ΘΗΒΑ REAL NEWS

 
Η Λίμνη Μουσών είναι ένας μαγευτικός προορισμός στη Βοιωτία, στους πρόποδες του Ελικώνα, κοντά στο χωριό Άσκρη.

Πρόκειται για έναν καλά οργανωμένο χώρο αναψυχής και ψυχαγωγίας μέσα στη φύση, που προσφέρει στον επισκέπτη ηρεμία, όμορφο φυσικό περιβάλλον και δυνατότητα για δραστηριότητες. Η ονομασία της λίμνης δεν είναι τυχαία. Συνδέεται με την αρχαία παράδοση και τη μυθολογία, σύμφωνα με την οποία οι Μούσες – οι εννέα θεότητες των τεχνών – κατοικούσαν στον Ελικώνα και ενέπνεαν τους καλλιτέχνες, τους ποιητές και τους φιλοσόφους της αρχαιότητας. Στην ευρύτερη περιοχή της λίμνης βρίσκεται και η Κοιλάδα των Μουσών, ένας τόπος μεγάλης ιστορικής και πολιτιστικής αξίας, όπου σώζονται αρχαιολογικά κατάλοιπα, όπως το ιερό των Μουσών και ένα αρχαίο θέατρο.

 Η πρόσβαση στη Λίμνη Μουσών από την Αθήνα είναι εύκολη και γρήγορη, αφού η απόσταση είναι περίπου μιάμιση ώρα οδικώς, κάνοντάς την ιδανική για μονοήμερη εκδρομή. Η διαδρομή, ειδικά όσο πλησιάζει κανείς προς τον Ελικώνα, γίνεται όλο και πιο ενδιαφέρουσα, με τοπία που εναλλάσσονται και πλούσια βλάστηση. Η ίδια η λίμνη είναι τεχνητή, διαμορφωμένη με τρόπο ώστε να ενσωματώνεται αρμονικά στο φυσικό τοπίο, και γύρω της απλώνεται ένα πάρκο με υποδομές για μικρούς και μεγάλους.

 Η περιοχή προσφέρεται και για πιο εκτεταμένες εξερευνήσεις

Η Κοιλάδα των Μουσών, λίγα χιλιόμετρα από τη λίμνη, αποτελεί έναν προορισμό που αξίζει να ανακαλύψει κανείς. Εκεί, ανάμεσα σε πλατάνια και μικρά μονοπάτια, βρίσκονται τα ίχνη του αρχαίου κόσμου που συναντούν τον μύθο. Η τοποθεσία προκαλεί δέος, όχι μόνο λόγω της ιστορίας της αλλά και της μοναδικής φυσικής της ομορφιάς. Είναι ο ιδανικός συνδυασμός πολιτιστικής ανακάλυψης και περιπάτου στη φύση.

 Η Λίμνη Μουσών αποτελεί μια εξαιρετική επιλογή για όσους αναζητούν μια σύντομη αλλά γεμάτη εμπειρία εκδρομή μακριά από την πόλη. Είναι ένας χώρος που ταιριάζει σε οικογένειες, ζευγάρια, αλλά και σε όσους απλώς επιθυμούν μια ήσυχη ημέρα σε ένα τοπίο που συνδυάζει το φυσικό στοιχείο με το πολιτιστικό. Αν επισκεφθεί κανείς τη λίμνη την άνοιξη ή το φθινόπωρο, θα έχει την ευκαιρία να τη δει στα καλύτερά της, με ήπιες θερμοκρασίες και χρώματα που εναλλάσσονται.

 Η Λίμνη Μουσών δεν είναι απλώς ένας όμορφος προορισμός. Είναι ένας χώρος που εμπνέει, ένας τόπος όπου η μυθολογία ζωντανεύει, και μια ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με τη φύση και την πολιτιστική μας κληρονομιά, λίγη μόνο ώρα από το κέντρο της Αθήνας.. 

Είναι πραγματικά αποκαρδιωτικό και σοκαριστικό να βλέπει κανείς το μέγεθος της βιβλικής καταστροφής στη Δομβραίνα και την Ξηρονομή Βοιωτίας. Χιλιάδες στρέμματα γης, που αποτελούσαν τον οικονομικό πνεύμονα της περιοχής, έγιναν στάχτη. Δεκάδες χιλιάδες αιωνόβια και παραγωγικά ελαιόδεντρα, μελίσσια και ζωικό κεφάλαιο χάθηκαν μέσα σε λίγες ώρες, αφήνοντας τους τοπικούς παραγωγούς σε απόλυτο οικονομικό και ψυχολογικό αδιέξοδο.

