Η ουτοπία και η πολιτεία - Σκέψεις πάνω στη 2η πράξη της Σφίγγας στην πλατεία των Αγίων Θεοδώρων

 - Του Κωνσταντίνου Αγγέλου - 

Χθές παρουσιάστηκε στην κρήνη του Οιδίποδα το πρώτο μέρος ενός δρώμμενου με τίτλο η ιδανική πόλη δηλαδή η πόλη της ουτοπίας. Η ιδανική πόλη σύμφωνα με την Πλατωνική θεωρεία είναι η πόλη που θα έπρεπε να διοικείται από τους τους φιλοσόφους που κατέχουν την γνώση, γιατί με την γνώση θα ευνοούνταν οι υποθέσεις της πόλης και θα σχεδιάζονταν καλύτερα το μέλλον της.
Σε μια τέτοια πόλη δεν θα μπορούσε παρά να βασίλευε το δίκιο και η αρετή αφού η εξουσία θα νομιμοποιούνταν πάνω σε αυτά τα αγαθά. Ποιοι είναι όμως οι γνωρίζοντες; Πώς μπορούμε επιπλέον να τους ξεχωρίσουμε από την κοινή μάζα των ανθρώπων; Αυτό είναι ένα καίριο πρόβλημα που αφορά την έννοια της αλήθειας και την σχέση της με την γνώση.

Ας πάμε όμως στο χθεσινό δρώμμενο. Πρόθεση του Γάλλου καλλιτέχνη Pierre Chirouze ήταν να πραγματοποιηθεί χθές η πόλη της ουτοπίας από ειδήμονες και να δειχτεί ως πρότυπο παράδειγμα στους παρευρισκομένους. Οι πολίτες όμως ξαφνικά αποφάσισαν κάτι άλλο. Έκαναν πέρα τους ειδικούς και τόλμησαν να πραγματοποιήσουν οι ίδιοι τα προσχέδια και τις μακέτες της δικής τους ιδανικής πόλης. Αυτή όμως η πράξη τους, μετατράπηκε σε ένα άλλο είδος πρότυπης πράξης: Αποτέλεσε πράξη σύμβολο που αναπαράστησε την δυνατότητα να πάρουν οι ίδιοι οι πολίτες την τύχη της πόλης στα χέρια τους και επιπλέον αποτέλεσε μια πράξη με νόημα, ένα παράδειγμα των μεγάλων προς τα παιδιά. Για τα παιδιά βέβαια οι μεγάλοι είναι οι σοφοί και οι γνωρίζοντες, εκείνοι που δίνουν το πρότυπο της ενέργειας για έναν κοινό σκοπό, την πόλη, τον χώρο όλων των κατοίκων. Όμως το χθεσινό μετατράπηκε από μορφικό πρότυπο ( το σχέδιο της πόλης) σε πρότυπο πράξης, δηλαδή σε ηθικό πρότυπο. Η ενεργητικότητα, το πάθος, η συμμετοχή, στοιχεία εμφανή σε όσους μπόρεσαν να δούνε από κοντά την δεύτερη πράξη της Σφίγγας αποτέλεσε εμβληματικό παράδειγμα απέναντι στην απραξία, την αδράνεια, την συντηρητικότητα και τον φόβο που μας ακινητοποιεί στο παρόν και καταργεί το μέλλον μας. Το πρότυπο που πρόβαλλε εχθές η κοινωνία της Θήβας απέναντι στο Πλατωνικό πρότυπο ήταν ότι η πόλη μας αφορά όλους, από το τσιγκάνάκι που φτιάχνει ένα σπιτάκι με κορδέλες ως την γιαγιά που βοηθούσε το εγγονάκι της να κολλήσει ένα κομμάτι χαρτόνι και να το κάνει δένδρο.

Πιθανότατα, χθες ματαιώθηκε αυτό που είχε ως πρόθεση ο καλλιτέχνης. Ξέρω ότι ο ίδιος είχε στο μυαλό του μια κατασκευή που θα πραγματοποιούνταν από 8-10 γνωρίζοντες για να δείξουν στους υπόλοιπους τον τρόπο που χτίζεται με χαρτόνι η ιδανική πόλη. Είμαστε όμως στην Ελλάδα του 2015 και η χώρα μας πέρασε ήδη πολλά τα τελευταία χρόνια, γεγονότα που μετέβαλαν άρδην τις πεποιθήσεις μας. Είναι σημαντικότερο πως μετά από χρόνια αδράνειας μεγάλο μέρος των πολιτών δεν εμπιστεύεται πλέον την ζωή του σε αυθεντίες. Αν ο Γάλλος καλλιτέχνης ήθελε να μας κάνει να φανταστούμε οι πολίτες τον πήγαν παρακάτω, στην ουτοπικότητα της αυτοδημιουργίας όπου καταργούνται τα πρότυπα που παράγουν οι αυθεντίες και όπου χωρίς παραδείγματα νέοι και γέροι προχωράνε στην καθαρή πράξη της αυτοπραγμάτωσης.

Μια ώρα μετά την έναρξη της εκδήλωσης ο Pierre μας πρότεινε να μαζέψουμε τον κόσμο και τα παιδάκια για να απελευθερωθεί το τράπέζι των ειδημόνων. Ήξερε πως σε ένα δημόσιο happening τα πράγματα μπορούν να πάρουν απρόσμενες διαστάσεις και ήθελε να πραγματοποιήσει αυτό για το οποίο επιλέχθηκε να συμμετέχει στο φεστιβάλ. Για να τον καθησυχάσω του είπα πως όλα είναι υπέροχα, πως η όλη κατάσταση είναι ήδη ιδανική και ότι δώσαμε στον κόσμο ένα λόγο ώστε να συμμετέχει και να δημιουργεί ελεύθερα και από κοινού, μαζί οι γονείς και τα παιδιά, οι γέροι και οι νέοι ενωμένοι, και πως αν συμβαίνει αυτό μπορούμε να ελπίζουμε σε ουτοπικές πολιτείες στο μέλλον.