Τα πραγματικά στοιχεία επιβεβαιώνουν ότι τα γρανάζια της
οικονομίας παραμένουν κολλημένα. Η ανάπτυξη περιορίστηκε τελικά στο πολύ φτωχό
1,4% το 2017, το μισό από τις αρχικές εκτιμήσεις για 2,7% και πολύ χαμηλότερο
από τις δηλώσεις που ακολούθησαν, ότι «θα έχει τουλάχιστον το δύο μπροστά».
Ουσιαστικά έκλεισε στο χαμηλότερο επίπεδο από όσες προβλέψεις είχαν προηγηθεί.
Πρόκειται για αναμενόμενη εξέλιξη, αν σκεφτεί κανείς τους
τόσο υψηλούς φόρους και ασφαλιστικές εισφορές που στραγγαλίζουν νοικοκυριά και
επιχειρήσεις και μας κρατούν καθηλωμένους στο τέλμα.
Τα φορολογικά και ασφαλιστικά βάρη παίζουν άλλωστε
καθοριστικό ρόλο στην επιδείνωση του οικονομικού κλίματος και στις απαισιόδοξες
εκτιμήσεις των νοικοκυριών.
Το 2017 έγιναν 1,7 εκ κατασχέσεις, και έπεται συνέχεια, ενώ
οι αποποιήσεις κληρονομιών ξεπέρασαν τις 100.000, σχεδόν διπλάσιες από το 2016
και μόλις 30.000 το 2013.
Η φορολογική κόπωση των νοικοκυριών έχει ξεπεράσει τα όρια,
όπως προκύπτει και από τους απλήρωτους φόρους που αυξάνουν κάθε μήνα. Πλέον τα
χρέη προς την εφορία ξεπέρασαν τα 102 δις, τον Ιανουάριο, που χρωστούν πάνω από
4,1 εκατ. φορολογούμενοι.
Αν προσθέσει κανείς τράπεζες και ασφαλιστικά ταμεία,
πρακτικά όσοι … μιλάνε ελληνικά έχουν χρέη.
Είναι επόμενο οι δαπάνες για κατανάλωση να παραμένουν
χαμηλές. Άλλωστε για ποια κατανάλωση να μιλήσουμε, όταν κάτω από 500 ευρώ
παίρνει ένας στους πέντε εργαζόμενους και σχεδόν ένας στους δύο που βρίσκει
δουλειά τους τελευταίους 12 μήνες;
Οι επενδύσεις παραμένουν σε χαμηλά επίπεδα, καθώς και οι
στρόφιγγες των τραπεζών για παροχή ρευστότητας, εξακολουθούν να βρίσκονται
εκτός… λειτουργίας.
Οι εξαγωγές θα μπορούσαν και καλύτερα, ενώ η παραγωγικότητα
της εργασίας παραμένει χαμηλή και η ανεργία με τις ελαστικές μορφές εργασίας να
κυριαρχούν, έχει κολλήσει το τελευταίο διάστημα στο υψηλό επίπεδα του 21%.
Ούτε όμως και η προσδοκία και η ψυχολογία είναι θετικές όπως
απεικονίζεται και από το οικονομικό κλίμα.
Οι συνεχείς περικοπές αλλά και τα επικείμενα νέα μέτρα, όπως
(μειώσεις σε αφορολόγητο και συντάξεις), δε βελτιώνουν την ψυχολογία.
Νοικοκυριά και επιχειρήσεις περιορίζουν τις δαπάνες τους και κρατούν στάση
αναμονής φοβούμενα καινούργιες περικοπές και νέες επιβαρύνσεις.
Επίσης, η επιδείνωση του πολιτικού κλίματος με το σκηνικό
αντιπαράθεσης, αλλά και η ένταση με την Τουρκία, δε βοηθά στην εδραίωση της
εμπιστοσύνης που είναι απαραίτητη για την οικονομία.
Με όλα αυτά, οι προβλέψεις για το 2018 ξεκίνησαν καλύτερες
για τη χώρα, αλλά ήδη άρχισαν αναθεωρήσεις προς τα κάτω.
Μετά από οχτώ χρόνια έντονης πίεσης και κρίσης, μια γρήγορη
ανάκαμψη (το περίφημο ελατήριο),θα ήταν μια αναμενόμενη και δικαιολογημένη
αντίδραση, τουλάχιστον βραχυπρόθεσμα.
Δικαιολογημένο θα ήταν και ένα πανηγυρικό κλίμα ενόψει της
εξόδου από τα μνημόνια. Το κλίμα δεν είναι πανηγυρικό όμως. Η Ελλάδα δεν
μπόρεσε ούτε καν να ακολουθήσει τις άλλες χώρες το 2017 στην ανάπτυξη. Βρέθηκε
αντίθετα στις θέσεις των ουραγών της Ευρώπης, η οποία αναπτύχτηκε με 2,5% σε
μέσα επίπεδα, από τα υψηλότερα ποσοστά που έχει πετύχει την τελευταία δεκαετία.
Και όλα αυτά σε ένα ευνοϊκό ευρωπαϊκό περιβάλλον που μεταξύ
άλλων συνέθεσαν η ποσοτική χαλάρωση, τα πολύ χαμηλά επιτόκια και το χαμηλό
κόστος της ενέργειας. Η Ελλάδα ευνοήθηκε ιδιαίτερα από την πτώση στις τιμές του
πετρελαίου από τα 100 στα 30 - 40 δολάρια. Εκτιμάται ότι το όφελος από αυτήν
την πτώση έφτασε ακόμα και τα 10 δις.
Όμως εγκλωβίστηκε στη στασιμότητα.
Πλέον, το διεθνές περιβάλλον γίνεται πιο πολύπλοκο και
αβέβαιο με τις ανακοινώσεις για δασμούς, την ανοδική πορεία των επιτοκίων,
καθώς και της τιμής του πετρελαίου, ενώ το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης στην
Ευρώπη κλείνει τον κύκλο του.
Μια σημαντική ευκαιρία να εκμεταλλευθούμε την ευνοϊκή
συγκυρία τα προηγούμενα χρόνια χάθηκε. Με αλλά λόγια αλλού έβρεχε… ανάπτυξη και
εμείς κρατάγαμε ομπρέλα.
Ωστόσο πάντα υπάρχουν περιθώρια για βελτίωση, και αλλαγή του
κλίματος που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις δικές μας επιλογές.
Δημοσίευση σχολίου