• Υποβολή Δήλωσης Ζημιάς (Αρχική Γνωστοποίηση): Πρέπει να κατατεθεί άμεσα (συνήθως εντός 15 ημερών από το συμβάν) η σχετική δήλωση στον τοπικό ανταποκριτή του ΕΛΓΑ.
• Προετοιμασία Φακέλου: Συγκεντρώστε την πρόσφατη δήλωση ΟΣΔΕ, τίτλους ιδιοκτησίας ή ενοικιαστήρια, και φωτογραφικό υλικό από το μέγεθος της καταστροφής (χρήσιμο για αρχείο).
• Οριοθέτηση & Αυτοψία: Οι εκτιμητές του οργανισμού πραγματοποιούν επιτόπιους ελέγχους για την καταγραφή και την εξατομίκευση του μεγέθους της απώλειας ανά παραγωγό.
• Απόλυτη Διατήρηση Στοιχείων: Μην προχωράτε σε καμία ενέργεια κοπής, εκρίζωσης ή καθαρισμού του κτήματος πριν την ολοκλήρωση της επίσημης εξατομικευμένης εκτίμησης από τα κλιμάκια, καθώς υπάρχει κίνδυνος απώλειας της αποζημίωσης.
• Ενεργοποίηση Κρατικής Αρωγής: Για τις μεγάλες πυρκαγιές ενεργοποιείται το πλαίσιο της Κρατικής Αρωγής (μέσω του arogi.gov.gr) για την κάλυψη πάγιου εξοπλισμού (αρδευτικά συστήματα, περιφράξεις, γεωργικά μηχανήματα) και του φυτικού κεφαλαίου που δεν καλύπτεται πλήρως από τον ΕΛΓΑ.

 
Η πρόληψη δεν γίνεται τον Ιούλιο με πυροσβεστικά αεροπλάνα. Γίνεται όλο τον χειμώνα μέσα στα δάση.

Αυτό απαιτεί ισχυρές δημόσιες δασικές υπηρεσίες, προσωπικό, σχέδιο και όχι ένα κράτος που αποσύρεται και παραδίδει κρίσιμες λειτουργίες στην αγορά.

Η Ελλάδα για ακόμη μία φορά βρίσκεται αντιμέτωπη με μια γνώριμη εικόνα: φλόγες, εκκενώσεις, καμένα δάση, κατεστραμμένες περιουσίες και έναν κρατικό μηχανισμό που εμφανίζεται να δίνει τη μάχη όταν η φωτιά έχει ήδη ξεφύγει.

Κάθε καλοκαίρι επαναλαμβάνεται σχεδόν το ίδιο έργο. Οι πολιτικές ηγεσίες μιλούν για «πρωτοφανή φαινόμενα», για ακραίες καιρικές συνθήκες και για την ανάγκη επιχειρησιακής ετοιμότητας. Όμως η πραγματική συζήτηση βρίσκεται αλλού:

Τι έγινε τους μήνες πριν από τη φωτιά;

Γιατί η αντιμετώπιση των πυρκαγιών δεν ξεκινά όταν εμφανίζονται οι πρώτες φλόγες. Ξεκινά τον χειμώνα. Η φωτιά αντιμετωπίζεται πριν ανάψει. Ένα δάσος που έχει καθαριστεί, διαχειριστεί και προστατευθεί σωστά είναι διαφορετικό από ένα δάσος εγκαταλελειμμένο στην τύχη του.

Η πρόληψη σημαίνει αντιπυρικές ζώνες, καθαρισμούς, απομάκρυνση καύσιμης ύλης, συντήρηση δασικών δρόμων, πρόσβαση των πυροσβεστικών δυνάμεων, διαχείριση της βλάστησης και συνεχή παρουσία ανθρώπων μέσα στο δάσος.

Και εδώ βρίσκεται μία από τις μεγαλύτερες αντιφάσεις της σημερινής πολιτικής.

Οι άνθρωποι που γνωρίζουν πραγματικά το δάσος είναι οι δασικές υπηρεσίες. Είναι οι δασολόγοι και οι δασικοί υπάλληλοι που γνωρίζουν τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής, τη βλάστηση, τις προσβάσεις, τους δασικούς δρόμους, τα δύσκολα σημεία και τις ανάγκες διαχείρισης. Όταν αυτές οι υπηρεσίες αποδυναμώνονται, όταν δεν έχουν επαρκές προσωπικό και μέσα, δεν χάνεται απλώς ένας διοικητικός μηχανισμός. Χάνεται η ίδια η δυνατότητα του κράτους να προλαμβάνει.

