάθμιας

Εκπαίδευσης Βοιωτίας και ο πολιτιστικός σύλλογος Φίλοι της Βιβλιοθήκης Λιβαδειάς στο

πλαίσο των διαλέξεων με σύγχρονα θέματα διαστημικής Φυσικής και Αστροφυσικής με τον

τίτλο «Ταξιδεύοντας μέσα στο ηλιακό μας σύστημα», σας προσκαλούν στη 2η διάλεξη, με

τον τίτλο : «Αναζητώντας ζωή στα παγωμένα φεγγάρια των πλανητών» και ομιλήτρια

Πλανητολόγο Δρ Ανεζίνα Σολωμονίδου, που θα πραγματοποιηθεί την Κυριακή 10

Δεκεμβρίου 2023 στις 11 π.μ. στην αίθουσα «Κορτέση» της Εστίας Μητέρας Λιβαδειάς (Φ.

Νικολάου και Ιερολοχιτών).

Είσοδος Ελεύθερη

Υπενθυμίζουμε ότι ο κύριος στόχος των διαλέξεων είναι οι μαθητές/τριες και οι συμπολίτες

μας να γνωρίσουν από κοντά επιστήμονες ερευνητές διεθνούς κύρους με μεγάλη ερευνητική

εμπειρία και έργο. Την επιστημονική ευθύνη φέρει ο συμπολίτης μας καθηγητής Αστροφυσικής

του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης κ. Λουκάς Βλάχος.

Λίγα λόγια για το θέμα της 2ης διάλεξης με τον τίτλο «Αναζητώντας ζωή στα παγωμένα

φεγγάρια των πλανητών»

Πώς αναζητούμε ζωή σε άλλους κόσμους και ποιο είναι το πιο πολλά υποσχόμενο μέρος για να

βρούμε ζωή πέρα από τη Γη; Οι «βιοσυπογραφές» δείχνουν ορισμένα σώματα στο εξωτερικό μας

ηλιακό σύστημα που δεν είναι πλανήτες, αλλά δορυφόροι, με παγωμένες επιφάνειες που

φιλοξενούν τεράστιους ωκεανούς κάτω από τις επιφάνειες τους. Αυτοί είναι η Ευρώπη του Δία, ο

Γανυμήδης και η Καλλιστώ και ο Τιτάνας και ο Εγκέλαδος του Κρόνου, καθώς και οι δορυφόροι

του Ουρανού και του Ποσειδώνα. Είμαστε μόνο στην αρχή της εξερεύνησής μας σε αυτούς τους

εξωγήινους κόσμους, οι οποίοι έχουν ήδη αρχίσει να ενημερώνουν και να εμπλουτίζουν την

κατανόησή μας για τη ζωή στη Γη.

Λίγα λόγια για την ομιλήτρια Ανεζίνα Σολωμονίδου

Η Δρ Ανεζίνα Σολωμονίδου είναι πλανητολόγος που ειδικεύεται στην πλανητική γεωλογία και ερευνά

τους δυνητικά κατοικήσιμους κόσμους του ηλιακού μας συστήματος και εργάζεται σήμερα στο Ελληνικο Κεντρο Διαστήματος.Έχει εργαστεί στο Jet Propulsion Laboratory (JPL) της NASA και

στο Caltech στο Λος Άντζελες της Καλιφόρνια, όπως και στον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA) στη Μαδρίτη.

Είναι Πρόεδρος του Τμήματος Πλανητικών Επιστημών (PS) για την Ευρωπαϊκή Ένωση Γεωεπιστημών

(EGU), 

 Η χειμερινή αλλαγή της ώρας επηρεάζει τον ρυθμό του ύπνου και του ξυπνήματος. Το γύρισμα των ρολογιών μία ώρα πίσω και το σκοτάδι που έρχεται νωρίτερα, επιδρούν στον ανθρώπινο μεταβολισμό.

 Τα ξημερώματα της Κυριακής οι δείκτες των ρολογιών γύρισαν μία ώρα πίσω. Η διάρκεια των φωτεινών ωρών μας καθημερινά μικραίνει και το σκοτάδι πέφτει πλέον νωρίτερα από πριν. Η αλλαγή ώρας επηρεάζει τον ρυθμό του ύπνου και τους ξυπνήματός μας. «Οι συνθήκες του φωτός έχουν αποφασιστική επίδραση», τονίζει ο πρόεδρος της Γερμανικής Εταιρείας Ερευνών του Ύπνου Άλφρεντ Βιάτερ. Όπως εξηγεί, το μπλε φως μας ξυπνά. Όταν το φάσμα αρχίζει να αλλάζει προς τις βραδινές ώρες προς πιο κιτρινωπούς και κόκκινους τόνους, εκλύεται μελατονίνη κι έτσι νυστάζουμε. Μήπως είναι ώρα για… χειμερία νάρκη;

 Σύμφωνα με τον Άλφρεντ Βιάτερ, ο άνθρωπος δεν χρειάζεται να πέσει σε χειμερία νάρκη, όπως ορισμένα ζώα, διότι δεν καλείται ούτε να εξοικονομήσει τόση ενέργεια για να αντιμετωπίσει το κρύο ούτε και έχει έλλειψη τροφής. Επειδή όμως οι χειμερινοί μήνες προκαλούν παρόλα αυτά αίσθημα υπνηλίας, ο γερμανός ειδικός συνιστά να αυξάνουμε τις ώρες παραμονής σε εξωτερικούς χώρους. «Εκεί είναι μεγαλύτερη η ένταση του φωτός και έτσι μένει κανείς πιο εύκολα ξύπνιος», λέει ο Βιάτερ, επισημαίνοντας ότι επιπλέον η σωματική δραστηριότητα τονώνει το κυκλοφορικό σύστημα και τον μεταβολισμό του ανθρώπου. Πάντως ο ειδικός προειδοποιεί ότι προκειμένου να μην επηρεάσουμε αρνητικά την ποιότητα του ύπνου μας είναι καλό να αποφεύγουμε τη σωματική άσκηση λίγο πριν τον βραδινό ύπνο.

 Το βιολογικό ρολόι πάει μπροστά

 Όταν αλλάζει η ώρα «το εσωτερικό (σ.σ. βιολογικό) ρολόι στον εγκέφαλό μας πάει λίγο μπροστά», λέει ο Άλφρεντ Βιάτερ και εξηγεί ότι αν αυτό το ρολόι ανταποκρινόταν όντως στην πραγματικότητα, τότε η μέρα θα έπρεπε να είναι μεγαλύτερη από 24 ώρες. Το φως είναι ένας εξωγενής παράγοντας που μπορεί να επηρεάσει τον ρυθμό ύπνου-ξύπνιου. Ένας άλλος παράγοντας, εντός του σώματος, είναι η υποκρετίνη, μια ορμόνη που επηρεάζει επίσης τον ρυθμό του ύπνου και του ξυπνήματός μας. Πιθανή έλλειψη της συγκεκριμένης ορμόνης μπορεί να οδηγήσει σε ναρκοληψία, την ασθένεια και διαταραχή του ύπνου, αλλά και σε απώλεια όρεξης.

 Πάντως σε ό,τι αφορά τα ζώα η χειμερία νάρκη θεωρείται μια επιτυχημένη συνταγή για τη διατήρηση του νεανικού σφρίγους. Η βιολόγος Λίζα Βαρνέκε εξηγεί ότι τα χρωμοσώματα στα γονίδια προστατεύονται έτσι αποτελεσματικότερα και επιπλέον διατρέχουν λιγότερο κίνδυνο να γίνουν λεία για άλλα ζώα εφόσον εκτίθενται μικρότερο διάστημα στο εξωτερικό περιβάλλον. Όπως εξηγεί η γερμανίδα βιολόγος, αυτή η κατάσταση εξοικονόμησης ενέργειας δεν συνδέεται αναγκαστικά με τον χειμώνα. Για παράδειγμα, οι λεμούριοι περνούν σε αυτήν την κατάσταση σε θερμοκρασία 35 βαθμών προκειμένου να αντεπεξέλθουν σε συνθήκες ξηρασίας.

 Η δυνατότητα μείωσης της κατανάλωσης ενέργειας ενδιαφέρει πολύ την αμερικανική υπηρεσία διαστήματος. Η NASA επενδύει πολλά χρήματα σε έρευνες με στόχο να διαπιστώσει εάν και οι άνθρωποι μπορούν να τεθούν σε ένα είδος χειμερίας νάρκης. Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι εφόσον κάτι τέτοιο αποδειχθεί εφικτό θα μπορούσε να φανεί ιδιαίτερα χρήσιμο για πιθανές διαστημικές αποστολές στον Άρη.

 Μερικές βασικές πληροφορίες για το ελαιόλαδο υπενθυμίζει στους καταναλωτές ο ΕΦΕΤ, με αφορμή τη δέσμευση ποσότητας πυρηνελαίου που διατίθετο ως εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο.

 Οι κατηγορίες ελαιολάδων που μπορούν να διατίθενται στο λιανικό εμπόριο είναι :

Α. Παρθένα ελαιόλαδα, τα οποία λαμβάνονται από τον ελαιόκαρπο μόνο με μηχανικές ή άλλες φυσικές μεθόδους. Τα παρθένα ελαιόλαδα ταξινομούνται σε εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο και παρθένο ελαιόλαδο.

Το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο είναι αυτό που έχει την καλύτερη ποιότητα καθώς περιέχει έως και 0,8% ελαϊκό οξύ.

Β. Ελαιόλαδο – αποτελούμενο από εξευγενισμένα και παρθένα ελαιόλαδα, το οποίο λαμβάνεται με ανάμειξη εξευγενισμένου ελαιόλαδου και παρθένων ελαιόλαδων.

Γ. Πυρηνέλαιο, το οποίο λαμβάνεται με ανάμειξη εξευγενισμένου πυρηνελαίου και παρθένων ελαιολάδων.

Ελαιόλαδο – Που χρειάζεται προσοχή

Κάθε συσκευασία ελαιολάδου πρέπει να φέρει υποχρεωτικά τις ακόλουθες ενδείξεις στην ετικέτα του :

1. Την ονομασία πώλησης της κατηγορίας ελαιολάδου μαζί με την «πληροφορία για την αντίστοιχη κατηγορία» :

α) εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο / «ελαιόλαδο ανωτέρας κατηγορίας που παράγεται απευθείας από ελιές και μόνο με μηχανικές μεθόδους»,

β) παρθένο ελαιόλαδο / «ελαιόλαδο που παράγεται απευθείας από ελιές και μόνο με μηχανικές μεθόδους»,

γ) ελαιόλαδο – αποτελούμενο από εξευγενισμένα ελαιόλαδα και παρθένα ελαιόλαδα / «έλαιο που περιέχει αποκλειστικά ελαιόλαδα που έχουν υποστεί επεξεργασία εξευγενισμού και έλαια που έχουν παραχθεί απευθείας από ελιές»,

δ) πυρηνέλαιο / «έλαιο που περιέχει αποκλειστικά έλαια που προέρχονται από επεξεργασία του προϊόντος που ελήφθη μετά την εξαγωγή του ελαιολάδου και έλαια που ελήφθησαν απευθείας από τις ελιές» ή «έλαιο που περιέχει αποκλειστικά έλαια που προέρχονται από επεξεργασία πυρήνων ελιάς και ελαίων που παράγονται απευθείας από ελιές».

