Ποιοι ασφαλισμένοι μπορούν να αξιοποιήσουν τις ειδικές διατάξεις – Πότε απαιτούνται 25ετία, 40ετία ή βαρέα ένσημα – Ο ρόλος των πλασματικών ετών.Συντάξεις ακόμη και από τα 55, αλλά μόνο για συγκεκριμένες κατηγορίες ασφαλισμένων, προβλέπουν οι ειδικές διατάξεις. Οι ευνοϊκότερες περιπτώσεις αφορούν κυρίως ασφαλισμένους σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα, υπαλλήλους του Δημοσίου και των ΟΤΑ, καθώς και συγκεκριμένες κατηγορίες τρίτεκνων και πολύτεκνων.
Για τη μεγάλη πλειονότητα των σημερινών 55άρηδων, ο βασικός δρόμος για έξοδο πριν από το γενικό όριο των 67 είναι η συμπλήρωση 40 ετών ασφάλισης στα 62.
Το πότε θεμελιώνεται το δικαίωμα δεν κρίνεται μόνο από την ηλικία. Καθοριστικά είναι η ημερομηνία πρώτης ασφάλισης (ο παλιός ασφαλισμένος θεωρείται αυτός που έχει έστω και ένα ένσημο μέχρι 31/12/1992), ο ασφαλιστικός φορέας, ο συνολικός χρόνος ασφάλισης, τα βαρέα ένσημα και η δυνατότητα αναγνώρισης πλασματικών ετών.
Τα όρια ηλικίας
Κατηγορία ασφαλισμένων -Βασική προϋπόθεση | Όριο ηλικίας
Γυναίκες ΙΚΑ βαρέα, θεμελίωση 2010 – 4.500 ημέρες, 3.600 βαρέα 55
Γυναίκες ΙΚΑ βαρέα, θεμελίωση 2011 – 4.500 ημέρες, 3.600 βαρέα 56
Γυναίκες ΙΚΑ βαρέα, θεμελίωση 2012 – 4.500 ημέρες, 3.600 βαρέα 57
Δημόσιο βαρέα ΟΤΑ έως 31/12/2012 – 12 έτη στα βαρέα 58
Δημόσιο – βαρέα ΟΤΑ από 1/1/2013 – 12 έτη στα βαρέα 60
ΙΚΑ βαρέα 10.500 ημέρες, 7.500 βαρέα |60 μειωμένη 62 πλήρης
ΙΚΑ – βαρέα, 4.500 ημέρες, 3.600 βαρέα 62 πλήρης
Δημόσιο – μειωμένη , 25 έτη ασφάλισης 62
Ιδιωτικός τομέας – μειωμένη 15 έτη + απαιτούμενες ημέρες | 62
ΟΑΕΕ 40 έτη ασφάλισης 62
ΕΤΑΑ 40 έτη ασφάλισης 62
ΟΓΑ 40 έτη ασφάλισης 62
Ασφαλισμένοι μετά το 1993, απαιτούνται 40 έτη ασφάλισης και όριο ηλικίας τα 62 και τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης και όριο ηλικίας τα 67.
ΙΚΑ – Βαρέα: Πλήρης σύνταξη από τα 55
Η ευνοϊκότερη περίπτωση αφορά συγκεκριμένες γυναίκες ασφαλισμένες του ΙΚΑ που εργάστηκαν σε βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα.
Με 4.500 ημέρες ασφάλισης συνολικά και 3.600 στα βαρέα, τα όρια διαμορφώνονται ως εξής:
Θεμελίωση το 2010: πλήρης σύνταξη στα 55
Θεμελίωση το 2011: στα 56
Θεμελίωση το 2012: στα 57
Από 1/1/2013 και μετά: στα 62
Απαιτούνται, μεταξύ άλλων, 1.000 βαρέα ένσημα μέσα στα τελευταία 17 χρόνια πριν από την αίτηση συνταξιοδότησης.
Δημόσιο – Βαρέα ΟΤΑ: Έξοδος στα 58
Στα 58 μπορούν να αποχωρήσουν άνδρες και γυναίκες, μόνιμοι υπάλληλοι ΟΤΑ που υπάγονται στα βαρέα, εφόσον είχαν συμπληρώσει 12 χρόνια ασφάλισης στα βαρέα έως 31 Δεκεμβρίου 2012. Εάν η απαιτούμενη 12ετία συμπληρώθηκε από 1η Ιανουαρίου 2013 και μετά, το όριο ηλικίας είναι τα 60.
Παράδειγμα: Δημοτικός υπάλληλος στην καθαριότητα, γεννημένος τον Μάρτιο του 1971, ο οποίος είχε συμπληρώσει 12 χρόνια στα βαρέα έως το 2012, συμπληρώνει τα 58 τον Μάρτιο του 2029 και μπορεί από τότε να συνταξιοδοτηθεί.