Το «επιτελικό κράτος» και το κράτος που λείπει από το δάσος

Η κυβέρνηση έχει επενδύσει πολιτικά στην έννοια του «επιτελικού κράτους». Όμως ένα κράτος δεν είναι ισχυρό επειδή συγκεντρώνει αρμοδιότητες σε επιτελικά γραφεία. Είναι ισχυρό όταν διαθέτει υπηρεσίες στο πεδίο, ανθρώπους, τεχνογνωσία και μόνιμη παρουσία.

Το ερώτημα είναι λοιπόν απλό: Πόσο επιτελικό μπορεί να είναι ένα κράτος που δεν έχει αρκετούς ανθρώπους για να προστατεύσει αποτελεσματικά τα δάση του;

Η αποψίλωση των δασικών υπηρεσιών δεν είναι μια τεχνική λεπτομέρεια. Είναι πολιτική επιλογή με πραγματικές συνέπειες.

Για χρόνια, οι δασικές υπηρεσίες έχασαν προσωπικό, αρμοδιότητες και δυνατότητες παρέμβασης. Παράλληλα, ένα μεγάλο μέρος των έργων πρόληψης ανατίθεται μέσω εργολαβιών και συμβάσεων.

Και κάπου εδώ μπαίνει το βασικό πολιτικό ερώτημα: Μπορεί η προστασία του φυσικού πλούτου μιας χώρας να αντιμετωπίζεται ως ακόμη μία αγορά υπηρεσιών;

Λιγότερο κράτος, περισσότεροι εργολάβοι

Η νεοφιλελεύθερη αντίληψη που κυριάρχησε τις τελευταίες δεκαετίες στη δημόσια διοίκηση στηρίζεται σε μία βασική ιδέα: το κράτος πρέπει να κάνει λιγότερα και η αγορά περισσότερα.

Η λογική αυτή εφαρμόστηκε σε όλους τομείς, εκτός από τους κατασταλτικούς μηχανισμούς του κράτους. Υπηρεσίες που κάποτε αποτελούσαν οργανικό κομμάτι του δημόσιου μηχανισμού μετατρέπονται σε έργα που προκηρύσσονται, ανατίθενται και παραδίδονται σε ιδιώτες.

Αλλά το δάσος δεν είναι εργολαβία. Η προστασία του δεν μπορεί να αρχίζει και να τελειώνει με μία σύμβαση. Δεν μπορείς να αντικαταστήσεις τη μόνιμη γνώση ενός δασικού υπαλλήλου που γνωρίζει την περιοχή επί χρόνια με μια αποσπασματική εργολαβία. Δεν μπορείς να αντιμετωπίζεις την πρόληψη σαν ένα ακόμη έργο που πρέπει απλώς να «απορροφήσει» έναν προϋπολογισμό. Και κυρίως, δεν μπορείς να περιμένεις ότι η αγορά θα υποκαταστήσει τη δημόσια ευθύνη για την προστασία ενός κοινωνικού αγαθού.

Οι πυρκαγιές δεν είναι μόνο θέμα επιχειρησιακής διαχείρισης

Κάθε φορά που ξεσπά μια μεγάλη πυρκαγιά, η συζήτηση μεταφέρεται σχεδόν αποκλειστικά στο επιχειρησιακό επίπεδο. Πόσα αεροσκάφη πέταξαν; Πόσα οχήματα επιχειρούν; Πόσοι πυροσβέστες βρίσκονται στο μέτωπο; Πόσες εκκενώσεις έγιναν και άν ήχησε το 112!

Όλα αυτά είναι ασφαλώς σημαντικά. Αλλά είναι η τελευταία γραμμή άμυνας. Η πρώτη γραμμή βρίσκεται εκεί που κανείς δεν βλέπει κάμερες τον χειμώνα. Στους δασικούς δρόμους που πρέπει να διανοιχθούν και να συντηρηθούν. Στα σημεία που πρέπει να καθαριστούν. Στις αντιπυρικές ζώνες που πρέπει να δημιουργηθούν. Στους ανθρώπους που πρέπει να βρίσκονται μέσα στα δάση. Στον σχεδιασμό που πρέπει να γίνεται μήνες πριν.