2. Τον προσδιορισμό της καταγωγής. Η ένδειξη αυτή αναγράφεται μόνο για το «εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο» και το «παρθένο ελαιόλαδο». Για τις κατηγορίες «ελαιόλαδο − αποτελούμενο από εξευγενισμένα ελαιόλαδα και παρθένα ελαιόλαδα» και «πυρηνέλαιο» ο προσδιορισμός της καταγωγής δεν αναγράφεται στην ετικέτα.

3. Την καθαρή ποσότητα του περιεχομένου ελαιολάδου ή πυρηνελαίου εκφραζόμενη σε μονάδες όγκου (π.χ. 1 λίτρο, 5 λίτρα).

4. Την ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας του προϊόντος.

5. Τις συνθήκες διατήρησης του προϊόντος.

6. Τη διατροφική δήλωση.

7. Το όνομα ή την εμπορική επωνυμία και τη διεύθυνση του παρασκευαστή ή του συσκευαστή ή ενός πωλητή εγκατεστημένου στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

8. Τον αλφαριθμητικό κωδικό εγκεκριμένης μονάδας τυποποίησης και συσκευασίας ελαιολάδου o οποίος είναι χαρακτηριστικός για τη μονάδα και είναι της μορφής :

EL – 40 – _ _ _

Πρέπει να αποφεύγεται η αγορά ελαιολάδου από πλανόδιους και ανώνυμους πωλητές.

Το ελαιόλαδο λόγω των ιδιαίτερων οργανοληπτικών και διατροφικών ιδιοτήτων του, σε συνδυασμό με το κόστος παραγωγής του, έχει υψηλότερη τιμή σε σχέση με τις περισσότερες άλλες φυτικές λιπαρές ουσίες.

Ο συνήθης τρόπος νόθευσης του ελαιολάδου, για κερδοσκοπικούς σκοπούς, είναι η ανάμιξή του ή η σχεδόν πλήρης αντικατάσταση του ελαιολάδου με σπορέλαιο χαμηλότερης θρεπτικής αξίας και τιμής, στο οποίο προστίθενται και χρωστικές. Η νοθεία αυτή μπορεί να αποδειχθεί με βεβαιότητα μόνο με εργαστηριακές αναλύσεις. Επειδή η οσμή και η γεύση του ελαιολάδου είναι χαρακτηριστική και αναγνωρίσιμη από τους περισσότερους Έλληνες, μπορεί να βάλει σε υποψίες τον καταναλωτή, ενώ το χρώμα του δεν είναι ασφαλής τρόπος για τη διαπίστωση της νοθείας.

Τα ελαιόλαδα / πυρηνέλαια, που προορίζονται για το λιανικό εμπόριο, μπορεί να είναι συσκευασμένα σε συσκευασίες μέγιστης χωρητικότητας πέντε λίτρων, οι οποίες είναι εφοδιασμένες με σύστημα που καταστρέφεται μετά το πρώτο άνοιγμα.

Στην περίπτωση που κινηθούν υποψίες στους καταναλωτές, λόγω ανεπαρκούς επισήμανσης, δελεαστικής τιμής ή οργανοληπτικών χαρακτηριστικών του ελαιολάδου, καλούνται να επικοινωνούν με τον Ε.Φ.Ε.Τ. στο τηλέφωνο 11717.

 Ενώ βρισκόμαστε στον δρόμο για τις τοπικές και τις περιφερειακές εκλογές, να ‘σου όλες οι εν δυνάμει καταστροφές της εποχής μαζί! Αμέσως μετά τις μεγαπυρκαγιές, κατέφτασαν κι οι πλημμύρες! Δεν πρόλαβε να κλείσει η μεγάλη συζήτηση για τις φωτιές, που άνοιξε και πάλι βασανιστικά – όπως κάθε χρόνο – περί κλιματικής αλλαγής, περί ανάγκης εκτεταμένων εκχερσώσεων για τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και αφαίρεσης της “επικίνδυνης” βιομάζας από τα δάση, περί νοσταλγίας της εντατικής αποψιλωτικής κτηνοτροφικής δραστηριότητας στα βουνά μας των αρχών του προηγούμενου αιώνα, περί εκτοπισμού της δασικής από την πυροσβεστική υπηρεσία στη δασοπυρόσβεση.

 Πρέπει τώρα λένε να υλοποιήσουμε δαπανηρά και συνάμα καταστροφικά, λέμε εμείς, έργα και παρεμβάσεις, απαιτούνται κονδύλια μεγάλα για να δαμάσουμε τους κινδύνους της φύσης, που εμείς οι ίδιοι έχουμε δημιουργήσει. Σπανίως όμως αναφέρεται ή συζητιέται η τεράστια προτεραιότητα της ανάγκης προστασίας των δασών και αποκατάστασης των καμένων εκτάσεων μέσω αναγεννητικών πρακτικών, που αποσκοπούν στην αύξηση της υγρασίας και άρα της υγείας του εδάφους, που είτε θα προστατέψουν τα δάση από τη φωτιά, είτε θα υποστηρίξουν και πάλι την αναβλάστηση της πυρπολημένης γης! Και αυτές οι πρακτικές έργα απαιτούν, μόνο που ο αναγεννητικός χαρακτήρας τους διασφαλίζει τη βιώσιμη επανεκκίνηση του οικοσυστήματος.

 Και ώ του θαύματος, να τώρα που και οι πλημμύρες αποδίδονται επίσης στην κλιματική αλλαγή, που με τη σειρά της αποδίδεται στο CO2, σε ένα φαινόμενο δηλαδή πλανητικό, το οποίο έχει για τα καλά εγκατασταθεί στην ατμόσφαιρα του πλανήτη μας, τόσο μακριά μας, που μπορεί μόνο να αντιμετωπιστεί εφόσον όλα τα κράτη μαζί συμφωνήσουν να πάρουν τα ίδια ακριβώς μέτρα, που περιορίζονται στον άμεσο αφανισμό των ορυκτών καυσίμων! Πράγμα που αποδεικνύεται στην πράξη ότι είναι ανέφικτο. Γιατί ο πολιτισμός μας είναι ορυκτοκαυσιμομανής, και έτσι τα κράτη θα συνεχίσουν να συνευρίσκονται κάθε χρόνο και να συζητούν, όπως τόσες φορές έχουν κάνει μέχρι σήμερα εδώ και πάνω από πενήντα χρόνια από τότε που τεκμηριώθηκε η επικείμενη κλιματική αλλαγή, χωρίς όμως να αναλαμβάνουν και κάποια ουσιαστική δράση. Φτάσαμε αισίως στην 28η Διάσκεψη των Μερών της Σύμβασης Πλαίσιο των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή (COP 28)! Και κάπως έτσι οι αποφάσεις αναβάλλονται συνεχώς και να που είμαστε πια εκεί, που πριν από πενήντα χρόνια μας έλεγαν ότι κινδυνεύουμε να οδηγηθούμε!

 Κι όμως, τα ακραία φαινόμενα, όπως οι πλημμύρες σήμερα ή οι πυρκαγιές χθες, δημιουργούνται εδώ κάτω στη γη από την κακοδιαχείριση του εδάφους και των νερών, γεγονός που αποτυπώνεται ξεκάθαρα στο τοπίο. Ας δούμε γύρω μας όλες αυτές τις σκληρές κι αδιαπέρατες τεχνητές επιφάνειες των πόλεων, αλλά και τις άγονες και στεγνές εκτάσεις του εδάφους της υπαίθρου, που είναι τόσο φτωχές σε οργανικές ουσίες, που δεν μπορούν διόλου να συγκρατήσουν παρά ελάχιστες ποσότητες νερού της βροχής!

 Εδώ, στη γη, στο χέρι μας δηλαδή, είναι και τα μέσα που έχουμε προκειμένου να τιθασεύσουμε όλα αυτά τα ακραία φαινόμενα. Οι λύσεις είναι πραγματικά τόσο απλές, όσο απλή είναι η αποδοχή της ομορφιάς της φύσης. Και μπορούν να εφαρμοστούν άμεσα με δράσεις τοπικού χαρακτήρα, ακόμα και σε κάθε Δήμο χωριστά, ενώ και αυτές απαιτούν μεταξύ άλλων την υλοποίηση τεχνικών έργων, που είναι αντίστοιχα επωφελείς για την απασχόληση! Ας συγκρατήσουμε τα νερά της βροχής στον μέγιστο δυνατό βαθμό, επαναφέροντάς τα μέσα στο έδαφος, αντί να τα οδηγούμε συνεχώς προς τη θάλασσα επιφανειακά, με απίστευτα δαπανηρές φαραωνικές κατασκευές. Εμπλουτίζοντας έτσι τον υδροφόρο ορίζοντα, μπορούμε να αποκαταστήσουμε άμεσα τα εδάφη μας, καθιστώντας τα ποιοτικότερα και παραγωγικότερα, να αποτρέψουμε τις πυρκαγιές και τις πλημμύρες, ακόμα και να διορθώσουμε το κλίμα μας, μέσω της αποκατάστασης των κύκλων του νερού της περιοχής μας! Τέτοια παραδείγματα υπάρχουν πια παντού σε όλον τον κόσμο.

 Προκειμένου να συγκρατήσει τη βροχή, το έδαφος χρειάζεται να είναι γόνιμο και σπογγώδες, όντας πλούσιο σε οργανική ουσία, αλλά και να καλύπτεται από κάποιας μορφής βλάστηση. Να είναι δηλαδή ένας πολυποίκιλος ολοζώντανος βιότοπος, μέσα στον οποίο το ριζικό σύστημα των φυτών συμβιώνει αρμονικά με τους μικροοργανισμούς, τη μικροχλωρίδα και τη μικροπανίδα. Τα εδάφη μας όμως έχουν χάσει σε πολύ μεγάλο βαθμό αυτή την τόσο σημαντική απορροφητική ικανότητά τους και είναι πλέον ιδιαίτερα φτωχά σε ζωή και οργανική ουσία, λόγω της εκτεταμένης διάβρωσης από την αλόγιστη χρήση τους. Πλουσιότερα είναι τα εδάφη στα δάση και στα λιβάδια που δεν υπερβόσκονται ή βόσκονται κυκλικά ή εποχιακά, και φτωχότερα τα εδάφη των καλλιεργούμενων χωραφιών, όπου οι συγκεντρώσεις σε οργανική ουσία πέφτουν συχνά σε επίπεδα αντίστοιχα με εκείνα της ερήμου!