Δημόσιο: Μειωμένη στα 62
Για τη μειωμένη σύνταξη απαιτούνται 25 χρόνια ασφάλισης, τα οποία μπορούν να συμπληρωθούν και με εξαγορά πλασματικών ετών. Η έξοδος γίνεται στα 62. Ιδιαίτερη κατηγορία αποτελούν οι τρίτεκνες και πολύτεκνες μητέρες που είχαν συμπληρώσει 20ετία το 2010, ακόμη και με αναγνώριση πλασματικών ετών από τα τέκνα. Στις συγκεκριμένες περιπτώσεις το δικαίωμα ασκείται χωρίς όριο ηλικίας.
ΙΚΑ: Έξοδος στα 60 με 10.500 ένσημα και 7.500 βαρέα
Για μισθωτούς του ΙΚΑ με 10.500 ημέρες ασφάλισης συνολικά, εκ των οποίων 7.500 στα βαρέα, προβλέπεται:
στα 60: μειωμένη σύνταξη
στα 62: πλήρης σύνταξη.
Παράδειγμα: Μισθωτός γεννημένος τον Φεβρουάριο του 1971, ο οποίος είχε συμπληρώσει το 2024 τις 10.500 ημέρες συνολικά και τις 7.500 στα βαρέα, μπορεί να αποχωρήσει το 2031 στα 60 με μειωμένη ή το 2033 στα 62 με πλήρη σύνταξη. Με 4.500 ημέρες συνολικά και 3.600 στα βαρέα, η πλήρης σύνταξη προβλέπεται στα 62.
Μισθωτοί ιδιωτικού τομέα: Μειωμένη στα 62
Για τους μισθωτούς του ιδιωτικού τομέα που δεν εμπίπτουν σε ειδική διάταξη, η μειωμένη σύνταξη στα 62 απαιτεί τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης και 100 ημέρες ασφάλισης ανά έτος κατά την τελευταία πενταετία. Η μείωση είναι μόνιμη και μπορεί να φτάσει έως το 30% της εθνικής σύνταξης για την 5ετία (6% για κάθε έτος).
Ελεύθεροι επαγγελματίες: Η 40ετία κρίνει την έξοδο
Για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΑΕΕ ισχύουν τα γενικά όρια των 62 ή 67 ετών. Για έναν σημερινό 55άρη κρίσιμο είναι αν μπορεί να συμπληρώσει 40 χρόνια ασφάλισης μέχρι τα 62.
Αντίστοιχα, οι αυτοαπασχολούμενοι επιστήμονες του πρώην ΕΤΑΑ –όπως δικηγόροι, γιατροί και μηχανικοί– μπορούν να αποχωρήσουν στα 62 με 40ετία.
Τα πλασματικά έτη μπορούν, όπου προβλέπεται, να χρησιμοποιηθούν για τη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου, όμως απαιτείται το 20% των τελευταίων αποδοχών για την εξαγορά ή της κλάσης που έχουν επιλέξει οι ελεύθεροι επαγγελματίες.
Αγρότες: Στα 62 μόνο με 40 χρόνια
Για τους ασφαλισμένους του πρώην ΟΓΑ, η έξοδος στα 62 προϋποθέτει 40 χρόνια ασφάλισης. Σε διαφορετική περίπτωση, ισχύει το γενικό όριο των 67.
Παράδειγμα: Αγρότης γεννημένος τον Μάιο του 1971 συμπληρώνει τα 62 τον Μάιο του 2033 και μπορεί τότε να αποχωρήσει, εφόσον έχει συμπληρώσει την απαιτούμενη 40ετία.
Ασφαλισμένοι μετά το 1993
Για όσους ασφαλίστηκαν πρώτη φορά μετά την 1η Ιανουαρίου 1993, ισχύουν τα ενιαία γενικά όρια:
62: μειωμένη σύνταξη με τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης και τις απαιτούμενες ημέρες
67: πλήρης σύνταξη με τουλάχιστον 15 έτη
62 με 40 έτη: πλήρης σύνταξη.
Η 40ετία μπορεί, όπου προβλέπεται, να συμπληρωθεί με έως 7 πλασματικά έτη, όπως στρατιωτική θητεία, σπουδές και τέκνα.
Τα όρια των 55, 56, 57, 58 και 60 ετών αφορούν κυρίως ασφαλισμένους που έχουν κατοχυρώσει δικαιώματα μέσω ειδικών και παλαιότερων διατάξεων.
Για τη μεγάλη πλειονότητα, η 40ετία στα 62 παραμένει ο βασικός δρόμος για έξοδο πριν από τα 67, με τα πλασματικά έτη να μπορούν να παίξουν καθοριστικό ρόλο στη συμπλήρωση του απαιτούμενου χρόνου.