Η πρόληψη δεν κάνει τηλεοπτικό θέαμα. Η κατάσβεση κάνει. Και αυτή ίσως είναι μία από τις μεγαλύτερες παθογένειες του σημερινού μοντέλου πολιτικής διαχείρισης.

Και οι ανεμογεννήτριες;

Υπάρχει, παράλληλα, ένα ακόμη ζήτημα που δεν μπορεί να αποσιωπάται: η εγκατάσταση ενεργειακών υποδομών μέσα ή κοντά σε δασικές και ορεινές περιοχές, που τσιμεντοποιούν και καταστρέφουν το δάσος… και δεν μιλάμε για τα προβλήματα που θα προκύψουν στο μέλλον, όταν πεπαλαιωθούν και βγουν στην αχρησία. Στη Βοιωτία, όπου έχει τεθεί ζήτημα σύνδεσης πυρκαγιάς με το δίκτυο μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, απαιτείται πλήρης διερεύνηση των πραγματικών αιτίων.

Όταν ένα δάσος καίγεται, δεν αρκεί να μετράμε τα εναέρια μέσα. Πρέπει να μετράμε πόσα έργα πρόληψης έγιναν τον χειμώνα.

Πόσοι δασικοί δρόμοι συντηρήθηκαν. Πόσα επικίνδυνα σημεία καθαρίστηκαν. Πόσο προσωπικό είχαν οι δασικές υπηρεσίες. Πόσα κονδύλια κατευθύνθηκαν στην πρόληψη και πόσα στην καταστολή.

Η προστασία των δασών είναι δημόσια υπόθεση

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται ένα κράτος που εμφανίζεται μετά την καταστροφή για να καταγράψει τις ζημιές. Χρειάζεται ένα κράτος παρόν πριν από την καταστροφή. Ένα κράτος με ισχυρές δασικές υπηρεσίες. Με μόνιμο και επαρκές προσωπικό. Με δασολόγους και δασικούς υπαλλήλους που γνωρίζουν την περιοχή. Με σταθερή χρηματοδότηση, πραγματικό σχεδιασμό πρόληψης και με αυστηρούς ελέγχους στις ενεργειακές και άλλες υποδομές και κυρίως με την αντίληψη ότι η προστασία του δάσους δεν είναι εμπόρευμα.

Οι πυρκαγιές δεν είναι απλώς μια φυσική καταστροφή που συμβαίνει κάθε καλοκαίρι. Αν το μοντέλο είναι «λιγότερο κράτος, περισσότερες αναθέσεις και περισσότερη αγορά», τότε η κυβέρνηση οφείλει να απαντήσει σε ένα απλό ερώτημα: Ποιος θα βρίσκεται μέσα στο δάσος τον χειμώνα, όταν δεν υπάρχουν κάμερες, για να εμποδίσει τη φωτιά του καλοκαιριού; Η πραγματική μάχη με τις πυρκαγιές δεν κρίνεται όταν σηκώνονται τα Canadair. Κρίνεται μήνες νωρίτερα και εκεί δεν χρειάζονται μόνο αεροπλάνα. Χρειάζονται άνθρωποι. Χρειάζεται γνώση και εμπειρία και καλά στελεχωμένες δημόσιες υπηρεσίες που δυστυχώς η Κυβέρνηση της ΝΔ τα έχει αφησει στον αυτόματο πιλότο των αγορών και των μεγάλων συμφερόντων της λεγόμενης «πράσινης» ανάπτυξης.

 
Κάτι ανησυχητικό συμβαίνει τις τελευταίες βδομάδες στον Ελικώνα και πιο συγκεκριμένα στη θέση 

 
Ενημερώθηκε, τις μεσημβρινές ώρες σήμερα, το Κεντρικό Λιμεναρχείο Χαλκίδας από την Αστυνομική Διεύθυνση Ευβοίας, για την πτώση ατόμου στη θάλασσα, από την υψηλή γέφυρα της Χαλκίδας.

 Αμέσως, στην περιοχή έσπευσαν στελέχη της Λιμενικής Αρχής, της Αστυνομικής Διεύθυνσης και της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας καθώς και το επαγγελματικό σκάφος «ΑΝΤΙΓΟΝΗ» Τ.Χ. 1245.

 Εντοπίστηκε και ανασύρθηκε μία 30χρονη από βραχώδες σημείο, έχοντας τις αισθήσεις της και στη συνέχεια διακομίσθηκε με ασθενοφόρο όχημα του ΕΚΑΒ στο Γενικό Νοσοκομείο Χαλκίδας όπου παραμένει για νοσηλεία.