 Το συμπέρασμα είναι ότι για να συγκρατηθεί το νερό και να μην τρέξει επιφανειακά, διαβρώνοντας τις πλαγιές και μπαζώνοντας τα ρέματα με φερτά γόνιμα εδάφη, χρειάζονται δάση που η διαχείρισή τους γίνεται με τρόπο ώστε να διατηρείται η μεγάλη οικολογική τους αξία, και όχι αποκλειστικά με σκοπό την παραγωγή ξυλείας. Χρειάζονται επίσης βοσκοτόπια και χωράφια, όπου εφαρμόζονται αναγεννητικές πρακτικές γεωργίας και κτηνοτροφίας, η επιτυχής εφαρμογή των οποίων έχει μάλιστα αποδειχθεί διεθνώς ότι μπορεί να αναστρέψει την ερημοποίηση, μετατρέποντας αρχέγονες ερήμους σε λιβάδια και δάση. Το πρώτο πράγμα λοιπόν που πρέπει να κάνουμε για να αποφύγουμε την πλημμύρα, είναι να διατηρούμε απλά τα δάση μας υγιή με τις κατάλληλες δασοκομικές πρακτικές και το δεύτερο είναι να προωθήσουμε την αναγεννητική αγροτική δραστηριότητα, ώστε τα εδάφη να παραμείνουν απορροφητικά στις εκτάσεις που δεν καλύπτονται από δάση.

 Στις απογυμνωμένες εκτάσεις με καμένα δάση, υπερβοσκημένα λιβάδια και εγκαταλειμμένες καλλιέργειες – προκειμένου να συγκρατηθούν τα νερά της βροχής και να απορροφηθούν από τη γη παρά την απουσία γόνιμου επιφανειακού εδάφους – είναι απαραίτητη η εκτέλεση τεχνικών έργων που αποσκοπούν στη μείωση της ταχύτητας απορροής των νερών της βροχής και στην ενίσχυση της κατείσδυσής τους στον υδροφόρο ορίζοντα. Οι επεμβάσεις αυτού του τύπου αφορούν στην κατακράτηση των νερών, όχι μόνο στα ρέματα αλλά σε πολλές διαφορετικές θέσεις της λεκάνης απορροής τους, αντιμετωπίζοντας έτσι τις πλημμυρικές παροχές και εμπλουτίζοντας τα υπόγεια νερά στο σύνολο της λεκάνης.

 Πέρα από το να συμβάλλουν στη διατήρηση και στην απορρόφηση των επιφανειακών νερών, τα μικρά αυτά τεχνικά έργα, μέσω του εμπλουτισμού του υδροφόρου ορίζοντα, παίζουν καθοριστικό ρόλο στην αναγέννηση είτε της άγριας, είτε της καλλιεργούμενης βλάστησης. Μπορούν έτσι να υποστηρίξουν την επανεκκίνηση της αγροτικής δραστηριότητας σε υποβαθμισμένες εκτάσεις, και μάλιστα με όρους αναγεννητικούς, που θα διασφαλίζουν στο εξής τη συνεχή κάλυψη του εδάφους και την προστασία της νεοαποκτηθείσας οργανικής του ουσίας.

 Ένα από τα συστήματα διατήρησης του βρόχινου νερού, που χρησιμοποιούνται πολύ τόσο σε ορεινές, όσο και σε ημιορεινές περιοχές, είναι τα δίκτυα μικρών ή μεγάλων λιμνών που δημιουργούνται εκτός της κοίτης των ρεμάτων από φράγματα κατασκευασμένα με φυσικά υλικά περατά από το νερό, παρόμοια εκείνων που κατασκευάζουν οι κάστορες. Οι κοιλότητες των λιμνών δεν αδιαβροχοποιούνται, για να επιτρέπουν τη βραδεία απορρόφηση του νερού της βροχής και τον εμπλουτισμό των υπόγειων νερών. Σχεδιάζοντας τις λίμνες με άξονα την επικρατούσα φορά του ανέμου, επιτυγχάνεται η διαρκής κίνηση του νερού, διασφαλίζοντας τον συνεχή εμπλουτισμό του με οξυγόνο και τη διατήρηση της καλής ποιότητάς του.

 Τα αναχώματα και οι τάφροι κατά μήκος των ισοϋψών καμπυλών των πλαγιών των βουνών είναι ένα άλλο διαδεδομένο σύστημα συγκράτησης και συγκέντρωσης του νερού που ρέει στις πλαγιές. Με τον τρόπο αυτό, αποτρέπεται η ελεύθερη επιφανειακή πορεία του νερού και επιβραδύνεται η ροή του, γεγονός που διευκολύνει τη διήθησή του στο έδαφος και τον εμπλουτισμό του υδροφόρου ορίζοντα.

 Τα υδροπερατά ή μη φράγματα στις κοίτες των ορεινών ρεμάτων και στις χαραδρώσεις, που προκαλούνται από τη διάβρωση του εδάφους, αποτελούν τον πυρήνα των “έργων ορεινής υδρονομίας”. Είναι μια άλλη κατηγορία έργων συγκράτησης των νερών και αποφυγής της διάβρωσης, που είναι ευρύτερα γνωστά λόγω της εκτεταμένης εφαρμογής τους στη χώρα μας, ιδίως μετά από πυρκαγιές. Τα φράγματα αναχαιτίζουν την απορροή του νερού, διασπείροντάς το πλευρικά, και μειώνουν τη δύναμη και την ταχύτητά του. Η ζώνη επιρροής των έργων αυτών είναι όμως μικρή, καθώς περιορίζεται στις θέσεις των σχετικών επεμβάσεων, σε αντίθεση με τις δυο παραπάνω λύσεις των δικτύων των λιμνών, των αναχωμάτων και των τάφρων, η επιρροή των οποίων έχει το συγκριτικό πλεονέκτημα να επεκτείνεται σε ολόκληρη τη λεκάνη απορροής.

 Είναι τελικά κρίμα να δαιμονοποιείται το νερό εξαιτίας της παντελούς έλλειψης της ορθολογικής του διαχείρισης, και να μετατρέπεται από το πιο καλοδεχούμενο δώρο, σε ένα όπλο της “φύσης που εκδικείται”, όπως τόσο λανθασμένα αρέσκονται να αναφέρουν τα μέσα ενημέρωσης. Σε ένα ενοχλητικό κι επικίνδυνο “απόβλητο” του πολιτισμού μας, που απλά θέλουμε στα γρήγορα να ξεφορτωθούμε από κοντά μας, στέλνοντάς το όσο το δυνατόν πιο ανώδυνα και πιο σύντομα προς τη θάλασσα, μέσα σε σκαμμένα νεκρά ποτάμια και τσιμεντένιους οχετούς.

 

Νίκος Γιαννάκης,

δρ βιολόγος – περιβαλλοντολόγος

 Σχεδόν 35 σεισμοί  σημειώθηκαν στον Κορινθιακό Κόλπο από το βράδυ της Κυριακής, με τους σεισμολόγους να χτυπούν το καμπανάκι για συνεδρίαση της Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου.

 Πολλές από τις σεισμικές δονήσεις έγιναν αισθητές και στα παράλια της Βοιωτίας που βρίσκονται στον Κορινθιακό.

 Σήμερα, το πρωί στις 09:50 σημειώθηκε ακόμη ένας σεισμός 3,5 Ρίχτερ στον Κορινθιακό κόλπο. Από χθες σημειώθηκαν δεκάδες, με την πιο ισχυρή δόνηση να είναι 3,8 Ρίχτερ. Σύμφωνα με το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο, το επίκεντρο του σεισμού εντοπίστηκε στα 13 χλμ. βόρεια-βορειοανατολικά από το Ξυλόκαστρο και το εστιακό βάθος υπολογίστηκε στα 13,4 χλμ.

 Είχαν προηγηθεί στον ίδιο εστιακό χώρο σεισμοί με μεγέθη: 2.7, 1.6, 1.5, 1.6, 1.9, 1.4, 1.9, 2.2, 1.4, 3.8, 1.3, 1.7, 3.4, 1.0, 1.

 Μάλιστα, στις 12 το μεσημέρι καταγράφηκαν άλλοι 4 μικροσεισμοί μεγέθους: 1.3, 2.1, 1.4, 1.5.

 Για το φαινόμενο στον Κορινθιακό ο σεισμολόγος Γεράσιμος Παπαδόπουλος έκανε μία ανάρτηση το πρωί στο Facebook, τονίζοντας πως πρέπει άμεσα να ληφθούν μέτρα, καθώς όταν τα μεγέθη των σεισμών μεγαλώνουν, τότε αυξάνεται ο κίνδυνος.

 Η επιστημονική κοινότητα θα πρέπει να είναι επιφυλακτική, γιατί έχουμε επιμονή της σεισμικής δράσης στη συγκεκριμένη περιοχή της Θήβας, η οποία γνωρίζουμε ότι δίνει ισχυρούς σεισμούς. Όλοι ευχόμαστε να μη συμβούν τα χειρότερα. Αλλά με τις ευχές δεν αντιμετωπίζονται τα φυσικά φαινόμενα.

 Τις τελευταίες μέρες ο Εγκέλαδος υπενθύμισε την παρουσία του στην περιοχή της Θήβας και αλλού (π.χ. στην Κρήτη) και προβλημάτισε έντονα τις τοπικές κοινωνίες. Είναι φυσιολογική η εξέλιξη των τελευταίων ημερών; Υπάρχει κίνδυνος από την παρατεταμένη σεισμική δράση; Τα ερωτήματα δεν τα θέτει ο συγγραφέας του άρθρου και οι άλλοι ειδικοί επιστήμονες. Τα θέτουν οι ίδιες οι τοπικές κοινωνίες. Οι επιστήμονες οφείλουμε να αξιολογούμε και να ενημερώνουμε την πολιτεία και τους συμπολίτες μας. Ας δούμε, λοιπόν, πως έχουν τα πράγματα. Με ψυχραιμία και προσήλωση στην επιστημονική τεκμηρίωση.

 Ποιος δεν γνωρίζει ότι η Ελλάδα είναι η χώρα των θαυμάτων, των θεών και των …σεισμών; Αυτό είναι γνωστό παγκοσμίως! Σήμερα θα μιλήσουμε για την τρέχουσα σεισμική πραγματικότητα. Στο μέλλον ίσως δοθεί η ευκαιρία να δούμε τη σύνδεση των σεισμών με τους θεούς και τα …θαύματα.

