Πώς το κάστρο της Αρχαίας Τίφας (ή Σιφών) αποτέλεσε τη βάση για την πιο προηγμένη ναυτική τεχνολογία της αρχαιότητας και την ίδια την Αργοναυτική Εκστρατεία!»
Όταν κοιτάμε το κάστρο στον λόφο της Αλυκής, δεν βλέπουμε
απλώς πέτρες. Βλέπουμε ένα αριστούργημα της στρατιωτικής αρχιτεκτονικής του 4ου
αιώνα π.Χ.
Το τείχος είναι χτισμένο με την ισχυρή τεχνική της εποχής
για να αντέχει τις πιο σκληρές πολιορκίες.
Ενισχύεται από 6 τετράγωνους πύργους και διαθέτει 3 πύλες.
Το πιο εντυπωσιακό; Η κύρια πύλη καταλήγει ακριβώς δίπλα στο
κύμα! Αυτό γινόταν για να μπορούν οι στρατιώτες και τα πληρώματα να εφοδιάζουν
τα πολεμικά πλοία αστραπιαία, χωρίς να βγαίνουν ποτέ από την ασφάλεια των
τειχών.»
Και εδώ έρχεται η μεγάλη ανατροπή που ελάχιστοι ξέρουν. Ο
Άργος (γιος του Φρίξου ή του Αρέστορα). σύμφωνα με την παράδοση που διέσωσε ο
Παυσανίας και άλλες πηγές, κατασκεύασε το θρυλικό σκαρί με τη βοήθεια της θεάς
Αθηνάς, χρησιμοποιώντας ξυλεία από το Πήλιο, αλλά η ναυπήγηση και η
προετοιμασία έγιναν στο επίνειο των Θεσπιών (την Τίφα),, ο θρυλικός ναυπηγός,
επέλεξε αυτό το προστατευμένο σημείο για να δώσει σάρκα και οστά στο πιο
εξελιγμένο πλοίο της εποχής του, με την καθοδήγηση της ίδιας της θεάς Αθηνάς.
Οι Βοιωτοί της περιοχής καυχιόνταν στον περιηγητή Παυσανία
ότι ήταν οι πιο "σοφοί στα ναυτικά". Μάλιστα, του έδειχναν με
περηφάνια το σημείο στην παραλία της Αλυκής όπου, μετά το τέλος της
εκστρατείας, η Αργώ επέστρεψε τιμητικά και αγκυροβόλησε για πάντα!»
«Η πόλη πήρε το όνομά της από έναν κορυφαίο τοπικό ήρωα: τον
Τίφυ. Ποιος ήταν αυτός; Ο πρώτος και ικανότερος τιμονιέρης της Αργούς! Όταν ο
Ιάσονας μάζευε τους κορυφαίους ήρωες της Ελλάδας, ήξερε ότι χωρίς τον Τίφυ δεν
θα πήγαινε πουθενά. Στα αρχαία κείμενα (όπως στα Αργοναυτικά του Απολλώνιου του
Ρόδιου), ο Τίφυς παρουσιάζεται ως αληθινή διάνοια.
Ήταν ο κορυφαίος της εποχής του στο να διαβάζει τον Ήλιο και
τα αστέρια για να προσανατολίζεται στην ανοιχτή θάλασσα.
Είχε την ικανότητα να προβλέπει τις καταιγίδες μέρες πριν
ξεσπάσουν.
Η απόλυτη στιγμή του: Όταν η Αργώ έπρεπε να περάσει από τις
Συμπληγάδες Πέτρες (τα κινούμενα βράχια που έσπαγαν τα πλοία), ο Τίφυς με
απίστευτους ελιγμούς κράτησε το τιμόνι σταθερό και έσωσε την εκστρατεία! Χωρίς
τον Βοιωτό τιμονιέρη, το Χρυσόμαλλο Δέρας δεν θα έφτανε ποτέ στην Ελλάδα.»
«Γιατί όμως το λιμάνι της Τίφας ήταν τόσο σημαντικό; Στην
αρχαιότητα δεν υπήρχε η Διώρυγα της Κορίνθου και ο γύρος της Πελοποννήσου (ο
Κάβο Μαλιάς) ήταν σκέτη αυτοκτονία για τα πλοία.