 Προανάκριση διενεργείται από το Κεντρικό Λιμεναρχείο Χαλκίδας.

 
-Κίνηση για την Προστασία των Νησίδων-

 Πρόσφατα είδαμε πολλά δημοσιεύματα με αφορμή μία απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ), μετά από προδικαστικά ερωτήματα των ιρλανδικών δικαστηρίων, που ξεκαθαρίζει τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να αδειοδοτούνται ή όχι αιολικά και άλλα έργα στις περιοχές Natura 2000. Την απόφαση ανέδειξε επικοινωνιακά το WWF ΕΛΛΑΣ, ενώ το ΥΠΕΝ απάντησε ότι έχει ήδη πράξει τα δέοντα, εκδίδοντας δύο Υπουργικές Αποφάσεις το 2023 για την προστασία των οικοτόπων και των πουλιών στο Δίκτυο Natura. Όμως εδώ το μεν WWF έχει στην ανακοίνωσή του μία κρίσιμη παράλειψη, που σχετίζεται με τη δική του στάση στο θέμα του Natura 2000 από το 2012 μέχρι και σήμερα, ενώ το ΥΠΕΝ απλώς ψεύδεται και προσπαθεί να εξαπατήσει όσους δεν γνωρίζουν.

Η πραγματικότητα είναι ότι η ελληνική διοίκηση, ανεξαρτήτως κυβέρνησης, παραβιάζει συστηματικά τις δύο βασικές Οδηγίες για το Δίκτυο Natura 2000 (για τους οικοτόπους και για τα πουλιά) σε όλες ανεξαιρέτως τις αδειοδοτήσεις έργων εντός των περιοχών Natura. Από την άλλη, περιβαλλοντικές οργανώσεις με διεθνή εμβέλεια, όπως το WWF και η Greenpeace, δεν έχουν αναλάβει καμία ουσιαστική νομική πρωτοβουλία από τον Ιούλιο του 2012, όταν έληξε η προθεσμία συμμόρφωσης της ελληνικής διοίκησης με τη νομοθεσία για το Δίκτυο Natura, έως και σήμερα, ώστε να τερματιστεί αυτό το απαράδεκτο καθεστώς.

Όπως αποτυπώνεται και στο ιστορικό που παραθέτει το ίδιο το ΔΕΕ στην απόφαση του Δεκεμβρίου 2020, με την οποία καταδίκασε οριστικά την Ελλάδα για τη συστηματική παραβίαση της νομοθεσίας Natura 2000 —πολύ πριν αποφανθεί για την περίπτωση της Ιρλανδίας— όλες οι ελληνικές κυβερνήσεις, συνειδητά και κατ’ εξακολούθηση, δεν εφάρμοζαν το νομικό πλαίσιο προστασίας του Δικτύου Natura 2000.

Ήδη από το 2012, μικρές εγχώριες περιβαλλοντικές οργανώσεις, σύλλογοι και φυσικά πρόσωπα είχαν προσβάλει στο ΣτΕ μία ΚΥΑ που αφορούσε τη μη ορθή εφαρμογή της Οδηγίας για τα Πουλιά, εξαιρώντας μεγάλο αριθμό ειδών από την υποχρέωση εξέτασης των περιβαλλοντικών επιπτώσεων των αιολικών. Το θέμα αυτό, μετά από πολυετή κωλυσιεργία του ΣτΕ, λύθηκε με το προδικαστικό ερώτημα που το τελευταίο απηύθυνε στο ΔΕΕ. Η απόφαση του ΔΕΕ που ακολούθησε υιοθέτησε την επιχειρηματολογία των προσφευγόντων και το ΣτΕ, στη συνέχεια, την ενσωμάτωσε στην ελληνική νομολογία. Το δυσβάσταχτο οικονομικό κόστος των ενεργειών αυτών το επωμίστηκαν αποκλειστικά οι εν λόγω οργανώσεις και τα φυσικά πρόσωπα.

Εκτός από την υπόθεση της ΚΥΑ του 2012, το WWF δεν αναφέρεται καν στο γεγονός ότι, μετά την καταδίκη της Ελλάδας από το ΔΕΕ τον Δεκέμβριο του 2020, αναλήφθηκαν πολύ σοβαρές νομικές πρωτοβουλίες από συλλογικότητες και συλλόγους ανά τη χώρα, στις οποίες το ίδιο επέλεξε να μη συμμετάσχει. Για να αντιληφθούμε τη σημασία αυτών των πρωτοβουλιών, χρειάζεται μια λεπτομερέστερη ανάλυση της υφιστάμενης κατάστασης.