 Στον προβληματισμό των ημερών προτεραιότητα έχει η Θήβα. Όχι τόσο γιατί τις τελευταίες μέρες υπήρξε εκεί ένα μπαράζ σεισμικών δονήσεων με μεγαλύτερη εκείνη του απογεύματος της Κυριακής μεγέθους 3,9. Αν ήταν μόνο αυτό τότε κάποιος ευλόγως θα ρωτούσε «Μα το μέγεθος 3,9 στην Ελλάδα, στη χώρα των σεισμών, δεν είναι πολύ συνηθισμένο;». Ασφαλώς, έτσι είναι. Για παράδειγμα, μέσα στο τελευταίο δεκαήμερο έγιναν σε διάφορα σημεία του Ελλαδικού χώρου πέντε σεισμοί με μεγέθη 3,9 ή και λίγο μεγαλύτερο. Δηλαδή, κατά μέσο όρο έγινε ένας τέτοιος σεισμός κάθε δύο μέρες. Το συμπέρασμα είναι προφανές. Συνεπώς, ο προβληματισμός για τη Θήβα δεν είναι ένας σεισμός μικρός, μεγέθους 3,9, από μόνος του. Είναι πολλοί οι λόγοι, οι οποίοι αξιολογούμενοι όλοι μαζί δημιουργούν τον έντονο προβληματισμό. Θα τους παραθέσω και στο τέλος θα προκύψει αβίαστα το συμπέρασμα.

 Όταν αξιολογούμε την τρέχουσα σεισμική δράση σε μια περιοχή πρέπει να λαμβάνουμε υπόψη μας τόσο τα επιστημονικά δεδομένα όσο και τις κοινωνικές συνθήκες. Ας αρχίσουμε με τα επιστημονικά δεδομένα. Έχει ήδη ειπωθεί ότι η περιοχή της Θήβας επλήγη πολλές φορές στο παρελθόν από ισχυρούς σεισμούς. Τα δεδομένα μας δεν είναι πλήρη για την ιστορική περίοδο, δηλαδή για το πριν το 1900 χρονικό διάστημα. Στο βιβλίο μου για τους σεισμούς του Κορινθιακού κόλπου και των γύρω περιοχών, που εκδόθηκε το 2000 από το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, συγκεντρώσαμε με τους συνεργάτες μου όλα τα διαθέσιμα ιστορικά στοιχεία. Γνωρίζουμε λοιπόν ότι το 1321 μ.Χ. έγινε στη Θήβα ισχυρός σεισμός.

 Τα διαθέσιμα στοιχεία, όμως, δεν είναι επαρκή για να υπολογίσουμε το μέγεθός του. Τα στοιχεία μας, όμως, είναι πλουσιότερα και ακριβέστερα για τους σεισμούς που έγιναν μέσα στο 19ο αιώνα. Γνωρίζουμε, λοιπόν, πολλά για τον πολύ δυνατό και βλαβερό σεισμό του πρωινού της 18ης Αυγούστου του 1853 που προκάλεσε σημαντικές βλάβες στη Θήβα. Σκοτώθηκαν 11 άνθρωποι ενώ πολύ περισσότεροι ήταν οι τραυματίες. Το μέγεθός του είχε αρχικά υπολογιστεί σε 6,5. Αλλά με νεότερο υπολογισμό που πραγματοποιήθηκε από μεγάλη διακρατική ευρωπαϊκή ομάδα, και δημοσιεύτηκε το 2013, καθορίστηκε μέγεθος 6,7. Στις 2 Σεπτεμβρίου ακολούθησε ισχυρός μετασεισμός μεγέθους πάνω από 6. Προσεισμοί δεν αναφέρθηκαν, αλλά δεν πρέπει να παρασυρθούμε και να συμπεράνουμε ότι δεν έγιναν. Αν έγιναν, δεν υπήρχαν σεισμογραφικά όργανα να τους καταγράψουν. Και αν τα μεγέθη τους δεν ήταν σημαντικά τότε, πιθανότατα, δε διασώθηκαν σχετικές πληροφορίες στην ιστορική καταγραφή.

 Αλλά μέσα στο 19ο αιώνα η Θήβα ξαναχτυπήθηκε από ισχυρό σεισμό μεγέθους 6,2 στις 23 Μαΐου του 1893. Οι προσεισμοί ξεκίνησαν ελαφρά τον Ιανουάριο του 1892. Στα τέλη Μαρτίου του 1893 οι προσεισμοί έγιναν δυνατοί και συνεχίστηκαν μέχρι τον κύριο σεισμό, ο οποίος έβλαψε πολλά σπίτια και σκότωσε 2 ανθρώπους. Δεν πέρασαν πολλά χρόνια και η Θήβα χτυπήθηκε και πάλι από ισχυρό σεισμό μεγέθους 6 στις 17 Οκτωβρίου του 1914. Εβλάβησαν αρκετά σπίτια αλλά δεν αναφέρθηκαν ανθρώπινα θύματα. Έκτοτε δεν έγινε εξίσου ισχυρός σεισμός μέχρι σήμερα.

 Τα επιστημονικά δεδομένα δεν αφήνουν αμφιβολίες για το γεγονός ότι η περιοχή της Θήβας έχει σημαντικό σεισμικό παρελθόν. Αυτό οφείλεται στα ενεργά ρήγματα που διατρέχουν την περιοχή. Ένας σεισμός μεγέθους 4,6 στις 2 Δεκεμβρίου του 2020 προκάλεσε επιστημονικό ενδιαφέρον και προσωρινή ανησυχία στην περιοχή. Αλλά το ενδιαφέρον και ο προβληματισμός επανήλθαν στις αρχές Ιουλίου του 2021. Στις 11 και 20 εκείνου του μηνός έγιναν νέοι σεισμοί με μέγεθος 4,3 και 4,1, αντίστοιχα. Στις 21 Ιουλίου συνήλθε εκτάκτως η Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και εξέτασε την περίπτωση της Θήβας, αλλά και του Αρκαλοχωρίου Κρήτης, δεδομένου ότι εκεί η ενεργοποίηση είχε ήδη ξεκινήσει ένα μήνα νωρίτερα. Και για τις δύο περιοχές η Επιτροπή γνωμάτευσε ότι επιβάλλεται η ενεργοποίηση του προληπτικού σκέλους του επιχειρησιακού Σχεδίου Εγκέλαδος. Η γνωμάτευση αυτή γνωστοποιήθηκε άμεσα στις τοπικές αρχές από τη Γεν. Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας.

 Έκτοτε η περιοχή της Θήβας δεν ησύχασε. Οι μικροσεισμοί είναι συνεχείς, με αυξομειώσεις στο ρυθμό, αλλά συνεχείς. Στις 29 Σεπτεμβρίου του 2021, σε νέα συνεδρίαση της Επιτροπής, επιβεβαιώθηκε η ανάγκη λήψης προληπτικών μέτρων. Η μικρή έξαρση σεισμών των τελευταίων ημερών επανέφερε τον προβληματισμό. Και αυτό είναι λογικό από κοινωνική άποψη, δεδομένου ότι οι σεισμοί έχουν εστίες κοντά στην πόλη.

 Τα σεισμικά φαινόμενα είναι δυναμικά και η πορεία τους μεταβάλλεται εύκολα. Η επιστημονική κοινότητα θα πρέπει να είναι επιφυλακτική, γιατί έχουμε επιμονή της σεισμικής δράσης στη συγκεκριμένη περιοχή της Θήβας, η οποία γνωρίζουμε ότι δίνει ισχυρούς σεισμούς.

 Όλοι ευχόμαστε να μη συμβούν τα χειρότερα. Αλλά με τις ευχές δεν αντιμετωπίζονται τα φυσικά φαινόμενα. Η ορθή αντιμετώπιση απαιτεί περίσκεψη, συνεχή αξιολόγηση, λήψη προληπτικών μέτρων και υποστήριξη του πληθυσμού με ορθή και τεκμηριωμένη ενημέρωση.

 Στην τρέχουσα συγκυρία δεν υπάρχει σεισμική έξαρση άξια λόγου σε άλλη περιοχή του Ελλαδικού χώρου. Στην ευρύτερη περιοχή της Κρήτης καταγράφονται συχνά σεισμικές δονήσεις, όχι μεγάλων μεγεθών. Οι περισσότεροι από αυτούς τους σεισμούς αποτελούν μετασεισμούς στο Αρκαλοχώρι και στη θαλάσσια περιοχή της Ζάκρου, δηλαδή εκεί που έγιναν οι δύο ισχυροί σεισμοί στις 27.9.2021 και 12.10.2021, αντίστοιχα. Η πορεία, όμως, είναι φυσιολογική και μέσα στα αναμενόμενα πλαίσια.

 Σήμερα η επιστήμη διαθέτει πολλά όπλα καταγραφής, ανάλυσης, αξιολόγησης. Οι επιστήμονες επιβάλλεται να τα αξιοποιούμε προς όφελος του κοινωνικού συνόλου, το οποίο διψά για έγκαιρη και τεκμηριωμένη ενημέρωση.

 (Ο Δρ Γεράσιμος Α. Παπαδόπουλος είναι Σεισμολόγος, Επιστημονικός συνεργάτης ΕΕ και UNESCO, Μέλος της Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου, Συγγραφέας του βιβλίου «Στα Μονοπάτια του Εγκέλαδου», Εκδόσεις Οσελότος, Ιούνιος 2021).

 Τα αιθέρια έλαια από τρία αρωματικά βότανα εξουδετερώνουν τον νέο κοροναϊό και μπορεί να επισπεύδουν την ανάρρωση από την ήπια νόσο που αυτός προκαλεί, σύμφωνα με μία νέα ελληνική μελέτη.

Τα τρία βότανα είναι το θυμάρι, το φασκόμηλο και το δίκταμο. Ο συνδυασμός των αιθερίων ελαίων τους (λέγεται CAPeo) δοκιμάστηκε με επιτυχία σε κυτταρικές σειρές στο εργαστήριο και σε μικρό αριθμό ασθενών.

 Οι ερευνητές εκτιμούν ότι αν τα ευρήματά τους επιβεβαιωθούν από κλινικές μελέτες, το μίγμα των αιθερίων ελαίων θα μπορούσε να αποτελέσει μία νέα επιλογή για την αντιμετώπιση της ήπιας νόσου Covid-19.

 Τα ευρήματα αυτά δεν έχουν ακόμα δημοσιευθεί σε κάποια ιατρική επιθεώρηση. Ωστόσο έχουν αναρτηθεί στον διακομιστή μελετών υγείας medRxiv.