Η Τίφα λειτουργούσε ως η στρατηγική πύλη της Κεντρικής
Ελλάδας. Από εδώ, οι Αργοναύτες και οι αρχαίοι έμποροι άφηναν τα πλοία τους,
και μέσω των στενών περασμάτων της Βοιωτίας, μετέφεραν τα εμπορεύματα στεριανά
σε λίγες ώρες στον Σαρωνικό και το Αιγαίο. Ήταν μια αρχαία "εθνική
οδός" που ένωνε Ανατολή και Δύση, αποφεύγοντας τις θαλασσοταραχές των
ανοιχτών θαλασσών.»
«Υπάρχει όμως και ένα ακόμα μεγάλο μυστικό που κρύβει η
παραλία της Αλυκής. Στην άκρη του αρχαίου λιμανιού, ακριβώς εκεί που έδεναν τα
πλοία, υπήρχε ένας μεγαλοπρεπής Ναός αφιερωμένος στον Ηρακλή.
Ο Ηρακλής ήταν ο απόλυτος Βοιωτός ήρωας και, σύμφωνα με τον
μύθο, ήταν και ο ίδιος ένας από τους Αργοναύτες που επιβιβάστηκαν στην Αργώ υπό
τις οδηγίες του τιμονιέρη Τίφυ!.
Φανταστείτε τους αρχαίους ναυτικούς να κάνουν θυσίες στον
Ηρακλή ακριβώς δίπλα στο κύμα, ζητώντας του τη δύναμη να δαμάσουν τα κύματα
πριν ανοίξουν πανιά για την άλλη άκρη του κόσμου.
Μάλιστα, κάθε χρόνο στο τέλος του έτους, οι κάτοικοι
διοργάνωναν στην ακτή μεγάλες γιορτές και αγώνες προς τιμήν του, μετατρέποντας
το λιμάνι σε ένα ζωντανό κέντρο λατρείας και δύναμης.»
«Το πιο συγκινητικό κομμάτι όμως της ιστορίας γινόταν
ψηλότερα, στην Άνω Τίφα, την αρχική και παλαιότερη ακρόπολη της περιοχής, που
βρίσκεται στην κορυφή του λόφου Μαυροβουνίου (ανάμεσα στην Ξηρονομή και την
Αλυκή).
Ο Τίφυς δεν κατάφερε να δει το τέλος του ταξιδιού της
επιστροφής, καθώς πέθανε από αρρώστια στον Εύξεινο Πόντο κατά τη διάρκεια της
εκστρατείας. Όμως, οι συμπατριώτες του στην πατρίδα δεν τον ξέχασαν ποτέ. Μετά
τον θάνατό του, οι Βοιωτοί ανέβαιναν στην Άνω Τίφα και προσέφεραν ιερές σπονδές
και τιμές στη μνήμη του.
Οι αρχαίοι Βοιωτοί τιμούσαν τον Τίφυ με σπονδές στην Άνω
Τίφα ακόμα και αιώνες μετά τον θάνατό του! Αυτό θα πει αληθινός σεβασμός στην
ιστορία. Κάθε φορά που ένα καράβι ετοιμαζόταν να σαλπάρει, οι ναυτικοί κοίταζαν
ψηλά στον λόφο και τιμούσαν τον άνθρωπο που τους έμαθε να δαμάζουν τις
θάλασσες.»
«Την επόμενη φορά που θα βρεθείτε στην Αλυκή, κοιτάξτε το
κάστρο και τη θάλασσα διαφορετικά. Δεν είναι απλώς ένα όμορφο τοπίο· είναι το
σημείο όπου με τη βοήθεια του Άργου, του Τίφυ και του Ηρακλή, ξεκίνησε η πρώτη
μεγάλη ναυτική περιπέτεια της ανθρωπότητας. Εσείς, θα θέλατε να κάνετε μια
βουτιά εκεί που άραξε η Αργώ;»
Γεώργιος Κούλας
e-mail giorgoskoulas@gmail.com
Δημοσίευση σχολίου