Τον Δεκέμβριο του 2020 η Ελλάδα καταδικάστηκε από το ΔΕΕ, γιατί δεν είχε ακόμη καθορίσει, με Προεδρικά Διατάγματα, συγκεκριμένους Στόχους Διατήρησης και Μέτρα Διατήρησης για τα είδη και τους οικοτόπους των περιοχών Natura 2000 - κάτι που όφειλε να είχε κάνει το αργότερο μέχρι το 2012. Αυτό, με απλά λόγια, σημαίνει ότι δεν έχει καθοριστεί ποια είδη προστατεύονται στο Natura, ποιοι αριθμητικοί στόχοι τίθενται για κάθε είδος και ποια μέτρα λαμβάνονται για την επίτευξή τους.

Μετά τον καθορισμό αυτών των στόχων και μέτρων, για κάθε έργο που εμπίπτει ή βρίσκεται στην περιφερειακή ζώνη του Δικτύου Natura πρέπει να διενεργείται η Δέουσα Εκτίμηση (στην Ελλάδα ονομάζεται Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση ή ΕΟΑ) των επιπτώσεών του στην οικεία περιοχή ή στις οικείες περιοχές Natura. Το κρίσιμο στοιχείο εδώ είναι ότι η Δέουσα Εκτίμηση (ή ΕΟΑ) μπορεί να γίνει μόνο υπό το πρίσμα των καθορισμένων στόχων και μέτρων διατήρησης· διαφορετικά στερείται νομιμότητας.

Ας δούμε τώρα πώς οι κυβερνήσεις μας ξεπέρασαν αυτόν τον «σκόπελο». Με το άρθρο 10 του νόμου 4014/2011, ναι μεν ενσωμάτωσαν την Οδηγία για τους Οικοτόπους στην ελληνική νομοθεσία, όμως ταυτόχρονα θέσπισαν και το... αντίδοτο που την αχρηστεύει. Στον νόμο αναφέρεται ότι «αν δεν υπάρχει Προεδρικό Διάταγμα για μία περιοχή Natura, τότε μπορεί, κατ’ εξαίρεση, να γίνει ad hoc Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση». Η εξαίρεση αυτή έχει κριθεί από το ΔΕΕ ως μη συμβατή με τις απαιτήσεις της Οδηγίας.

Στην ΕΟΑ αυτή, αντί να χρησιμοποιούνται προκαθορισμένοι Στόχοι Διατήρησης, οι οποίοι αποτελούν προϊόν των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ), που συντάσσονται από ειδικές διεπιστημονικές ομάδες, οι στόχοι απλώς επινοούνται κατά το δοκούν από τον ιδιώτη μελετητή που έχει προσλάβει ο φορέας της εκάστοτε επένδυσης.

Στη συνέχεια, όλες οι κυβερνήσεις μέχρι σήμερα φρόντισαν να μην εκδώσουν κανένα Προεδρικό Διάταγμα που να ολοκληρώνει τη διαδικασία εκπόνησης, διαβούλευσης και έγκρισης των ΕΠΜ. Με άλλα λόγια, η σπάνια εξαίρεση που θεσπίστηκε με τον νόμο 4014/2011 έγινε ο απόλυτος κανόνας.

Μάλιστα, οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες άρχισαν να εκπονούνται στη χώρα μας με τεράστια καθυστέρηση και, παρόλο που η διαβούλευση για τις περισσότερες έχει ήδη ολοκληρωθεί και αρκετές έχουν εγκριθεί, μέχρι στιγμής δεν έχει εκδοθεί κανένα Προεδρικό Διάταγμα που να τις εφαρμόζει στην πράξη, με εξαίρεση το ΠΔ προστασίας της Γυάρου, το οποίο δεν καλύπτει καν όλες τις περιοχές της ΕΠΜ που εκπονήθηκε για τις Δυτικές Κυκλάδες. Και αυτό, τη στιγμή που η ελληνική κυβέρνηση είχε δεσμευθεί απέναντι στην ΕΕ, ήδη από το 2019, να έχει ολοκληρώσει τη διαδικασία εκπόνησης των ΕΠΜ και έκδοσης των σχετικών Προεδρικών Διαταγμάτων το αργότερο έως το 2021. Μιλάμε, δηλαδή, για έναν διαχρονικό εμπαιγμό τόσο της Ευρωπαϊκής Ένωσης όσο και της ελληνικής κοινωνίας.