 Όπως σημειώνουν οι ερευνητές στο άρθρο τους, τα αιθέρια έλαια από τα τρία βότανα έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικά εναντίον άλλων ιογενών λοιμώξεων του αναπνευστικού. Ειδικότερα είχαν βρεθεί αποτελεσματικά εναντίον των ιών Α και B της ινφλουέντσας και εναντίον ορισμένων ρινοϊών (προκαλούν κρυολόγημα).

 Άλλες μελέτες έχουν δείξει πως ένα διάλυμα που περιέχει τα τρία αιθέρια έλαια μαζί με  παρθένο ελαιόλαδο, είναι ασφαλές για λήψη από ανθρώπους.

 Η νέα μελέτη

Στη νέα μελέτη, οι επιστήμονες εξέτασαν τις επιδράσεις του συνδυασμού CAPeo σε κύτταρα μολυσμένα με τον νέο κοροναϊό. Όπως διαπίστωσαν, ο συνδυασμός μείωνε το ιικό φορτίο στα κύτταρα κατά περισσότερο από 80%. Το αποτέλεσμα αυτό επιτυγχανόταν με δόση του CAPeo ίδια με εκείνη που είχε δοκιμαστεί στους άλλους ιούς.

 Ωστόσο ο συνδυασμός ήταν αποτελεσματικός (αν και κατά 35% λιγότερο) και όταν δοκιμάστηκε στα κύτταρα σε πολύ χαμηλότερη δόση. Η δόση αυτή αντιστοιχούσε με το 1% εκείνης που χορηγείται σε ανθρώπους.

 Ιδιαίτερα ενδιαφέρον ήταν το γεγονός ότι ο συνδυασμός με τα τρία βότανα φάνηκε να δρα και προστατευτικά, Ειδικότερα, όταν τα κύτταρα καλλιεργήθηκαν με διαφορετικές συγκεντρώσεις του CAPeo δύο ώρες πριν εκτεθούν στον νέο κοροναϊό, είχαν σημαντικά μειωμένες πιθανότητες να μολυνθούν.

 Και σε ανθρώπους

Στην επόμενη φάση της έρευνάς τους, οι Έλληνες ειδικοί χορήγησαν τον συνδυασμό με τα βότανα σε 17 πάσχοντες από τη λοίμωξη που προκαλεί ο κοροναϊός. Οι ασθενείς αυτοί είχαν ήπια συμπτώματα της νόσου Covid-19.

 Οι ερευνητές, με επικεφαλής τον καθηγητή Χρήστο Λιονή, κατέγραφαν τη σοβαρότητα και τη διάρκεια των συμπτωμάτων επί 14 ημέρες. Η επιλογή αυτή δεν ήταν τυχαία. Παλαιότερες μελέτες έχουν δείξει ότι στην ήπια Covid-19 τα συμπτώματα συνήθως υποχωρούν μέσα σε δύο ή το πολύ τρεις εβδομάδες. Ειδικά τα αναπνευστικά συμπτώματα συνήθως υποχωρούν εντός δεκαημέρου. Η διάρκεια των συμπτωμάτων των 17 ασθενών συγκρίθηκε με εκείνη που έχει αναφερθεί σε προγενέστερες μελέτες για ασθενείς που αναρρώνουν στο σπίτι.

 Κατά την έναρξη της μελέτης, τα κύρια συμπτώματα των ασθενών ήταν πονοκέφαλος, μυαλγία, αδυναμία και πυρετός. Η χορήγηση του συνδυασμού με τα βότανα διαπιστώθηκε ότι βελτίωσε σημαντικά τα συμπτώματα αυτά, αλλά και άλλα.

 Ειδικότερα, οι περισσότεροι ασθενείς που έπαιρναν CAPeo είχαν σημαντικά χαμηλότερο πυρετό σε σύγκριση με εκείνους των άλλων μελετών. Στην πραγματικότητα, οι 16 στους 17 ασθενείς που πήραν CAPeo είχαν δέκατα (θερμοκρασία κάτω από 37,5 βαθμούς Κελσίου).

 Επιπλέον, εμφάνισαν με μειωμένη συχνότητα άλλα συμπτώματα, όπως γαστρεντερικά, αναπνευστικά κ.λπ. Και όταν τα εμφάνιζαν, όμως, η σοβαρότητά τους ήταν ήπια.

 Η μελέτη έδειξε ακόμα ότι η πλειονότητα των συμπτωμάτων των ασθενών είχαν υποχωρήσει εντελώς μέσα στην πρώτη εβδομάδα. Ωστόσο στις μελέτες χωρίς τα βότανα, συμπτώματα όπως πονοκέφαλος και κούραση συχνά επέμεναν για 14 ημέρες ή περισσότερο.

 Απαραίτητη μια τυχαιοποιημένη μελέτη

Οι ερευνητές εκτιμούν ότι τα ευρήματά τους υποδηλώνουν πως ο συνδυασμός CAPeo διαθέτει ισχυρή αντιιϊκή και προφυλακτική δραστηριότητα εναντίον του νέου κοροναϊού.

 Αν τα ευρήματά τους επαληθευτούν σε τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη κλινική μελέτη, «ο συνδυασμός CAPeo μπορεί να αποτελέσει πολύτιμη προσθήκη για την πρόληψη και την θεραπεία των περιπατητικών ασθενών με ήπια Covid-19», υπογραμμίζουν στο άρθρο τους.

 ΠΗΓΕΣ: News-Medical.Net, MediSite.fr

 Η Ελλάδα έχει πολύ υψηλή σεισμικότητα. Αλλά η ταυτόχρονη ενεργοποίηση τεσσάρων διαφορετικών περιοχών δεν είναι συνηθισμένη.

 Η σεισμική δράση συνεχίζεται σε διάφορα σημεία της χώρας. Δεν αναφέρομαι στη διάσπαρτη σεισμικότητα η οποία καθημερινά καταγράφεται αλλά δεν έχει συνέχεια. Αντίθετα, την προσοχή μας προσελκύει η σεισμική δράση που «επιμένει» σε συγκεκριμένες περιοχές, οι οποίες είναι τέσσερις: της Θεσσαλίας, της Θήβας, του Αρκαλοχωρίου-Ηράκλειου Κρήτης και της Νισύρου-Τήλου στα Δωδεκάνησα. Αυτή η επιμένουσα σεισμικότητα δημιουργεί ανησυχία και αξίζει να την αξιολογήσουμε και πάλι.

 Στη Θεσσαλία, μετά τους ισχυρούς και καταστροφικούς σεισμούς της 3ης και 4ης Μαρτίου του 2021 στην περιοχή του Τιρνάβου είναι φυσιολογικό και αναμενόμενο να συνεχίζεται η διέγερση, αν και με μειούμενο ρυθμό. Οι τοπικοί σεισμοί με μικρά μεγέθη «ταράσσουν» τον ήδη σεισμόπληκτο πληθυσμό, αλλά πιθανότατα δεν αναμένουμε εκπλήξεις. Υπομονή και ψυχραιμία απαιτούνται.

 Δε συμβαίνει το ίδιο στη Θήβα. Εκεί είχαμε μία έξαρση το Δεκέμβριο του 2020 με μεγαλύτερο σεισμό μεγέθους 4,4 στις 2-12-2021. Ακολούθησε μετασεισμική ακολουθία που «έσβησε» σταδιακά περί τα τέλη του Ιουνίου 2021. Αλλά στις 10-7-2021 η σεισμική δράση επανεμφανίστηκε με μέγεθος 4,3 πιο δυτικά από τη σεισμική δράση του Δεκεμβρίου. Η έντονη δράση συνεχίστηκε και για το λόγο αυτό στις 21-7-2021 συγκλήθηκε η Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου και εξέτασε την περίπτωση. Καταλήξαμε ότι δεν μπορούμε να αποκλείσουμε τη γένεση μεγαλύτερου σεισμού, δεδομένου μάλιστα ότι στην περιοχή έχουν γίνει στο παρελθόν (1853, 1983, 1914) ισχυροί σεισμοί μεγέθους 6 έως 6,5.

 Μετά από παροδική ύφεση περί τα μέσα Αυγούστου, η σεισμική δράση εντάθηκε και πάλι τις τελευταίες μέρες. Η όλη συμπεριφορά της σεισμικότητας δεν επιτρέπει να εφησυχάσουμε, υπάρχουν σημάδια ότι ίσως η δράση αυτή είναι προσεισμική αν και τα σημάδια αυτά δεν είναι απόλυτα ξεκάθαρα προς το παρόν. Πάντως, είναι γεγονός ότι ο Οργανισμός Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας (ΟΑΣΠ) και η Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας (ΓΓΠΠ), που έλαβε το πόρισμα της Επιτροπής, έχουν ενεργήσει και σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές έχουν προχωρήσει σε πλήρη εφαρμογή του σχεδίου «Εγκέλαδος» και σε ενημέρωση των κατοίκων. Συνεπώς, εδώ έχουμε ένα καλό παράδειγμα συνεργασίας φορέων στην κατεύθυνση της λήψης προληπτικών μέτρων. Η παρακολούθηση και ανάλυση της σεισμικότητας στη Θήβα συνεχίζεται.

 Παρόμοια είναι η περίπτωση Αρκαλοχωρίου-Ηράκλειου Κρήτης. Εκεί η σεισμική δράση ξεκίνησε στις αρχές Ιουνίου και συνεχίζεται μέχρι τώρα. Και η περίπτωση αυτή εξετάστηκε από την Επιτροπή Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου στις 21-7-2021. Η σύσταση είναι ίδια με εκείνη που δόθηκε για τη Θήβα. Ότι δηλαδή δεν αποκλείεται να γίνει ισχυρότερος σεισμός από τον 4,4 που είχε γίνει μέχρι τότε. Οι τοπικές αρχές σε συνεργασία με τους κεντρικούς (ΟΑΣΠ, ΓΓΠΠ) προχώρησαν σε παρόμοιες προληπτικές ενέργειες. Την επομένη της συνεδρίασης έγινε ο μεγαλύτερος μέχρι τώρα σεισμός μεγέθους 4,8. Ωστόσο, η ανάλυση της σεισμικότητας δείχνει πλέον μάλλον μετασεισμική ακολουθία, οπότε η πιθανότητα για ακόμη μεγαλύτερο σεισμό είναι σημαντικά μικρότερη αλλά όχι μηδενική.