Παρακολουθώντας αυτές τις εξελίξεις, 24 σύλλογοι πολιτών από όλη τη χώρα απηύθυναν επιστολή προς το ΥΠΕΝ, ζητώντας την ουσιαστική συμμόρφωση με την καταδικαστική απόφαση του ΔΕΕ του Δεκεμβρίου 2020. Αφού το ΥΠΕΝ δεν απάντησε εντός τριών μηνών, προχωρήσαμε, τον Απρίλιο του 2022, σε προσφυγή στο ΣτΕ κατά της παράλειψης της ελληνικής διοίκησης να εκδώσει τα απαραίτητα Προεδρικά Διατάγματα προστασίας του Δικτύου Natura, με τα οποία θα εξειδικευτούν οι Στόχοι και τα Μέτρα Διατήρησης.

Η νομική αυτή ενέργεια ήταν απαραίτητη, καθώς η απόφαση του ΔΕΕ δεν είναι άμεσα εφαρμοστέα στην Ελλάδα. Ως αποτέλεσμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί μόνο να επιβάλει πρόστιμα για τη μη εφαρμογή της, τα οποία τελικά επιβαρύνουν τους Έλληνες πολίτες. Εφόσον όμως το ΣτΕ εκδώσει απόφαση που θα εναρμονίζεται με την απόφαση του ΔΕΕ, αυτή θα είναι άμεσα εφαρμοστέα στην ελληνική έννομη τάξη. Άλλωστε, στη συγκεκριμένη υπόθεση το ΣτΕ δεν μπορεί, εκ των πραγμάτων, να αποκλίνει από την ερμηνεία που έχει ήδη δώσει το ΔΕΕ.

Συμπληρωματικά, ζητήσαμε από το ΣτΕ να προχωρήσει σε πάγωμα όλων των αδειοδοτήσεων αιολικών και υδροηλεκτρικών έργων στο Δίκτυο Natura, εφόσον, με βάση το υφιστάμενο καθεστώς, δεν μπορεί να αποδειχθεί ότι τα έργα αυτά δεν  θα προκαλέσουν ανεπανόρθωτη βλάβη στο προστατευτέο αντικείμενο. Η προσφυγή μας εκδικάστηκε τον Δεκέμβριο του 2025 και αναμένουμε την έκδοση της απόφασης.

Η καθοριστική αυτή νομική κίνηση και οι πιθανότητες επιτυχίας της αποτελούσαν κορυφαίο λόγο για να συμμετάσχουν το WWF και η Greenpeace, από κοινού με τους πολίτες. Ωστόσο, δεν το έπραξαν, παρότι τους έγινε σχετική κρούση, ούτε προχώρησαν ανεξάρτητα σε αντίστοιχη νομική ενέργεια.

Αντίθετα, μετά την κατάθεση της προσφυγής, και οι δύο οργανώσεις αρκέστηκαν στην αποστολή απλών επιστολών προς την Ευρωπαϊκή Ένωση, ενημερώνοντάς την για τις παρατυπίες της ελληνικής διοίκησης. Οι επιστολές αυτές δεν είχαν ως αποτέλεσμα ούτε να πληροφορήσουν την ΕΕ για κάτι που δεν γνώριζε ήδη, αφού η ίδια είχε καταδικάσει την Ελλάδα το 2020, ούτε να ασκήσουν ουσιαστική πίεση προς την ελληνική διοίκηση για την επιτάχυνση των αναγκαίων διαδικασιών.

Τέλος, είναι απαραίτητο να αναφερθούμε σε έναν κατάπτυστο ελιγμό της ελληνικής διοίκησης, ο οποίος έγινε υπό την πίεση της προσφυγής μας. Την άνοιξη του 2023 το ΥΠΕΝ εξέδωσε δύο Υπουργικές Αποφάσεις (ΥΑ), που καθορίζουν, υποτίθεται, Στόχους Διατήρησης οριζόντια για όλη τη χώρα. Ωστόσο, στο 90% των περιπτώσεων, αντί για συγκεκριμένους στόχους, αναφέρουν απλώς την ένδειξη «ανεπαρκή δεδομένα».