 Στην περιοχή Νισύρου-Τήλου η σεισμική δράση είναι αρκετά ασυνήθιστη. Ξεκίνησε στις αρχές Απριλίου 2021 και μέχρι σήμερα συνεχίζεται αδιάκοπα. Έχουν καταγραφεί περί τους 1500 σεισμούς. Ο μεγαλύτερος έγινε στα τέλη Ιουνίου με μέγεθος 5,7. Έκτοτε η σεισμική δράση δεν έχει ξεκάθαρα χαρακτηριστικά μετασεισμικής ακολουθίας, οπότε η πιθανότητα για τη γένεση και άλλου ισχυρού σεισμού δεν έχει εκλείψει. Και σ’ αυτή την περίπτωση ο ΟΑΣΠ ήλθε σε επαφή με τις δημοτικές αρχές των δύο νησιών και συνέστησε τη λήψη προληπτικών μέτρων.

 Η Ελλάδα έχει πολύ υψηλή σεισμικότητα. Αλλά η ταυτόχρονη ενεργοποίηση τεσσάρων διαφορετικών περιοχών δεν είναι συνηθισμένη. Όμως, τα αντανακλαστικά των κρατικών φορέων λειτούργησαν καλά με την ενδεδειγμένη αλυσίδα ενεργειών: επιστημονική αξιολόγηση-συνεργασία-λήψη προληπτικών μέτρων-ενημέρωση. Εδώ, λοιπόν έχουμε ένα καλό παράδειγμα.

 Ο Δρ Γεράσιμος Α. Παπαδόπουλος είναι Σεισμολόγος, Επιστημονικός συνεργάτης ΕΕ και UNESCO, Μέλος της Επιτροπής Εκτίμησης Σεισμικού Κινδύνου, Συγγραφέας του βιβλίου «Στα Μονοπάτια του Εγκέλαδου», Εκδόσεις Οσελότος, Ιούνιος 2021

 Τη δεύτερη φάση των κλινικών δοκιμών από τις τρεις που απαιτούνται, πέρασε φάρμακο κατά του κοροναϊού που αναπτύσσει η Pfizer, ανακοίνωσε μέσω Twitter ο CEO της εταιρείας, Αλμπερτ Μπουρλά.

 Στην ανάρτησή του ο Άλμπερτ Μπουρλά, ανακοίνωσε «με ικανοποίηση» ότι η εταιρεία ξεκίνησε τη δεύτερη φάση των δοκιμών για το αντι-ιικό της φάρμακο, το οποιο προορίζεται για την αντιμετώπιση του της Covid-10 σε ενήλικες που δεν ανήκουν σε ομάδες υψηλού κινδύνου και δεν έχουν νοσηλευτεί. Το φάρμακο της Pfizer θα λαμβάνεται από το στόμα.

 «Θα χρειαστούμε τόσο τα εμβόλια, όσο και τα φάρμακα για να νικήσουμε τον ιό», έγραψε ο Μπουρλά.

Στη δοκιμή θα συμμετάσχουν περίπου 1.140 συμμετέχοντες, οι οποίοι έχουν επιβεβαιωμένα διαγνωστεί με κοροναϊό και δεν διατρέχουν κίνδυνο νοσηλείας ή θανάτου. Οι συμμετέχοντες θα λαμβάνουν PF07321332/ριτοναβίρη ή εικονικό φάρμακο από το στόμα κάθε 12 ώρες για πέντε ημέρες.

 Οι αναστολείς πρωτεάσης, όπως το PF-07321332, έχουν σχεδιαστεί για να εμποδίζουν τη δραστηριότητα του κύριου ενζύμου πρωτεάσης που χρειάζεται ο κοροναϊός για να αναπαραχθεί.

 Πηγή: medlabnews.gr iatrikanea

 Ανησυχία, φόβο και τρόμο προκαλεί ένα δημοσίευμα της γαλλικής εφημερίδας ««Le Monde» με τίτλο: «Des Seismes Sans Precedent Historique Sont Possibles En Europe» («Σεισμοί χωρίς ιστορικό προηγούμενο είναι πιθανοί στην Ευρώπη»)!

Το επιστημονικό άρθρο παρουσιάζει την έρευνα 50 επιστημόνων, σεισμολόγων και μηχανικών αλλά και τους χάρτες με τις σεισμογενείς περιοχές όλης της Ευρώπης στο πλαίσιο του προγράμματος SHARE (Seismic Hazard Harmonization in Europe).

Σε αυτές τις περιοχές δεν αποκλείεται μελλοντικά να βιώσουν τις καταστροφικές συνέπειες φονικών σεισμών της τάξης των 9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ!

Μεταξύ αυτών ανήκει η Ελλάδα, η Τουρκία και η Ιταλία, σύμφωνα με το άρθρο και τονίζεται ότι διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο, καθώς δεν αποκλείεται να βιώσουν σεισμούς ανάλογου μεγέθους με αυτόν που σημειώθηκε τον Μάρτιο του 2011 στη Φουκουσίμα της Ιαπωνίας, του σεισμού του Τοχόκου και του τσουνάμι που ακολούθησε.

Μάλιστα είναι χαρακτηριστικό πως στους χάρτες που δημιουργήθηκαν πολλές περιοχές της χώρας μας όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Σάμος, η Μυτιλήνη, η Πάτρα, η Κεφαλονιά, η Ζάκυνθος, η Ήπειρος αλλά και μεγάλο τμήμα του Κορινθιακού κόλπου απεικονίζονται με βαθύ κόκκινο χρώμα και εντάσσονται στις ζώνες υψηλής επικινδυνότητας!

Ο διακεκριμένος σεισμολόγος Ευθύμιος Λέκκας σχολίασε το δημοσίευμα της γαλλικής εφημερίδας και είπε πως δεν συμφωνεί απόλυτα με το ρεπορτάζ της «Le Monde», αλλά παράλληλα προσέθεσε πως το ενδεχόμενο ενός μεγάλου σεισμού δεν μπορεί να αποκλειστεί σε καμία περίπτωση.

«Πρόκειται για μια σοβαρή επιστημονική προσέγγιση που φυσικά δεν μπορούμε να αποκλείσουμε, αλλά ούτε και να ασπαστούμε πλήρως» ανέφερε ο ίδιος χαρακτηριστικά.

«Προσωπικά δεν πιστεύω ότι υπάρχει περίπτωση να σημειωθεί σεισμός της τάξης των 9 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ στη χώρα μας. Στην Ιαπωνία όπου σημειώθηκε ο καταστροφικός σεισμός της Φουκουσίμα, το ρήγμα ήταν μεγέθους 300 χιλιομέτρων, ενώ στην Ελλάδα οι τεκτονικές δομές είναι πολύ μικρότερες. Παρ’ όλα αυτά, κανείς δε μπορεί να πει με πλήρη βεβαιότητα τι μπορεί να συμβεί στο μέλλον. Ο χρόνος θα δείξει».

Αξίζει να σημειωθεί μάλιστα ότι είναι η πρώτη φορά που σχεδιάζονται παρόμοιοι χάρτες με τόση λεπτομερή καταγραφή των σεισμογενών περιοχών για την Ευρώπη!

Η επιστημονική ομάδα του προγράμματος SHARE, το οποίο κόστισε 4,1 εκατομμύρια ευρώ και χρηματοδοτήθηκε κατά 80% από την Ευρωπαϊκή Ένωση, κατέγραψε τα ιστορικά δεδομένα των σεισμών των τελευταίων τριάντα ετών.

https://www.seismoi-live.gr

 Καθώς τα προγράμματα εμβολιασμού κατά του κοροναϊού προχωρούν σε όλο τον κόσμο, όλο και περισσότεροι λήπτες αναφέρουν ήπια έως εξουθενωτικά συμπτώματα, τα οποία συνήθως υποχωρούν εντός τριών ημερών.

 Πυρετός, πονοκέφαλος και μυαλγίες είναι ορισμένες από τις παρενέργειες του εμβολιασμού, οι οποίες σύμφωνα με ανέκδοτες μαρτυρίες είναι πιο έντονες από τα συμπτώματα που ενίοτε εκδηλώνονται με το εμβόλιο της γρίπης.

 Αν και μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν επαρκή δεδομένα για τη σημασία των παρενεργειών, η εκδήλωση συμπτωμάτων μπορεί να αποτελεί ένδειξη ότι το εμβόλιο λειτουργεί και αποτελούν μια φυσιολογική απόκριση του οργανισμού έναντι του εμβολίου.

 Ο Dr Peter Marks, επικεφαλής του τομέα εμβολίων του Αμερικανικού Οργανισμού Τροφίμων και Φαρμάκων έχει δηλώσει ότι την επόμενη ημέρα από τη χορήγηση του εμβολίου δεν θα προγραμμάτιζε κάποια επίπονη σωματική δραστηριότητα. Ο ίδιος, μετά την πρώτη δόση, ένιωσε κόπωση.

 Γιατί όμως ο οργανισμός εμφανίζει παρενέργειες; Το ανοσοποιητικό σύστημα έχει δύο υποσυστήματα. Το πρώτο αρχίζει να λειτουργεί μόλις το σώμα εντοπίσει έναν ξένο εισβολέα. Τα λευκά αιμοσφαίρια συρρέουν στο σημείο και προκαλούν φλεγμονή, που θεωρείται ως η αιτία για ρίγη, πόνο, κόπωση και άλλες παρενέργειες. Κάτι τέτοιο ενεργοποιείται αμέσως, ιδιαίτερα σε νεότερους ανθρώπους, που αναφέρουν παρενέργειες πιο συχνά από τους ηλικιωμένους. Επίσης, ορισμένα εμβόλια προκαλούν περισσότερες παρενέργειες απ’ ότι άλλα.

 ΕΜΑ - ΕΟΦ: Αυτές είναι οι ανεπιθύμητες ενέργειες των εμβολίων κατά της CoViD-19

 Σε επικαιροποίηση των πληροφοριών για την ασφάλεια των εμβολίων που χορηγούνται κατά της CoViD-19, προχώρησαν οι υπεύθυνοι του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Φαρμάκων (ΕΜΑ). 30/7

 Τα στοιχεία της Επιτροπής Φαρμακοεπαγρύπνησης και Αξιολόγησης Κινδύνου του ΕΜΑ (PRAC) για τα εμβόλια των εταιρειών AstraZeneca, BioNTech/Pfizer, Johnson & Johnson και Moderna, δημοσιοποιήθηκαν χθες από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (ΕΟΦ).

 Στα κείμενα, που παρατίθενται πιο κάτω, παρέχονται υψηλού επιπέδου πληροφορίες από την αναφορά εικαζόμενων ανεπιθύμητων ενεργειών, τις οποίες η PRAC λαμβάνει υπόψη στις αξιολογήσεις της. Οι πληροφορίες για τις ανεπιθύμητες ενέργειες έχουν - ανά εμβόλιο - ως εξής:

 VAXZEVRIA - AstraZeneca

Σύνδρομο Guillain-Barré (GBS).

Η PRAC αξιολόγησε περιστατικά συνδρόμου Guillain-Barré (GBS) που αναφέρθηκαν μετά τον εμβολιασμό με Vaxzevria της Astrazeneca. Το GBS είναι μια ανεπιθύμητη ενέργεια ειδικού ενδιαφέροντος για όλα τα εμβόλια έναντι της COVID-19, η οποία απαιτεί ειδική παρακολούθηση ασφάλειας. Το GBS είναι μια διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος, η οποία προκαλεί φλεγμονή των νεύρων και μπορεί να έχει σαν αποτέλεσμα πόνο, μούδιασμα, μυϊκή αδυναμία και δυσκολία στο περπάτημα. Η PRAC αξιολόγησε όλα τα διαθέσιμα στοιχεία, συμπεριλαμβανομένων των αναφερόμενων περιστατικών στη EudraVigilance και των πληροφοριών από την επιστημονική βιβλιογραφία.

 Συνολικά έχουν αναφερθεί 227 περιστατικά GBS από την ΕΕ/ΕΟΧ στη EudraVigilance με Vaxzevria μέχρι τις 27 Ιουνίου 2021, καθώς έχουν χορηγηθεί περίπου 51.4 εκατομμύρια δόσεις του Vaxzevria στην ΕΕ/ΕΟΧ μέρι τις 20 Ιουνίου 2021. Οι αναφερόμενες περιπτώσεις αφορούν σε εικαζόμενες αναφορές ανεπιθύμητων ενεργειών, δηλαδή ιατρικά συμβάντα που έχουν παρατηρηθεί μετά τον εμβολιασμό.

 Ιδιοπαθής θρομβοπενική πορφύρα (ITP)

Η PRAC συνέχισε την αξιολόγηση περιστατικών ιδιοπαθούς θρομβοπενικής πορφύρας (ITP, μιας αυτοάνοσης κατάστασης με χαμηλά επίπεδα αιμοπεταλίων, που μπορεί να οδηγήσει σε μώλωπες και αιμορραγία) που αναφέρθηκαν με το Vaxzevria. Η PRAC έχει ζητήσει περισσότερα δεδομένα από τον κάτοχο της άδειας κυκλοφορίας, για να συνεχίσει την αξιολόγηση.

 Οξεία νευρορετινοπάθεια ωχράς κηλίδας (AMN)

Η PRAC εξετάζει περιστατικά οξείας νευρορετινοπάθειας ωχράς κηλίδας (AMN), μια σπάνια κατάσταση που χαρακτηρίζεται από ξαφνική έναρξη ενός ή παραπάνω παρακεντρικών σκοτωμάτων, δηλαδή κηλίδων που μερικώς εμποδίζουν την όραση. Αυτή η κατάσταση έχει καταγραφεί πολύ σπάνια μετά από εμβολιασμό με Vaxzevria. Για την αξιολόγηση αυτή, ελήφθη υπόψη η διάγνωση και η συσχέτιση από οφθαλμίατρο για κάθε ένα περιστατικό. Η PRAC έχει ζητήσει περαιτέρω δεδομένα και αναλύσεις από τον Κάτοχο Άδειας Κυκλοφορίας για να συνεχίσει την αξιολόγηση για το αν η AMN μπορεί πιθανά να προκληθεί από το Vaxzevria.

 Μυοκαρδίτιδα και Περικαρδίτιδα

Η PRAC συνεχίζει την αξιολόγηση της μυοκαρδίτιδας και περικαρδίτιδας (φλεγμονώδεις καταστάσεις της καρδιάς) που αναφέρθηκαν σε μικρό αριθμό ατόμων μετά τον εμβολιασμό με εμβόλια COVID-19. Μέχρι το τέλος Μαΐου 2021, 38 περιστατικά μυοκαρδίτιδας, 47 περιστατικά περικαρδίτιδας είχαν αναφερθεί από πολίτες της ΕΕ / ΕΟΧ στην EudraVigilance μετά από εμβολιασμό με Vaxzevria; 40 εκατομμύρια δόσεις του εμβολίου είχαν χορηγηθεί στην ΕΕ / ΕΟΧ.

 Τον Μάιο του 2021, οι εγκεκριμένες πληροφορίες του προϊόντος του Vaxzevria επικαιροποιήθηκαν σχετικά με τον πολύ σπάνιο κίνδυνο θρόμβωσης (δημιουργία θρόμβων αίματος στα αιμοφόρα αγγεία) με συνοδό θρομβοπενία (χαμηλά αιμοπετάλια), σύνδρομο (TTS). Η PRAC συνεχίζει να παρακολουθεί στενά το TTS.

 Μέχρι τις 27 Ιουνίου 2021, 479 εικαζόμενα περιστατικά TTS με Vaxzevria είχαν αναφερθεί αυθόρμητα στη EudraVigilance (βλ. ενότητα 2) από χώρες της ΕΕ / ΕΟΧ; οι 100 από αυτές τις αναφορές είχαν θανατηφόρο έκβαση (αυτά τα στοιχεία των εικαζόμενων TTS αφορούν σε περιστατικά που η θρόμβωση είχε αναφερθεί με συνοδό θρομβοπενία.

 Περισσότερες πληροφορίες εδώ 

 SPIKEVAX - Moderna

Η PRAC κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η μυοκαρδίτιδα και η περικαρδίτιδα μπορεί να εμφανιστούν σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις μετά τον εμβολιασμό με Spikevax και θα πρέπει να προστεθούν στις Πληροφορίες του Προϊόντος ως νέες ανεπιθύμητες ενέργειες, μαζί με μια προειδοποίηση για την ευαισθητοποίηση των επαγγελματιών του τομέα της υγείας και των ατόμων που λαμβάνουν αυτά τα εμβόλια.

 Για να καταλήξει στο συμπέρασμά της, η PRAC έλαβε υπόψη όλα τα διαθέσιμα στοιχεία και για τα δύο εμβόλια mRNA COVID-19, δηλαδή Spikevax και Comirnaty. Αυτό περιελάμβανε μια εις βάθος ανασκόπηση 19 περιπτώσεων μυοκαρδίτιδας στην ΕΕ / ΕΟΧ μεταξύ των ατόμων που έλαβαν Spikevax. Η PRAC εξέτασε επίσης αναφορές για 19 περιπτώσεις περικαρδίτιδας μετά τη χρήση του Spikevax. Έως τις 31 Μαΐου 2021, περίπου 197 εκατομμύρια δόσεις εμβολίων mRNA COVID-19 είχαν χορηγηθεί στην ΕΕ / ΕΟΧ (περίπου 20 εκατομμύρια δόσεις Spikevax και 177 εκατομμύρια δόσεις Comirnaty).

 Επιπρόσθετα, η PRAC εξέτασε επίσης περιστατικά που ελήφθησαν σε παγκόσμιο επίπεδο. Τα περιστατικά εμφανίστηκαν κυρίως εντός 14 ημερών μετά τον εμβολιασμό, πιο συχνά μετά τη δεύτερη δόση και σε νεότερους ενήλικες άνδρες. Σε πέντε περιπτώσεις που σημειώθηκαν στην ΕΕ / ΕΟΧ, οι άνθρωποι κατέληξαν. Ήταν είτε προχωρημένης ηλικίας ή είχαν υποκείμενες παθήσεις. Τα διαθέσιμα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η κλινική πορεία της μυοκαρδίτιδας και της περικαρδίτιδας μετά τον εμβολιασμό είναι παρόμοια με την τυπική κλινική πορεία αυτών των παθήσεων, η οποία συνήθως βελτιώνεται με ανάπαυση ή φαρμακευτική αγωγή.

 Αν και ο κίνδυνος εμφάνισης αυτών των καταστάσεων είναι πολύ χαμηλός, τα άτομα που έχουν λάβει αυτό το εμβόλιο πρέπει να αναζητήσουν άμεση ιατρική βοήθεια και θεραπεία εάν έχουν τα ακόλουθα συμπτώματα που υποδηλώνουν μυοκαρδίτιδα και περικαρδίτιδα, ώστε να βοηθήσουν στην ανάρρωση και να αποφύγουν επιπλοκές:

δύσπνοια

έντονους καρδιακούς παλμούς που μπορεί να είναι ακανόνιστοι (αίσθημα παλμών) ή

(οξύς και επίμονος) πόνος στο στήθος.

Ο EMA επιβεβαιώνει ότι τα οφέλη του Spikevax συνεχίζουν να υπερτερούν των κινδύνων, λαμβάνοντας υπόψη τους κινδύνους της νόσου COVID-19 και των σχετικών επιπλοκών επιστημονικά στοιχεία δείχνουν ότι το εμβόλιο μειώνει τους θανάτους και τις νοσηλείες λόγω COVID-19.

 Περισσότερες πληροφορίες εδώ 

 COMIRNATY - BioNTech/Pfizer

Η PRAC συμπέρανε ότι μυοκαρδίτιδα και περικαρδίτιδα μπορεί να συμβούν σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις κατόπιν εμβολιασμού με Comirnaty και θα έπρεπε να προστεθούν στις πληροφορίες προϊόντος σαν νέες ανεπιθύμητες ενέργειες, μαζί με μια προειδοποίηση για να ενημερωθούν οι επαγγελματίες υγείας και οι άνθρωποι στους οποίους χορηγούνται τα εμβόλια. Η μυοκαρδίτιδα και η περικαρδίτιδα είναι φλεγμονώδεις παθήσεις της καρδιάς. Τα συμπτώματα μπορούν να διαφέρουν αλλά συχνά περιλαμβάνουν δυσκολία αναπνοής, έντονο καρδιακό παλμό που μπορεί να είναι ακανόνιστος (αίσθημα παλμών) και πόνο στο στήθος.

 Για να καταλήξει στο συμπέρασμά της, η PRAC έλαβε υπόψη όλα τα διαθέσιμα επί του παρόντος αποδεικτικά στοιχεία και για τα δύο mRNA COVID-19 εμβόλια, το Comirnaty και το Spikevax. Αυτό περιελάμβανε μία εις βάθος εξέταση 145 περιστατικών μυοκαρδίτιδας στην Ε.Ε./ΕΟΧ σε άτομα στα οποία είχε χορηγηθεί το Comirnaty.

 Η PRAC εξέτασε επίσης 138 περιστατικά περικαρδίτιδας κατόπιν χορήγησης του Comirnaty. Από τις 31 Μαΐου 2021, περίπου 197 εκατομμύρια δόσεις εμβολίων mRNA COVID-19 έχουν χορηγηθεί στην ΕΕ/ΕΟΧ (περίπου 177 εκατομμύρια δόσεις Comirnaty και 20 εκατομμύρια δόσεις Spikevax). Επιπλέον, η PRAC εξέτασε επίσης περιστατικά που αναφέρθηκαν παγκοσμίως.