Αλήθεια, ποιος ήταν ο λόγος, ενώ βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη η προβλεπόμενη από το ευρωπαϊκό δίκαιο διαδικασία σύνταξης και διαβούλευσης των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, η οποία θα οδηγήσει στην έκδοση των απαραίτητων Προεδρικών Διαταγμάτων προστασίας του Δικτύου Natura, αυτή να υποκατασταθεί από δύο πρόχειρες Υπουργικές Αποφάσεις, μία για τα πουλιά και μία για τους οικοτόπους;

Μάλιστα, οι δύο Υπουργικές Αποφάσεις δεν λαμβάνουν καν υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, αλλά δεδομένα ενός προγράμματος εποπτείας του 2015. Αυτό είναι απαράδεκτο, διότι τα δεδομένα αυτά είναι μεταγενέστερα εκείνων που ίσχυαν κατά τον χρόνο ένταξης των περιοχών στο Δίκτυο Natura 2000 και, συνεπώς, ενσωματώνουν ενδεχομένως την υποβάθμιση του προστατευτέου αντικειμένου που σημειώθηκε έκτοτε.

Θεωρούμε ότι σκοπός των δύο Υπουργικών Αποφάσεων είναι να προσφέρουν στο ΣτΕ ένα βολικό επιχείρημα για την απόρριψη της προσφυγής μας. Ωστόσο, η απόφαση του ΔΕΕ για την Ιρλανδία δυσχεραίνει μια τέτοια μεθόδευση, καθώς εκδόθηκε κατόπιν προδικαστικού ερωτήματος εθνικού δικαστηρίου, όπως είχε συμβεί και στην ελληνική υπόθεση της ΚΥΑ του 2012, επομένως είναι υποχρεωτική για όλα τα κράτη-μέλη. Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι η διοίκηση θα ακολουθήσει τα απαραίτητα βήματα για την εφαρμογή της. Αντίθετα, όπως δείχνει η μέχρι σήμερα πορεία του Δικτύου Natura 2000 στην Ελλάδα, η ανομία έχει γίνει τρόπος διακυβέρνησης. Η απόφαση αυτή αποτελεί, όμως, ιδιαίτερα χρήσιμο νομικό εργαλείο για όλες τις προσφυγές στα ελληνικά δικαστήρια που αφορούν έργα τα οποία έχουν αδειοδοτηθεί εντός ή πέριξ του Δικτύου Natura.

Ποια είναι τα κίνητρα της κυβερνητικής απάτης, από τη μία, και της ανύπαρκτης νομικής αντίδρασης περιβαλλοντικών οργανώσεων διεθνούς εμβέλειας, από την άλλη;

Πολιτικά, κοινός τους τόπος είναι η «Πράσινη Συμφωνία» και η προσκόλληση στο ιδεολόγημα της «Πράσινης Μετάβασης», που αντιμετωπίζει ένα μεγάλο μέρος της περιβαλλοντικής καταστροφής από την εγκατάσταση βιομηχανικών αιολικών, φωτοβολταϊκών, υδροηλεκτρικών και άλλων έργων ΑΠΕ ως «αναγκαίο κακό» για την ανάσχεση της κλιματικής αλλαγής.

Ωστόσο, οι υποστηρικτές αυτής της πολιτικής δεν παρουσιάζουν συγκεκριμένα αριθμητικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι, σε παγκόσμιο επίπεδο, οι επιλογές αυτές έχουν επιτύχει έστω και μικρή πρόοδο προς αυτή την κατεύθυνση. Η λεγόμενη «πράσινη μετάβαση» από τα ορυκτά καύσιμα στις ΑΠΕ δεν φαίνεται να επιβεβαιώνεται από τα παγκόσμια ενεργειακά δεδομένα. Αντίθετα, παρατηρείται παράλληλη αύξηση τόσο της χρήσης ορυκτών καυσίμων όσο και της ανάπτυξης βιομηχανικών εγκαταστάσεων ΑΠΕ, ένας συνδυασμός που οδηγεί σε καταστροφικά αποτελέσματα για τη φύση και το κλίμα.

Η πραγματική αντίδραση απέναντι σε αυτή τη ζοφερή προοπτική προέρχεται, όπως έχει δείξει η πράξη, κυρίως από την κοινωνία των πολιτών.

 

ΚΙΝΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΝΗΣΙΔΩΝ

CITIZENS' INITIATIVE FOR THE PROTECTION OF GREEK ISLETS

E-Mail: nisidesaigaiou@gmail.com

Facebook: facebook.com/nisides

Instagram: instagram.com/small_islands_matter