 Τα περιστατικά εμφανίστηκαν κυρίως μέσα σε 14 ημέρες από τον εμβολιασμό, πιο συχνά μετά τη δεύτερη δόση και σε νεότερους ενήλικες άντρες. Σε 5 περιστατικά που συνέβησαν στην ΕΕ/ΕΟΧ οι ασθενείς κατέληξαν. Αυτοί ήταν είτε προχωρημένης ηλικίας, είτε έπασχαν από συνωδά νοσήματα. Οι διαθέσιμες πληροφορίες υποδηλώνουν ότι η πορεία της μυοκαρδίτιδας και περικαρδίτιδας μετά τον εμβολιασμό είναι παρόμοια με την τυπική κλινική πορεία αυτών των παθήσεων, και συνήθως βελτιώνεται με ξεκούραση ή φαρμακευτική αγωγή.

Ο EMA επιβεβαιώνει ότι τα οφέλη του Comirnaty συνεχίζουν να υπερτερούν των κινδύνων, λαμβάνοντας υπόψιν τους κινδύνους της νόσου COVID-19 και των σχετικών επιπλοκών. Επιστημονικά αποδεικτικά στοιχεία δείχνουν ότι το εμβόλιο μειώνει τους θανάτους και τις νοσηλείες σε νοσοκομείο λόγω της COVID-19.

 Άλλα συμβάντα: Αδυναμία, λήθαργος, μειωμένη όρεξη και (νυχτερινή) υπεριδρωσία.

 Με βάση τα δεδομένα από τις συνεχιζόμενες κλινικές δοκιμές  τα παρακάτω συμβάντα βρίσκονται αυτή τη στιγμή υπό εξέταση από την Επιτροπή Φαρμάκων Ανθρώπινης Χρήσης (CHMP) για να προστεθούν εκ νέου στις πληροφορίες προϊόντος του Comirnaty σαν ανεπιθύμητες ενέργειες:

 αδυναμία (έλλειψη ενέργειας ή δύναμης), λήθαργος (κατάσταση αδιαφορίας και αδράνειας),

ελαττωμένη όρεξη και (νυχτερινή) υπεριδρωσίαα (υπερβολική εφίδρωση).

Η κατηγορία συχνότητας που εξετάζεται για όλα αυτά τα περιστατικά είναι "μη συχνές" (συμβαίνουν σε λιγότερο από 1 στα 100 άτομα).

 Περισσότερες πληροφορίες εδώ 

 Johnson & Johnson - Janssen

Το σύνδρομο Guillain-Barré (GBS) έχει εμφανιστεί πολύ σπάνια σε ανθρώπους που έκαναν το εμβόλιο έναντι της COVID-19 της Janssen. Το GBS είναι μία σπάνια νευρολογική διαταραχή στην οποία το ανοσολογικό σύστημα του σώματος εσφαλμένα επιτίθεται σε νεύρα που εντοπίζονται στον εγκέφαλο και το νωτιαίο μυελό. Τα συμπτώματα του GBS ποικίλλουν μεταξύ ήπιας αδυναμίας μέχρι σοβαρής παράλυσης. Οι περισσότεροι άνθρωποι εν τέλει αναρρώνουν πλήρως ακόμη και από τα πιο σοβαρά συμπτώματα ενώ μερικοί ενδέχεται να συνεχίσουν να έχουν κάποιο βαθμό αδυναμίας.  Τα συμπτώματα που πρέπει να προσεχθούν συμπεριλαμβάνουν:

 Διπλωπία ή δυσκολία κίνησης των οφθαλμών

 Δυσκολία στην κατάποση, την ομιλία ή τη μάσηση

Προβλήματα συντονισμού και αστάθεια

 Δυσκολία στη βάδιση

Αίσθημα μυρμηγκιάσματος σε χέρια και πόδια

Αδυναμία στα άκρα, το στήθος ή το πρόσωπο

Προβλήματα ελέγχου της ουροδόχου κύστεως και λειτουργίας του εντέρου. 

Σύνδρομο διαφυγής τριχοειδών: Η PRAC συνέστησε ότι τα άτομα που είχαν προηγουμένως διαγνωστεί με σύνδρομο διαφυγής τριχοειδών δεν πρέπει να εμβολιαστούν με το εμβόλιο έναντι της COVID-19 της Janssen (αντένδειξη).

 Το σύνδρομο διαφυγής τριχοειδών είναι μια πολύ σπάνια, σοβαρή κατάσταση που προκαλεί διαρροή πλάσματος από μικρά αιμοφόρα αγγεία (τριχοειδή αγγεία), με αποτέλεσμα το πρήξιμο κυρίως στα χέρια και τα πόδια, χαμηλή αρτηριακή πίεση, συμπύκνωση του αίματος και χαμηλά επίπεδα αλβουμίνης στο αίμα (μιας σημαντικής πρωτεΐνης στο αίμα).

 Σύνδρομο θρόμβωσης με θρομβοπενία (TTS)

Τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2021, οι πληροφορίες προϊόντος για το εμβόλιο COVID-19 Janssen επικαιροποιήθηκαν όσον αφορά τον πολύ σπάνιο κίνδυνο θρόμβωσης (σχηματισμός θρόμβων αίματος στα αιμοφόρα αγγεία) με σύνδρομο θρομβοπενίας (χαμηλά αιμοπετάλια αίματος) (TTS).

 Τον Ιούλιο του 2021, η PRAC επικαιροποίησε αναλόγως το σχέδιο διαχείρισης κινδύνου. Επιπλέον, συμφώνησε ότι η ενημέρωση των επαγγελματιών Υγείας σχετικά με τον τρόπο διαχείρισης του TTS θα πρέπει να επεκταθεί, μέσω μιας απευθείας επικοινωνίας με τους επαγγελματίες υγείας (DHPC), η οποία θα καλύπτει τόσο το TTS όσο και το σύνδρομο διαφυγής τριχοειδών. Η PRAC παρακολουθεί στενά το TTS.

 Μέχρι τις 27 Ιουνίου 2021, 21 περιστατικά ύποπτου TTS με το εμβόλιο έναντι της COVID-19 της Janssen αναφέρθηκαν αυθόρμητα στην EudraVigilance από χώρες της ΕΕ/ΕΟΧ. 4 από αυτές ανέφεραν θανατηφόρο έκβαση (αυτά τα ύποπτα στοιχεία TTS αφορούν περιστατικά όπου συμβάντα θρόμβωσης με θρομβοπενία αναφέρθηκαν συνδυαστικά. Απαιτείται περαιτέρω εξακρίβωση των περιστατικών για την επιβεβαίωση του TTS σε αυτές τις αναφερθείσες περιπτώσεις. Περίπου 7 εκατομμύρια δόσεις του εμβολίου έναντι της COVID-19 της Janssen είχαν χορηγηθεί σε άτομα στην ΕΕ/ΕΟΧ έως τις 20 Ιουνίου).

 Σύνδρομο Guillain-Barré (GBS)

Στο πλαίσιο της επανεξέτασης των τακτικών MSSRs, η PRAC αναλύει τα περιστατικά του συνδρόμου Guillain-Barré (GBS) που αναφέρθηκαν μετά τον εμβολιασμό με το εμβόλιο έναντι της COVID-19 της Janssen. Το GBS αποτελεί ανεπιθύμητο συμβάν ειδικού ενδιαφέροντος για όλα τα εμβόλια COVID-19 που απαιτούν ειδική παρακολούθηση της ασφάλειας.

 Το GBS είναι μια διαταραχή του ανοσοποιητικού συστήματος που προκαλεί φλεγμονή των νεύρων και μπορεί να οδηγήσει σε πόνο, μούδιασμα, μυϊκή αδυναμία και δυσκολία στο περπάτημα.

 Συνολικά, 15 περιστατικά GBS είχαν αναφερθεί από την ΕΕ/ΕΟΧ στην EudraVigilance με το εμβόλιο έναντι της COVID-19 της Janssen έως τις 27 Ιουνίου 2021, ενώ περίπου 7 εκατομμύρια δόσεις του εμβολίου έναντι της COVID-19 της Janssen είχαν χορηγηθεί σε άτομα στην ΕΕ/ΕΟΧ έως τις 20 Ιουνίου 2021.

 Τα αναφερόμενα περιστατικά αφορούν εικαζόμενες παρενέργειες, δηλαδή ιατρικά συμβάντα που έχουν παρατηρηθεί μετά τον εμβολιασμό, τα οποία όμως δεν είναι απαραίτητο ότι σχετίζονται με το εμβόλιο ή ότι προκαλούνται από αυτό. Σε αυτό το στάδιο τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιβεβαιώνουν ούτε αποκλείουν αιτιώδη συσχέτιση με το εμβόλιο.

 Η PRAC ζήτησε από τον κάτοχο της άδειας κυκλοφορίας να παρέχει περαιτέρω λεπτομερή δεδομένα, συμπεριλαμβανομένης της ανάλυσης όλων των αναφερόμενων περιπτώσεων, για τη συνέχιση της αξιολόγησης από την PRAC.

 Μυοκαρδίτιδα και περικαρδίτιδα

Η PRAC συνέχισε την αξιολόγηση της μυοκαρδίτιδας και της περικαρδίτιδας (φλεγμονώδεις καταστάσεις της καρδιάς) που αναφέρθηκαν σε μικρό αριθμό ατόμων μετά τον εμβολιασμό με τα εμβόλια έναντι της COVID-19. Μέχρι τέλος Μαΐου 2021, ένα περιστατικό περικαρδίτιδας είχε αναφερθεί από την ΕΕ/ΕΟΧ στην EudraVigilance μετά από εμβολιασμό με το εμβόλιο έναντι της COVID-19 της Janssen και κανένα περιστατικό μυοκαρδίτιδας δεν είχε αναφερθεί για το εμβόλιο έναντι της COVID-19 της Janssen μέχρι εκείνη την ημερομηνία. 2 εκατομμύρια δόσεις του εμβολίου είχαν χορηγηθεί στην ΕΕ/ΕΟΧ.

 Απαιτούνται περαιτέρω πληροφορίες για να εκτιμηθεί εάν υπάρχει αιτιώδης σχέση μεταξύ της μυοκαρδίτιδας/ περικαρδίτιδας και του εμβολίου έναντι της COVID-19 της Janssen και, ως εκ τούτου, η PRAC ζήτησε πρόσθετα στοιχεία από τον κάτοχο της άδειας κυκλοφορίας

 Περισσότερες πληροφορίες εδώ

 Πηγή: medlabnews.gr iatrikanea https://medlabgr.blogspot.com